Την ώρα που τα φώτα πέφτουν πάνω σε νέες τεχνολογίες θανάτου –όπως το υπό ανάπτυξη F-47 της Boeing που υπόσχεται να ξεπεράσει ακόμη και το περιβόητο F-35– η παγκόσμια σκηνή μοιάζει να βυθίζεται σε μια επικίνδυνη κανονικότητα: η λογική του εξοπλισμού, η στρατιωτικοποίηση της οικονομίας, η καλλιέργεια πολεμικής υστερίας ως προϋπόθεση διακυβέρνησης.
Στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες, κάθε παραβίαση εναέριου χώρου, κάθε υπερπτήση drones, κάθε κυβερνοεπίθεση παρουσιάζεται ως προοίμιο γενικευμένου πολέμου. Τα media και οι κυβερνήσεις στήνουν το αφήγημα του επερχόμενου κινδύνου, ώστε οι κοινωνίες να συνηθίσουν στη θυσία του κοινωνικού κράτους στο βωμό των εξοπλισμών. Το «βούτυρο» δίνει τη θέση του στα «κανόνια», με τους Ευρωπαίους φορολογούμενους να χρηματοδοτούν αμερικανικά οπλικά συστήματα, ενώ οι τράπεζες της Γαλλίας και της Γερμανίας σπεύδουν να αναθεωρήσουν πολιτικές τους για να επενδύσουν απευθείας στη βιομηχανία των όπλων.
Η υστερία αυτή δεν είναι ουδέτερη. Συνοδεύεται από την άνοδο ενός νέου αυταρχισμού. Ο Ντόναλντ Τραμπ, μεθοδικά, διορίζει πρόσωπα της απολύτου εμπιστοσύνης του σε καίριους θεσμούς με στόχο όχι την ανεξαρτησία τους αλλά τη φίμωση κάθε αντίθετης φωνής. Η περίπτωση της Λίντσεϊ Χάλιγκαν –μιας δικηγόρου χωρίς εμπειρία στην Εισαγγελία, η οποία αναλαμβάνει να «κυνηγήσει» τους πολιτικούς αντιπάλους του Τραμπ– αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα κατάπνιξης της έννοιας της δικαιοσύνης. Στους ίδιους τους κόλπους των ΗΠΑ βλέπουμε το κράτος δικαίου να υπονομεύεται, τους θεσμούς να χρησιμοποιούνται ως όπλο πολιτικής εκδίκησης.
Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και κορυφαίοι Ευρωπαίοι ηγέτες, όπως ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: οι διεθνείς κανόνες δεν τηρούνται, η κοινοβουλευτική δημοκρατία βρίσκεται υπό πίεση, η ελευθερία του λόγου αμφισβητείται, η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης διαβρώνεται. Οι νέες πολιτικές πρακτικές αυταρχισμού γίνονται με ανησυχητική ταχύτητα αποδεκτές σε διεθνές επίπεδο.
Και η Ελλάδα; Στέκεται σαν φτωχός συγγενής των εξελίξεων, εγκλωβισμένη σε μια διπλωματία «ήρεμων νερών» που όμως αφήνει ανοιχτό τον κίνδυνο να μετατραπεί σε παρακολούθημα των ισορροπιών ΗΠΑ-Τουρκίας-Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο. Το πρόσφατο ταξίδι του πρωθυπουργού στη Νέα Υόρκη, χωρίς καν την εθιμοτυπική φωτογραφία με τον Αμερικανό πρόεδρο, δείχνει την πραγματική μας θέση στο διεθνές σκηνικό: στο περιθώριο, με την εθνική κυριαρχία να εναποτίθεται περισσότερο στα συμφέροντα πολυεθνικών όπως η Chevron παρά σε μια αυτόνομη στρατηγική.
Η εικόνα που αναδύεται είναι ζοφερή. Μια παγκόσμια σκηνή όπου οι ισχυροί χτίζουν νέα τείχη αυταρχισμού, η πολεμική βιομηχανία θριαμβεύει, οι κοινωνίες τρομοκρατούνται και καλούνται να εγκαταλείψουν κάθε κοινωνικό δικαίωμα στο όνομα της «ασφάλειας». Η πολεμική υστερία και ο αυταρχισμός βαδίζουν χέρι-χέρι, με ενορχηστρωτή κυρίως την Αμερική. Το ερώτημα είναι αν θα μείνουμε θεατές ή αν θα υπερασπιστούμε την ειρήνη, τη δημοκρατία και τους θεσμούς προτού καταστούν πολυτέλειες ενός παρελθόντος που φεύγει.
