Η γήρανση προ των πυλών

pgialeniosτου Παναγιώτη Γιαλένιου*

Ο αγώνας επιβίωσης της πλειοψηφίας των πολιτών και ο τρόπος που επιβάλλεται η ατζέντα των δημοφιλών θεμάτων και θεαμάτων της καθημερινότητας, αποτρέπουν τη δημόσια συζήτηση από κορυφαία ζητήματα για το ίδιο μας το μέλλον ως χώρα με βάση τα εθνικά μας χαρακτηριστικά.

«Πρωταθλήτρια» η Ελλάδα

Ένα τέτοιο θέμα αφορά τη διαρκή γήρανση του πληθυσμού της Ελλάδας. Κατά καιρούς απασχολεί την κοινή γνώμη με αφορμή κάποια νέα έρευνα που «κρούει των κώδωνα» με νεότερα στοιχεία. Στην σχετική βιβλιογραφία που έχει κωδικοποιηθεί μπορούμε να βρούμε πλήθος σχετικών βιβλίων και άρθρων. Μάλιστα υπάρχουν αναλυτικές μελέτες που εστιάζουν στο πρόβλημα από τη δεκαετία το 30 και μετά (με άλλα βέβαια χαρακτηριστικά από τα σημερινά). Παρά όμως την ύπαρξη σοβαρής «πρώτης ύλης» για αναζήτηση λύσεων στο πρόβλημα, στην πράξη σε όλα τα επίπεδα του κοινωνικού ιστού γίνονται ελάχιστα. Αφορμή για τη δική μας σημερινή ενασχόληση ένα άρθρο που δημοσιεύεται στο οικονομικό δελτίο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) των Carolin Nerlich και Joachim Schroth, με τίτλο: «Η οικονομική επίπτωση από τη γήρανση του πληθυσμού και συνταξιοδοτικές μεταρρυθμίσεις». Σε αυτό, μεταξύ πολλών στοιχείων για το πρόβλημα που έχει πανευρωπαϊκά χαρακτηριστικά επισημαίνεται ότι η χώρα μας έχει σήμερα έναν από τους πιο γερασμένους πληθυσμούς  στην Ευρωζώνη, μία τάση που αναμένεται να συνεχισθεί και τις επόμενες δεκαετίες. Οι χώρες με τα μεγαλύτερα ποσοστά εξάρτησης των ηλικιωμένων (πάνω από 30%) είναι σήμερα η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Πορτογαλία και η Φινλανδία. Τα ποσοστά αυτά προβλέπεται να αυξηθούν περισσότερο από 35 ποσοστιαίες μονάδες το 2070 στην Κύπρο, την Πορτογαλία και τη Σλοβακία, με την Πορτογαλία να έχει τότε ένα ποσοστό 67%, που θα είναι το υψηλότερο στην Ευρωζώνη. Ποσοστά εξάρτησης πάνω από το 60% προβλέπεται ότι θα έχουν το 2070 η Ελλάδα, η Ιταλία και η Κύπρος. Για να έχουμε και τη συνολικότερη εικόνα του προβλήματος διαβάζουμε ότι ο συνολικός πληθυσμός της Ευρωζώνης προβλέπεται να αυξηθεί από 340 εκατομμύρια το 2016 σε περίπου 352 εκατομμύρια το 2040, για να υποχωρήσει στα 345 εκατομμύρια το 2079, σύμφωνα με την Eurostat. Επιπλέον, η διάρθρωση του πληθυσμού της αναμένεται επίσης να αλλάξει, καθώς η γήρανση του πληθυσμού θα συνεχίζεται και θα ενισχύεται. Το μέσο ποσοστό γεννήσεων στην Ευρωζώνη ανέρχεται σήμερα στο 1,6 που είναι σημαντικά χαμηλότερο από το φυσιολογικό επίπεδο αναπλήρωσης (δηλαδή το επίπεδο που θεωρείται αναγκαίο για να διατηρηθεί σταθερός ο συνολικός πληθυσμός), το οποίο είναι περίπου 2,1. Αν και η Eurostat αναμένει μία μικρή αύξηση των ποσοστών γεννήσεων στις χώρες της Ευρωζώνης, προβλέπει ότι αυτά θα εξακολουθούν να παραμένουν χαμηλότερα από το επίπεδο αναπλήρωσης κατά μέσο όρο. Κατά συνέπεια, θα μειωθεί μελλοντικά το ποσοστό των νέων στον συνολικό πληθυσμό της Ευρωζώνης. Το προσδόκιμο ζωής αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται, αν και βραδύτερα από ότι στις τελευταίες δεκαετίες. Το 2070, ο υπόλοιπος προσδόκιμος χρόνος ζωής στην ηλικία των 65 θα είναι κατά μέσο όρο 23,6 χρόνια για τους άνδρες και 26,9 χρόνια για τις γυναίκες – δηλαδή περίπου πέντε χρόνια περισσότερο από σήμερα.

Χρειάζεται εγρήγορση

Σύμφωνα και με παλαιότερες μελέτες της Eurostat που επιβεβαιώνουν την ουσία των παραπάνω στοιχείων η Ελλάδα κατατάσσεται επομένως στις πρώτες θέσεις μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε γηράσκοντα πληθυσμό (ποσοστό αύξησης 21,4%) έναντι μέσου όρου 17,2% της ΕΕ.

Το πρόβλημα προφανώς έχει τεράστιες επιπτώσεις στην παραγωγική ικανότητα της χώρας και στα ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά της συστήματα. Ειδικότερα για τις επιπτώσεις αυτές θεωρούμε ότι υπάρχει τα τελευταία χρόνια μια σημαντική κινητικότητα σε επίπεδο διαμόρφωσης νέων πολιτικών πλαισίων, που δυστυχώς όμως διαμορφώνονται υπό την πίεση αντιμετώπισης του «σήμερα» και παραβλέπουν το τι θα έλθει στο «αύριο».

Σε ότι όμως αφορά ζητήματα που αφορούν την εθνική συνέχεια της χώρας μας, μια εθνική συνέχεια που διαρκώς επιβουλεύεται και από όσα συμβαίνουν στην ευρύτερη γειτονιά μας.

Το πρόβλημα τα επόμενα χρόνια θα γιγαντωθεί με πιθανά απρόσμενα αποτελέσματα. Ένα εξ αυτών αφορά την πολιτική κατεύθυνση των αντιδράσεων όταν προκύψει η «έκρηξη». Η ιστορία δείχνει ότι τέτοιες καταστάσεις ευνοούν «μαύρες» και οδυνηρές λύσεις και ήδη εντονότερα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αργά αλλά σταθερά και στη χώρα μας, τις βλέπουμε να καταλαμβάνουν επίκαιρες θέσεις. Το δημογραφικό σε συνδυασμός με το μεταναστευτικό δείχνουν να τις ευνοούν. Κυρίως γιατί τα αντανακλαστικά της κοινωνίας και των λεγόμενων προοδευτικών της δυνάμεων περί άλλων τυρβάζουν. Έστω και αργά αυτή η «άλλη» κοινωνία οφείλει να κάνει δικό της «κτήμα» το πρόβλημα δίνοντας σύγχρονο περιεχόμενο σε έννοιες «εθνικό» και πατριωτικό.

* Ο κ.Παναγιώτης Γιαλένιος είναι Εκδότης του «Συμβούλου Επιχειρήσεων»

Τελευταία Ενημέρωση : Δευτέρα, 26/03/2018

Πρωτοσέλιδο Τελευταίας Έκδοσης

Πρωτοσέλιδο Τελευταίας Έκδοσης

PDF, E-Paper τελευταίας έκδοσης εδώ

Δίκτυο Forum Ανάπτυξης

Video Gallery

Δειτε το καναλι μας στο YouTube

Απόψεις

Αρχή Σελίδας