Χρονικό μιας εποχής που ξοδεύει περισσότερα για πυραύλους παρά για μνήμες
Η ληστεία στο Λούβρο δεν θύμιζε Χόλιγουντ. Δεν είχε μουσική υπόκρουση, δεν είχε κοστούμια υψηλής ραπτικής, ούτε την αέρινη φινέτσα μιας Όντρεϊ Χέπμπορν. Είχε όμως κάτι πιο τρομακτικό: την απλότητα του πραγματικού. Ένας γερανός, ένα δισκοπρίονο, δύο κίτρινα γιλέκα, επτά λεπτά. Και τα κοσμήματα της γαλλικής κορώνας εξαφανίστηκαν, μπροστά στα μάτια της πόλης που θεωρεί εαυτήν πρωτεύουσα του πολιτισμού.
Δεν ήταν απλώς μια ληστεία. Ήταν μια σιωπηλή παραδοχή: ότι ακόμη και τα ιερά της τέχνης έχουν ρωγμές. Η φύλαξη έγινε ρουτίνα, οι κάμερες κοιμήθηκαν, οι φρουροί κουράστηκαν. Η ασφάλεια έγινε αόρατη, την ώρα που τα μουσεία μετατράπηκαν σε μηχανές επισκεψιμότητας. Όταν η τέχνη μπαίνει στα στατιστικά, η φαντασία βγαίνει από την εξίσωση.
Και σαν να μην έφτανε αυτό, στο Λονδίνο, την ίδια εβδομάδα, το Βρετανικό Μουσείο φιλοξενούσε πολυτελές δείπνο ανάμεσα στα Μάρμαρα του Παρθενώνα. Τα αρχαία γίνονται ντεκόρ, οι ιστορίες τους φωτίζονται με λάμπες σαμπάνιας. Το ερώτημα δεν είναι πια πώς διαφυλάσσουμε τα εκθέματα, αλλά αν τα σεβόμαστε.
Ζούμε την εποχή του υπερ-πολιτισμού. Όπως ο υπερ-τουρισμός, που φθείρει τα μέρη που αγαπά, έτσι κι ο υπερ-πολιτισμός φθείρει τα ίδια του τα σύμβολα. Μουσεία που λειτουργούν σαν θεματικά πάρκα, εκθέσεις που θυμίζουν θεάματα, επισκέπτες που στέκονται μπροστά στη Μόνα Λίζα μόνο για να προλάβουν τη selfie. Η τέχνη γίνεται φόντο και το φόντο, πεδίο κερδοσκοπίας.
Μέσα σε αυτή την ασφυξία, η ληστεία στο Λούβρο μοιάζει σχεδόν ειρωνική. Η πιο επιτηρούμενη αίθουσα του κόσμου έγινε σύμβολο αδυναμίας. Γιατί η ασφάλεια δεν είναι μόνο συναγερμοί και κάμερες -είναι επένδυση, είναι γνώση, είναι σεβασμός. Και όταν τα κονδύλια για τον πολιτισμό μειώνονται, ενώ τα κονδύλια για τους εξοπλισμούς αυξάνονται, το μήνυμα είναι σαφές: οι πίνακες δεν ψηφίζουν, τα μάρμαρα δεν αντιμιλούν.
Τα μουσεία δεν ζητούν οίκτο. Ζητούν προτεραιότητα. Ζητούν να τα θυμόμαστε όχι μόνο όταν κλαπούν, αλλά όσο υπάρχουν. Να είναι χώροι μνήμης και όχι περάσματα κατανάλωσης. Να τα φυλάμε, όπως φυλάμε τις ιστορίες μας.
Γιατί χωρίς φροντίδα, χωρίς πίστη και χωρίς πόρους, κανένας πίνακας, καμία τιάρα, κανένα άγαλμα δεν είναι ασφαλές. Και τότε, ίσως η πραγματική ληστεία να μην είναι αυτή που έγινε στο Λούβρο- αλλά αυτή που κάνουμε κάθε μέρα, αφαιρώντας από την τέχνη την αξία της.
