Ο δείκτης φτώχειας και το μέλλον

pgialeniosΣύμφωνα με την Wikipedia με τον όρο φτώχεια αναφερόμαστε στην οικονομική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από έλλειψη επαρκών πόρων για την ικανοποίηση βασικών ανθρώπινων αναγκών. Το κατώφλι των βασικών αναγκών που ορίζει το όριο της φτώχειας διαφέρει από χώρα σε χώρα. Η φτώχεια ανάγεται να μετράται σε χρήματα και αντανακλά τους κατά κεφαλήν διαθέσιμους από τους πραγματικούς οικονομικούς πόρους μιας χώρας.

Ανάγκη για ένα άλλο μείγμα πολιτικής 

Στην ΕΕ η σχετική φτώχεια ορίζεται ως το ποσοστό του πληθυσμού που ζει με εισόδημα χαμηλότερο από 60% του διάμεσου εισοδήματος στην χώρα. Ο κίνδυνος φτώχειας είναι μεγαλύτερος για τα άτομα χαμηλού εκπαιδευτικού επιπέδου και για τα νοικοκυριά με μεγάλο αριθμό ανθρώπων.

Η φτώχεια σε ατομικό επίπεδο μπορεί να σχετίζεται με τη χαμηλή συνταξιοδότηση, την ανεργία ή την αεργία (εθελοντική μη άσκηση επαγγέλματος). Το επίπεδο της ανεργίας μιας χώρας φαίνεται να είναι επίσης δείκτης της γενικής φτώχειας.

Σύμφωνα και με την ΕΛΣΤΑΤ το σύνολο των ατόμων που είτε βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας είτε αντιμετωπίζουν δριμεία υλική στέρηση (αδυναμία κάλυψης τουλάχιστον τεσσάρων από μία τυποποιημένη λίστα συνολικά εννέα καταναλωτικών αναγκών) είτε διαβιούν σε νοικοκυριά που παρουσιάζουν εξαιρετικά χαμηλή ένταση εργασίας (τα ενήλικα μέλη εργάζονται έως 20% του συνολικού δυνητικού χρόνου εργασίας). Ειδικότερα, οι ανάγκες της τυποποιημένης λίστας της ΕΛΣΤΑΤ  1. πληρωμή πάγιων λογαριασμών όπως ενοίκιο, δόση δανείου ή λογαριασμοί ρεύματος/νερού κ.λπ., 2. πληρωμή μιας εβδομάδας διακοπών, 3. διατροφή που να περιλαμβάνει κάθε δεύτερη ημέρα κοτόπουλο, κρέας, ψάρι ή λαχανικά ίσης θρεπτικής αξίας, 4. αντιμετώπιση έκτακτων, αλλά αναγκαίων δαπανών αξίας περίπου 375 ευρώ, 5. δυνατότητα να έχουν τηλέφωνο, 6. δυνατότητα να διαθέτουν έγχρωμη τηλεόραση, 7. δυνατότητα να διαθέτουν πλυντήριο ρούχων, 8. δυνατότητα να διαθέτουν ΙΧ αυτοκίνητο, 9. δυνατότητα για ικανοποιητική θέρμανση το χειμώνα και δροσιά το καλοκαίρι.

Τα πρώτα χρόνια της σχεδόν δεκαετούς οικονομικής κρίσης στη χώρα μας το ποσοστό  του πληθυσμού της Ελλάδας  σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού αυξήθηκε κατακόρυφα. Τα τελευταία χρόνια όμως το ποσοστό αυτό αποκλιμακώνεται σύμφωνα με την την Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των Νοικοκυριών της ΕΛΣΤΑΤ. Έτσι το 2018 το ποσοστό μειώθηκε κατά τρεις ποσοστιαίες μονάδες συγκρινόμενο με το 2017, στο 31,8% του πληθυσμού (3.348.500 άτομα). Επισημαίνεται ότι η περίοδος αναφοράς των εισοδημάτων αφορά το προηγούμενο έτος από το έτος διενέργειας της έρευνας από την ΕΛΣΤΑΤ (δηλαδή επικαλούμενοι στοιχεία του 2018, αναφερόμαστε στα εισοδήματα του 2017).

Η μείωση αυτή κατά κύριο λόγο  οφείλεται τόσο στην ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας και των εισοδημάτων όσο και στην ενίσχυση της κοινωνικής προστασίας.

Στην έκθεση τονίζεται πως από τη μείωση των τριών μονάδων το 2018, περισσότερες από τις μισές (1,7) αφορούν τον δείκτη φτώχειας και οι υπόλοιπες τα άλλα κριτήρια (δριμεία υλική στέρηση και εξαιρετικά χαμηλή ένταση εργασίας).

Σύμφωνα με τους μελετητές της ΕΛΣΤΑΤ στη μείωση του δείκτη φτώχειας (από 20,2% το 2017 στο 18,5% το 2018) βλέπουμε ότι σχεδόν η μισή μείωση (0,8 μονάδες) καταγράφεται στον σχετικό δείκτη πριν τις κοινωνικές μεταβιβάσεις (κοινωνικά επιδόματα και συντάξεις), δηλαδή αντανακλά βελτίωση των εισοδημάτων που προέρχονται από την ιδιωτική οικονομική δραστηριότητα. Το υπόλοιπο μέρος της μείωσης (0,9 μονάδες) εμφανίζεται στον δείκτη μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις, δηλαδή συνδέεται με την αποτελεσματικότητα των πολιτικών κοινωνικής πρόνοιας.

Στα παραπάνω βεβαίως θα πρέπει να προσθέσουμε και τη διαπίστωση του  Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής, ότι το  ποσοστό του πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού της χώρας μας παραμένει διαχρονικά σε επίπεδα σημαντικά υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Σε αυτήν την διαπίστωση θα πρέπει να σταθούμε περισσότερο γιατί με βάση αυτή αξίζει να κρίνουμε και τις διάφορες πολιτικές. Γιατί πλέον μετά από 10 χρόνια κρίσης και γενικευμένης φτώχειας  στη χώρα το ζητούμενο δεν είναι η αντιστροφή της τάσης αλλά και η ένταση της καθοδικής πορείας του σχετικού δείκτη. Κάτι που αφορά εκατομμύρια συνανθρώπους μας στη χώρα που απλά δεν αντέχουν άλλο πλέον, έχοντας εξαντλήσει τα πάντα για την επιβίωσή τους.

Για τις πολιτικές ενάντια στην φτώχεια στη χώρα μας αυτό που ιδίως πρέπει να προσεχθεί είναι η αποφυγή ακραίων λύσεων. Η αναφορά έχει να κάνει τόσο με την γενικευμένη επιδοματική αντίληψη αντιμετώπισής της (οι «πλούσιοι» να συντηρούν τους φτωχούς μέσω της υψηλής φορολογίας) όσο όμως και με αυτήν που παραπέμπει την εξάλειψη της φτώχειας γενικά και αόριστα τρις περισσότερες φορές στην ανάπτυξη.

Ένα μείγμα αναπτυξιακών πολιτικών και στοχευμένων επιδομάτων σε όσους πραγματικά τα έχουν ανάγκη ταυτόχρονα με την προσφορά δημόσιων δωρεάν υπηρεσιών στους τελευταίους είναι αυτό που θα οδηγήσει σε  μια αποδεκτή ισορροπία στη χώρα μας σύντομα, ώστε να πλησιάσει τα ευρωπαϊκά όρια.

Σε κάθε όμως περίπτωση δεν πρέπει να λησμονούμε ότι η φτώχεια δεν είναι ένα συγκυριακό φαινόμενο οικονομικής κρίσης. Είναι ένα δομικό δεδομένο του οικονομικού μοντέλου που έχει κυριαρχήσει παγκοσμίως και το μέλλον δεν είναι αισιόδοξο ως προς αυτό. Οδεύουμε ολοταχώς και στην Ευρώπη σε συνθήκες ακραίων οικονομικών διαφοροποιήσεων με τους πληθυσμούς που εντάσσονται στα φτωχά στρώματα να μεγαλώνουν σε βάρος της λεγόμενης μεσαίας τάξης που μεταπολεμικά και ιδίως από τη δεκετία του ’80 αποτέλεσε το «ευνοημένο παιδί» του συστήματος αποτελώντας και το μαξιλάρι ασφαλείας του για πολλές δεκαετίες.

Τα δεδομένα πλεον έχουν αλλάξει και αλίμονο σε όσους δεν το αντιλαμβάνονται.     

Πρωτοσέλιδο Τελευταίας Έκδοσης

Πρωτοσέλιδο Τελευταίας Έκδοσης

PDF, E-Paper τελευταίας έκδοσης εδώ

Ανασκόπηση 2018

Πρωτοσέλιδο Ανασκόπησης

Δείτε το PDF εδώ

Δίκτυο Forum Ανάπτυξης

Δειτε το καναλι μας στο YouTube

Video Gallery

Αρχή Σελίδας