Η παρουσίαση της «Ιθάκης» του Αλέξη Τσίπρα στην Πάτρα ξεπέρασε τα όρια μιας τυπικής βιβλιοπαρουσίασης. Ως εκδοτικό και πολιτιστικό γεγονός, ανέβασε τον πήχη: μαζική συμμετοχή, πολυσυλλεκτικό κοινό, ενδιαφέρον που δεν περιορίζεται στον στενό κομματικό πυρήνα του ΣΥΡΙΖΑ. Το βιβλίο λειτουργεί ως αφορμή για αποτίμηση μιας περιόδου, αλλά και ως εργαλείο επανεισαγωγής του ίδιου του Τσίπρα στον δημόσιο διάλογο με όρους σοβαρότητας και αυτοαναστοχασμού.
Ωστόσο, άλλο το βιβλίο και άλλο η πολιτική. Ως πολιτική εκδήλωση, η βραδιά στην Πάτρα ήταν αξιοπρεπής, μετρημένη και χωρίς κραυγές. Δεν δημιούργησε, όμως, ακόμη τις συνθήκες που θα επέτρεπαν να μιλήσουμε για ριζική μετατόπιση στο κοινωνικό σώμα ή για ένα νέο μαζικό πολιτικό ρεύμα. Περισσότερο έμοιαζε με καταγραφή διαθέσεων, με μια πρώτη μέτρηση απήχησης, ιδίως στην περιφέρεια, παρά με εκκίνηση πολιτικής αντεπίθεσης.
Και αυτό δεν είναι τυχαίο. Το κοινωνικό τοπίο σήμερα χαρακτηρίζεται από βαθιά δυσπιστία απέναντι στο πολιτικό σύστημα συνολικά. Η απαίτηση για δικαιοσύνη, θεσμική αξιοπιστία και ηθική στάση -ιδίως μετά τα Τέμπη-δεν εκφράζεται αυτόματα μέσα από κόμματα ή ηγεσίες. Αντίθετα, συχνά βρίσκει διέξοδο σε πρόσωπα και συλλογικότητες εκτός του παραδοσιακού πολιτικού πλαισίου.
Σε αυτό το περιβάλλον εντάσσεται και ο λεγόμενος «παράγοντας Καρυστιανού». Η δημόσια παρουσία της και η συζήτηση περί ενδεχόμενης επόμενης κίνησής της δεν δείχνουν τόσο μια νέα πολιτική πρόταση, όσο ένα κοινωνικό αίτημα για ηθική νομιμοποίηση και αλήθεια. Ένα αίτημα που λειτουργεί ως έμμεση πίεση προς όλο το πολιτικό σύστημα -και αναπόφευκτα και προς τον Αλέξη Τσίπρα.
Το κρίσιμο ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν ο Τσίπρας «επιστρέφει» μετά την «Ιθάκη». Είναι αν και πώς μπορεί να συνομιλήσει με μια κοινωνία που προηγείται των κομμάτων, που δεν ζητά εύκολες λύσεις ούτε απλές εναλλαγές προσώπων. Αν μπορεί να εκφράσει αυτό το αίτημα χωρίς να το οικειοποιηθεί εργαλειακά.
Η «Ιθάκη» άνοιξε ξανά τη συζήτηση. Το αν αυτή η συζήτηση θα μετατραπεί σε πολιτικό ρεύμα παραμένει ανοιχτό. Και ίσως, προς το παρόν, αυτό να είναι και το πιο ειλικρινές συμπέρασμα.

























