Η παραίτηση του Αλέξη Τσίπρα από το βουλευτικό αξίωμα δεν είναι απλώς ένα θεσμικό γεγονός, αλλά μια πράξη που δοκιμάζει τα όρια της πολιτικής αξιοπιστίας. Για πρώτη φορά, πρώην πρωθυπουργός της μεταπολίτευσης αποσύρεται από τη Βουλή, επιλέγοντας να σταθεί εκτός της θεσμικής ασφάλειας και να δηλώσει «παρών» σε ένα ανοιχτό, κοινωνικό πεδίο. Όμως η εποχή στην οποία επιχειρεί αυτή τη στροφή δεν είναι η ίδια που τον ανέδειξε: είναι μια εποχή βαθιάς καχυποψίας, όπου ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας -και ιδίως ο κόσμος των κινημάτων- αισθάνεται ότι προδόθηκε από τη διαδρομή της κυβερνώσας Αριστεράς.
Μέσα σε αυτό το κλίμα δυσπιστίας, μια παραίτηση, όσο ισχυρός κι αν είναι ο συμβολισμός της, δεν αρκεί. Το ερώτημα δεν είναι τι ειπώθηκε, αλλά τι μπορεί να αποδειχθεί. Οι αντιδράσεις γύρω από την κίνηση Τσίπρα δείχνουν πως η κοινωνία περιμένει πράξεις συνέπειας και διάρκειας, όχι έναν ακόμη πολιτικό λόγο για την «επιστροφή στην κοινωνία». Μόνο μέσα από συνεχή παρουσία στα κοινωνικά αιτήματα, χωρίς εκρήξεις επικοινωνιακής διαχείρισης, μπορεί να αρχίσει να αχνοσβήνει η καχυποψία.
Η επόμενη δοκιμασία θα αφορά τη διαφάνεια και τη λογοδοσία -δύο έννοιες που, για μεγάλο μέρος του κόσμου, ταυτίζονται με ό,τι έλειψε τα προηγούμενα χρόνια. Οι πολίτες δεν αναζητούν ρητορικές περί «νέου ήθους», αλλά καθαρούς κανόνες στις σχέσεις, στους πόρους, στις αποφάσεις. Αποφυγή κάθε υπαινιγμού παλιάς πρακτικής θα είναι, ίσως, η πρώτη προϋπόθεση για να ακουστεί ξανά ο λόγος του χωρίς φίλτρα.
Η θεσμική συνέπεια είναι εξίσου κρίσιμη. Η πολιτική δεν ανανεώνεται με συνθήματα, αλλά με την καθημερινή υπεράσπιση των δικαιωμάτων, της ενημέρωσης και της ανεξαρτησίας των αρχών. Μόνο όταν αποδεικνύεται στην πράξη η προσήλωση στη δικαιοσύνη, η κοινωνία αρχίζει να εμπιστεύεται ξανά.
Το ίδιο ισχύει και για τη συμμετοχή. Αν οι πρωτοβουλίες που θα ακολουθήσουν δεν εμπλέκουν πραγματικά την κοινωνία, αν δεν προκύπτουν μέσα από ανοιχτές διαδικασίες και συνδιαμόρφωση, τότε θα παραμείνουν απλώς χειρονομίες καλών προθέσεων. Οι πολίτες ζητούν να συμμετέχουν, όχι να παρακολουθούν.
Και τέλος, ίσως το πιο κρίσιμο: η αυτοκριτική με περιεχόμενο. Η κοινωνία δεν περιμένει μετάνοια, αλλά σαφή αναγνώριση ευθυνών για τα λάθη της κυβερνητικής πορείας και δέσμευση ότι δεν θα επαναληφθούν. Μια τέτοια στάση δεν μειώνει, αντιθέτως ενισχύει την πολιτική αξιοπιστία.
Ωστόσο, υπάρχει και μια πραγματικότητα που δεν μπορεί να αγνοηθεί: μια μεγάλη μερίδα πολιτών έχει πάψει να εμπιστεύεται τον Τσίπρα οριστικά, θεωρώντας ότι καμία του πράξη δεν μπορεί να αναιρέσει το παρελθόν. Αυτή η μηδενιστική προσέγγιση, αν και πολιτικά κατανοητή, παραγνωρίζει μια βασική αρχή – ότι ακόμη κι αν δεν αλλάζει το πρόσωπο, μια πράξη μπορεί να αλλάξει το περιβάλλον.
Όπως στη φυσική, όταν μια πέτρα πέφτει σε λίμνη, τα κύματα απλώνονται πολύ πέρα από το σημείο πρόσκρουσης· και όπως στη χημεία, ένας καταλύτης δεν μεταβάλλει τη δική του ουσία, αλλά επιταχύνει την αντίδραση μεταξύ άλλων στοιχείων. Έτσι και στην πολιτική, μια κίνηση μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη όχι επειδή λυτρώνει τον πρωταγωνιστή, αλλά επειδή προκαλεί την απαραίτητη ανατάραξη σε ένα στάσιμο τοπίο.
Το λεγόμενο «κίνημα Καρυστιανού», που γεννήθηκε μέσα από τον πόνο και εξελίχθηκε σε κοινωνική απαίτηση για αλήθεια και λογοδοσία, δείχνει έναν δρόμο διαφορετικής πολιτικής ηθικής. Είναι το παράδειγμα μιας κοινωνίας που δεν περιμένει να εκπροσωπηθεί, αλλά απαιτεί να ακουστεί. Αν, λοιπόν, η παραίτηση Τσίπρα κατορθώσει να λειτουργήσει έστω ως καταλύτης -να κινητοποιήσει συνειδήσεις, να ανασυνδέσει τη δημοκρατία με τη λογοδοσία- τότε η πράξη θα έχει δικαιωθεί πέρα από τις προθέσεις.
Αν όχι, θα χαθεί μέσα στη φθορά των μεγάλων δηλώσεων και των μικρών πράξεων.
Στο τέλος, η παραίτηση δεν είναι ούτε λύτρωση ούτε επίλογος. Είναι προϋπόθεση μιας δύσκολης διαδρομής, που θα κριθεί όχι από τα λόγια, αλλά από τη συνέπεια.
Γιατί, σε μια χώρα όπου οι μεγάλες λέξεις έχουν φθαρεί, μόνο οι πράξεις και οι αντιδράσεις που προκαλούν μπορούν να ξανακινήσουν τα νερά.






















