Του Γιώργου Ηλιόπουλου
Συνταγματικό και νόμιμο κρίθηκε από το Συμβούλιο της Επικράτειας το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για την έγκριση του Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ), που αφορά την αντιστάθμιση της χρήσης κινήτρων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ).

«Στόχος είναι να ερμηνεύσει το ΣτΕ ποια είναι η έναρξη εργασιών μέχρι τις 11 Δεκεμβρίου 2024 και, αντίστοιχα, να επιβάλει ένα περιβαλλοντικό ισοδύναμο. Ουσιαστικά, το Υπουργείο με το τέλος αυτό προσπαθεί να μην “γκρεμίσει” τα μέχρι τότε ακίνητα που κτίζονταν. Το Υπουργείο πάει να “σώσει” όσες εργασίες είχαν γίνει και ήταν ανοικτές μέχρι εκείνη την ημερομηνία», αναφέρει στον «Σ.Ε.» και το symboulos.gr ο Βαγγέλης Καραχάλιος, Πρόεδρος του ΤΕΕ Δυτικής Ελλάδος.
Η 11η Δεκεμβρίου 2024 είναι η ημερομηνία λήξης της προθεσμίας που είχε δώσει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) για να εκδοθούν οικοδομικές άδειες με τα κίνητρα και τα μπόνους του ΝΟΚ, χωρίς την εφαρμογή του νέου μηχανισμού ΕΣΠΙΑΠ.
Ο κατασκευαστικός κλάδος, πάντως, αναμένει την πλήρη απόφαση του ΣτΕ, προκειμένου να διαπιστώσει ποια δεδομένα θα υπάρξουν στην αγορά.
«Ουσιαστικά θεσμοθετείται ένα τέλος. Υπάρχει μια επιβάρυνση, ωστόσο, μπροστά στο να “καταστραφεί” ο φάκελος – καθώς έχουν πληρωθεί οι άδειες και έχουν ξεκινήσει οι εκσκαφές – κανείς δεν θα ρισκάρει μερικά χρήματα παραπάνω για να σώσει την οικοδομή του», επισημαίνει ο κ. Καραχάλιος.
Πάντως, και στην Πάτρα, τα ακίνητα που είχαν κτιστεί με τα τότε κριτήρια του ΝΟΚ και τις διευκολύνσεις που παρείχε, ήταν πολλά.
Η απόφαση
Σύμφωνα με πληροφορίες, τα μέλη του Ε’ Τμήματος γνωμοδότησαν θετικά ως προς το νέο Π.Δ., κρίνοντας ότι το σχέδιο βρίσκεται εντός του πνεύματος των αποφάσεων της Ολομέλειας του ΣτΕ που έχουν ήδη εκδοθεί.
Το ποσό θα καταβάλλεται σε ειδικό λογαριασμό στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων και θα διατίθεται αποκλειστικά στον δικαιούχο δήμο για την υλοποίηση δράσεων περιβαλλοντικού ισοδυνάμου.
Το Ειδικό Σχέδιο Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ) είναι ένας μηχανισμός περιβαλλοντικής αντιστάθμισης που θεσπίστηκε στην Ελλάδα με σκοπό να εξισορροπεί τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την εφαρμογή των κινήτρων δόμησης του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ).
Όταν ένας κατασκευαστής ή ιδιοκτήτης επωφελείται από κάποιο πολεοδομικό «μπόνους» (π.χ. αύξηση του ύψους ή του συντελεστή δόμησης ενός κτιρίου), δημιουργούνται περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις στην πόλη — όπως αυξημένη σκίαση, λιγότερος αέρας ή πράσινο, περισσότερη θερμότητα κ.λπ.
Για να αντισταθμιστούν αυτές οι επιπτώσεις, θεσπίζεται το ΕΣΠΙΑΠ, το οποίο προβλέπει ότι ο ωφελούμενος θα καταβάλει ένα περιβαλλοντικό ισοδύναμο ποσό ή θα συμμετάσχει σε έργα περιβαλλοντικής αναβάθμισης στην περιοχή.
Τι θα ισχύσει
Πριν εκδοθεί οικοδομική άδεια, πραγματοποιείται έλεγχος για το αν το έργο εμπίπτει στις ρυθμίσεις του ΕΣΠΙΑΠ. Απαιτείται προέλεγχος, ενώ καθορίζεται και το ύψος του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου, η διαδικασία και οι υπόχρεοι καταβολής του.
Αφού υπολογιστεί το ύψος του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου (π.χ. οικονομική εισφορά), τα ποσά κατατίθενται σε ειδικό λογαριασμό στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων. Ο δήμος χρησιμοποιεί αυτά τα κονδύλια αποκλειστικά για περιβαλλοντικά έργα στην περιοχή, όπως δενδροφυτεύσεις, πράσινες ταράτσες, ενεργειακές αναβαθμίσεις κτιρίων κ.ά.
Σκοπός του ΕΣΠΙΑΠ, σύμφωνα με το Υπουργείο, είναι κυρίως να διασφαλίσει ότι η ανάπτυξη και η δόμηση δεν γίνονται εις βάρος του περιβάλλοντος, αλλά και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής στις πόλεις μέσω στοχευμένων δράσεων – όπως η δημιουργία πράσινων χώρων, αναπλάσεις και ενεργειακές παρεμβάσεις.























