Του Γιώργου Ηλιόπουλου
Στο ύψος των 3,7 δισ. Ευρώ αποτιμώνται τα χρέη του Δημοσίου προς τις επιχειρήσεις, σύμφωνα με τα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα και αφορούν το Σεπτέμβριο. Ουσιαστικά το Δημόσιο εξακολουθεί να «φουσκώνει» τις οφειλές του προς επιχειρήσεις και ιδιώτες, κρατώντας στα συρτάρια του απλήρωτα τιμολόγια. Οι καθυστερήσεις παραμένουν σε όλα τα επίπεδα: από τα νοσοκομεία και τον ΕΟΠΥΥ μέχρι τα ασφαλιστικά ταμεία και τα δημόσια έργα, προκαλώντας συρρίκνωση στην αγορά. Πρόκειται για χρήματα που λείπουν από την αγορά και προκαλούν ασφυξία σε εκατοντάδες επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, τα ληξιπρόθεσμα χρέη και οι εκκρεμείς επιστροφές φόρων έφθασαν τον Σεπτέμβριο στα 3,77 δισ. ευρώ, από 3,88 δισ. τον Αύγουστο. Ωστόσο, παραμένουν αυξημένα κατά 23,5% σε σχέση με το τέλος του 2024, γεγονός που δείχνει ότι η συσσώρευση «φέσιων» συνεχίζεται…
Την πρώτη θέση στις οφειλές καταλαμβάνουν τα νοσοκομεία, με απλήρωτα τιμολόγια 1,66 δισ. Ευρώ, από 1,13 δισ. στο τέλος του περασμένου έτους. Οι προμηθευτές φαρμάκων και ιατρικού υλικού κάνουν λόγο για καθυστερήσεις πολλών μηνών, που πλήττουν σοβαρά τη ρευστότητα των εταιρειών.
Ακολουθούν ο ΕΟΠΥΥ με 249 εκατ. ευρώ, τα ασφαλιστικά ταμεία με 612 εκατ. ευρώ, οι δήμοι και οι περιφέρειες με 240 εκατ. ευρώ και τα νομικά πρόσωπα του Δημοσίου με 222 εκατ. ευρώ.
Αναλυτικά, τα χρέη των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Δήμοι και Περιφέρειες) που ανήλθαν σε 240 εκ. ευρώ είναι ελαφρώς μειωμένα από τον Αύγουστο, αλλά 3,9% υψηλότερα από τον Δεκέμβριο του 2024. Παράλληλα, τα λοιπά νομικά πρόσωπα του Δημοσίου αύξησαν τις οφειλές τους στα 222 εκατ. ευρώ, από 184 εκατ. ευρώ στο τέλος του περασμένου έτους, επιβεβαιώνοντας ότι οι καθυστερήσεις στις πληρωμές είναι γενικευμένο φαινόμενο σε όλο τον δημόσιο τομέα.
Οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του Κρατικού Προϋπολογισμού έφτασαν τα 205 εκατ. ευρώ, από 157 εκατ. ευρώ τον περασμένο Δεκέμβριο. Από αυτά, τα 169 εκατ. ευρώ σχετίζονται με έργα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, γεγονός που δείχνει καθυστερήσεις στην πληρωμή εργοληπτών και εταιρειών που συμμετέχουν σε δημόσια έργα.
Έτσι, οι εργολάβοι περιμένουν μήνες για να πληρωθούν, με αποτέλεσμα να «παγώνουν» έργα που έχουν ήδη χρηματοδοτηθεί.
Επίσης οι εκκρεμείς επιστροφές φόρων ανέρχονται σε 826 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 178 εκατ. παραμένουν «κολλημένα» λόγω γραφειοκρατίας ή λαθών στα δικαιολογητικά.

«Είναι κάτι που όλοι το ξέρουμε, ότι όποιος συνεργάζεται με το Δημόσιο έχει τρομακτικές καθυστερήσεις. Ταυτόχρονα δεν έχει καμία απαλλαγή. Στην περίπτωση για παράδειγμα που το κράτος χρωστάει 100.000 ευρώ, δεν γίνεται ένας συμψηφισμός και ο επιχειρηματίας πρέπει να πληρώσει ΦΠΑ, τις υποχρεώσεις του, τα πάντα. Οπότε είναι ένα μεγάλο πρόβλημα γιατί αυτή η τακτική «πυρπολεί» την ρευστότητα και για εμένα θα έλεγα ότι ανεβάζει και το κόστος. Όταν ένας επαγγελματίας γνωρίζει ότι δεν θα πληρωθεί στην ώρα του, για να αναπληρώσει την όποια καθυστέρηση δυστυχώς θα αναγκαστεί να ανεβάσει και την τιμή. Δεν γίνεται διαφορετικά. Στο τέλος όλο αυτό επιβαρύνει συντριπτικά τον επιχειρηματία αλλά επιβαρύνει και τον καταναλωτή, λόγω των αυξήσεων των τιμών», αναφέρει στον «Σ.Ε.» ο Φοίβος Καρακίτσος, Οικονομικός Επόπτης του Επιμελητηρίου Αχαΐας. O ίδιος σημειώνει ότι την περίοδο της κρίσεως και των Μνημονίων ήταν λογικό το κράτος να εμφανίζει αυτές τις καθυστερήσεις.
Τελικά όμως αυτή η λογική του «δεν πληρώνω» εδραιώθηκε και επεκτάθηκε μέχρι και σήμερα σε όλο τον κρατικό μηχανισμό.
«Είναι μια λογική που συντηρείται. Και τι κάνει ο ιδιώτης; Ουσιαστικά επιδοτεί το κράτος. Αυτές οι καθυστερήσεις επιβαρύνουν την υγιή ανάπτυξη και τον υγιή ανταγωνισμό και το κόστος των προϊόντων και υπηρεσιών των επιχειρήσεων. Είναι κάτι που προκαλεί στρεβλώσεις και σίγουρα πρέπει να αλλάξει», υπογραμμίζει χαρακτηριστικά.

Από την πλευρά του ο Πρόεδρος Ομοσπονδίας Επαγγελματικών Βιοτεχνικών Εμπορικών Σωματείων Ν. Αχαΐας (Ο.Ε.Β.Ε.Σ.Ν.Α.) Δημήτρης Νικολακόπουλος τονίζει: «Εμείς ως κλάδος το να χρωστάει το Δημόσιο χρήματα το θεωρούμε ιδιαίτερα σοβαρό για τις επιχειρήσεις. Το πιο σημαντικό είναι ότι το Δημόσιο δεν συμψηφίζει τις οφειλές με τις απαιτήσεις που έχει. Υπάρχουν επιχειρήσεις που θέλουν να κάνουν συμψηφισμό όμως το Δημόσιο αυτό δεν το κάνει. Εμείς πληρώνουμε και μάλιστα με τόκους τις οφειλές και το Δημόσιο από την πλευρά του, όταν έρχεται η ώρα της πληρωμής, το κάνει χωρίς τόκους. Αυτά τα πράγματα και οι νοοτροπίες δεν συμβαδίζουν».
Ο ίδιος τονίζει ότι τα χρήματα αυτά λείπουν από την αγορά και έχουν προκαλέσει καθίζηση. «Φανταστείτε τα χρήματα αυτά να υπήρχαν στην αγορά τι θα σήμαινε αυτό για τις επιχειρήσεις. Θα υπήρχε μόχλευση των χρημάτων και θα καλύπτονταν σημαντικές ανάγκες. Θα βλέπαμε ανάταση της κατανάλωσης. Και μιλάμε για 3,7 Δις και το Δημόσιο από την πλευρά του βγαίνει και υποστηρίζει ότι διαθέτει μεγάλο πλεόνασμα. Αυτό γίνεται γιατί δεν πληρώνει», συμπληρώνει ο κ. Νικολακόπουλος.
Δεν παραλείπει επίσης να επισημάνει ότι επικρατεί μια τεράστια υπερφορολόγηση μέσω και της τεκμαρτού τρόπου και από την άλλη στερεί πόρους από τις επιχειρήσεις το ίδιο το κράτος χωρίς να έχει επιδείξει διάθεση για καταβολή των οφειλών.
Επιτροπή και «μαύρη λίστα»
Μπροστά σε αυτή την εικόνα, το υπουργείο Οικονομικών προχωρά στη δημιουργία ειδικής επιτροπής που θα αναζητήσει τις πραγματικές αιτίες των καθυστερήσεων και θα σχεδιάσει λύσεις έως το 2026.
Σε συνεργασία με τη ΓΓΠΣ και το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ετοιμάζεται νέα ηλεκτρονική πλατφόρμα μέσω της οποίας οι ιδιώτες θα μπορούν να υποβάλλουν τιμολόγια ηλεκτρονικά, δίνοντας στο κράτος πλήρη εικόνα των πληρωμών.
Μέχρι το 2026, σχεδιάζεται η λειτουργία «μαύρης λίστας» που θα περιλαμβάνει τους φορείς του Δημοσίου που καθυστερούν πάνω από 90 ημέρες, το ύψος των οφειλών τους και τους λόγους των καθυστερήσεων. Οι ασυνεπείς φορείς θα τίθενται υπό αυστηρή εποπτεία και τα στοιχεία τους θα δημοσιοποιούνται τακτικά.
Αλ. Μπογιάκης: «Το κράτος δεν πληρώνει, οι ιδιώτες επωμίζονται το τίμημα»

Την αγωνία και την απογοήτευση του επιχειρηματικού κόσμου για τις καθυστερήσεις στις πληρωμές του Δημοσίου και τη συνεχιζόμενη πίεση στη ρευστότητα των επιχειρήσεων περιγράφει ο κ. Αλέξανδρος Μπογιάκης, Αντιπρόεδρος της Ένωσης Λογιστών Φοροτεχνικών Ελευθέρων Επαγγελματιών Νομού Αχαΐας (ΕΛΦΕΕ) επισημαίνοντας ότι το κράτος αδυνατεί να σταθεί συνεπές απέναντι στους ιδιώτες.
«Την ώρα που υπάρχουν τόσο υψηλές ληξιπρόθεσμες οφειλές και από την άλλη ισχύουν ρυθμίσεις 12 ή 24 δόσεων για τα χρέη προς το Δημόσιο, οι επιχειρήσεις αδυνατούν να ανταποκριθούν», τονίζει. Όπως σημειώνει, οι ρυθμίσεις για τα ασφαλιστικά ταμεία έχουν σταματήσει εδώ και πέντε χρόνια, δημιουργώντας «ρωγμές» στην οικονομική αντοχή των επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με τον κ. Μπογιάκη, η πενταετία αυτή συνέπεσε με την πανδημία και την αναστολή λειτουργίας πολλών επιχειρήσεων, γεγονός που επιδείνωσε τη ρευστότητα. Παράλληλα, το αυξημένο κόστος για την ψηφιακή μετάβαση, την εφαρμογή της κάρτας εργασίας και άλλες υποχρεώσεις «επιβαρύνει υπέρμετρα την επιχειρηματικότητα». «Πρόκειται για κόστη που κυριολεκτικά «κυκλώνουν» μια επιχείρηση», τονίζει χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος υπογραμμίζει πως χωρίς ουσιαστικές αλλαγές στη φορολογία, στην ενεργειακή πολιτική και στο σύστημα κρατικών ενισχύσεων, η κατάσταση δεν πρόκειται να βελτιωθεί.
«Αν δεν μειωθούν οι φορολογικοί συντελεστές, δεν αλλάξει ο τεκμαρτός τρόπος φορολόγησης και δεν μειωθεί το κόστος ενέργειας, δεν θα δούμε φως. Οι υπηρεσίες λογισμικού πρέπει να πληρώνονται από το κράτος, όχι από τον επιχειρηματία. Μέχρι τότε, όλα είναι μαύρα και άραχνα για τις επιχειρήσεις», σημειώνει.

Επιστροφές που δεν έρχονται
Ο κ. Μπογιάκης εμφανίζεται απαισιόδοξος ως προς τη συνέπεια του κράτους. Όπως εξηγεί, η τακτική των καθυστερήσεων είναι γενικευμένη και αφορά πλήθος κλάδων.
«Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα προγράμματα επιδοτούμενων θέσεων εργασίας της ΔΥΠΑ. Η επιχείρηση πληρώνει τον εργαζόμενο και τις ασφαλιστικές εισφορές, περιμένοντας να της επιστραφούν τα ποσά. Όμως περνούν έξι και πλέον μήνες χωρίς να καταβληθούν τα χρήματα. Δεν γίνεται να ανακοινώνονται τέτοια προγράμματα και να μην πληρώνονται εγκαίρως», τονίζει.
Όπως αναφέρει, πολλοί επιχειρηματίες ρωτούν αν τελικά θα πληρωθούν και η απάντηση που ο ίδιος δίνει, βασισμένη στα μηνύματα της αγοράς, είναι απογοητευτική: «Όχι, δεν θα πληρωθείτε».
Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και στα επενδυτικά προγράμματα που καλύπτουν έως και το 50% μιας επένδυσης. Παρότι τα ποσά εγκρίνονται, η εκταμίευση καθυστερεί για μήνες, αναγκάζοντας τις επιχειρήσεις να δεσμεύουν ίδια κεφάλαια.
«Τα προγράμματα αυτά δεν αφορούν ουσιαστικά τους μικρομεσαίους. Υπάρχουν επιδοτήσεις από 5.000 έως 20.000 ευρώ, αλλά και αυτά τα ποσά είναι σημαντικά για τη ρευστότητα μιας επιχείρησης. Κανείς δεν θα ρισκάρει να τα διαθέσει όταν δεν γνωρίζει πότε –ή αν– θα τα πάρει πίσω», εξηγεί ο κ. Μπογιάκης.
Μάλιστα, όσο περνά ο καιρός, η κατάσταση φαίνεται να επιδεινώνεται. Όπως σημειώνει ο κ. Μπογιάκης, «η καθυστέρηση στις πληρωμές δεν είναι πλέον η εξαίρεση, αλλά ο κανόνας». Πολλές επιχειρήσεις αναγκάζονται να αναστείλουν επενδυτικά σχέδια ή ακόμη και να περιορίσουν τη δραστηριότητά τους, αδυνατώντας να καλύψουν βασικές τους υποχρεώσεις. Η έλλειψη ρευστότητας προκαλεί ντόμινο στην αγορά, με καθυστερήσεις και στις πληρωμές προμηθευτών ή εργαζομένων. «Η Πολιτεία πρέπει να αντιληφθεί ότι χωρίς συνέπεια και ταχύτητα στις επιστροφές και τις πληρωμές, καμία μεταρρύθμιση δεν θα έχει αποτέλεσμα», επισημαίνει. Και καταλήγει: «Χωρίς ρευστότητα, δεν υπάρχει ανάπτυξη».
Π. Μαντάς: «Ξεκινούν έργα χωρίς εξασφαλισμένη αποπληρωμή»

Τις καθυστερήσεις και τις στρεβλώσεις στα δημόσια έργα περιγράφει από την πλευρά του ο Πέτρος Μαντάς, Μέλος ΔΣ της Πανελλήνιας Ένωσης Συνδέσμων Εργοληπτών Δημοσίων Έργων (ΠΕΣΕΔΕ). Όπως τονίζει ο κ. Μαντάς στον «Σ.Ε»: «Αυτή τη στιγμή τα ταμεία είναι άδεια. Και θα αρχίσουν να εμφανίζουν και επιπλέον δυσκολίες πληρωμής. Το πρόβλημα δεν θα εξομαλυνθεί για τον λόγο ότι η κυβέρνηση προγραμματίζει μια σειρά έργων χωρίς να είναι εξασφαλισμένη η αποπληρωμή τους. Παλαιότερα προβλεπόταν ότι για κάθε έργο που ξεκινούσε τα χρήματα ήταν κατατεθειμένα στην τράπεζα και υπήρχε λογαριασμός αποπληρωμής.
Αυτό αντικαταστάθηκε με ετήσια αιτήματα που γίνονται και έρχονται χρήματα ανάλογα με τις γενικότερες τακτικές του Υπουργείου Οικονομικών. Κατά συνέπεια, οι προμηθευτές του Δημοσίου έχουν πρόβλημα γιατί δεν υπάρχει ομαλή ροή αποπληρωμών».
Η κατάσταση αυτή δημιουργεί δύο ταχύτητες εργολάβων: στην πρώτη ταχύτητα είναι οι εργολάβοι που έχουν έργα και συμβάσεις με απευθείας αναθέσεις και κατά συνέπεια έχουν διευρυμένα περιθώρια κέρδους και έχουν τη δυνατότητα αναμονής. Ουσιαστικά με την τακτικής τους αυτή, κατά τον κ. Μαντά, δανείζουν έμμεσα το Δημόσιο. Και στην δεύτερη ταχύτητα είναι εργολάβοι που έχουν πάρει έργα μέσα από δημοπρασίες, με χαμηλά περιθώρια κέρδους οι οποίοι κινδυνεύουν οικονομικά γιατί στερούνται ρευστότητας.
Η κατάσταση δεν πρόκειται να εξομαλυνθεί επειδή αυτή την περίοδο γίνονται πολλά έργα «η χρησιμότητα των οποίων είναι προβληματική και υπάρχουν ουσιαστικά ερωτήματα για το εάν έχουν ουσιαστική προστιθέμενη αξία» και δημιουργούνται «οικονομικές δεσμεύσεις για έργα ΣΔΙΤ που στόχο έχουν την πλήρη απορρόφηση του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων», όπως παρατηρεί ο κ. Μαντάς.
Η αμφίβολη αξία των έργων σε συνδυασμό με τα υψηλά επιτόκια που θα πληρώνει η χώρα για τον δανεισμό της μέχρι το 20230 θα προκαλέσει μια οικονομική ασφυξία στα ταμεία. Και είναι ένα σενάριο, κατά τον ίδιο, υπαρκτό όσο ξοδεύονται χρήματα με υψηλούς ρυθμούς.
«Με το που τελειώνει η Πατρών-Πύργου έγινε δημόσια αναφορά από τον Υφυπουργός Υποδομών κ. Νίκο Ταχιάο ότι θα πρέπει το Υπουργείο να τελειώσει και το κομμάτι Πύργος Τσακώνα. Το κόστος για την κατασκευή το προσδιόρισε στον απίστευτο αριθμό 700 εκ. € έως 1 δις! Όταν ειπώθηκε αυτό, ότι για έναν κοινοτικό-πεδινό δρόμο θα χρειαστεί ένα τέτοιο ποσό, δημιουργήθηκαν εύλογα ερωτήματα. Στην πορεία επαναπροσδιορίστηκε το ποσό προς τα κάτω.
Συνεπώς, εάν με τέτοια άνεση μπορούμε να βρούμε 700εκ € έως 1 δις, γιατί να μην βρούμε και 300 εκ. € για να φθάσει το τρένο στο λιμάνι της Πάτρας και να αναβαθμιστεί;», εξηγεί ο κ. Μαντάς.
Ο ίδιος σημειώνει ακόμη ότι για το κομμάτι Πύργος-Τσακώνα τελικά έχουν καταγραφεί κοστολογικές αναλύσεις που περιορίζουν το κόστος στα 300 εκατομμύρια ευρώ, δείγμα της νοοτροπίας του Υπουργείου.
«Όταν σπαταλάμε χρήμα με αυτό τον ρυθμό δεν υπάρχει περίπτωση να ανασάνει ποτέ η αγορά. Και μιλάμε για την κανονική αγορά, όχι αυτή που πριμοδοτείται από την κυβέρνηση» παρατηρεί ο κ. Μαντάς.























