Του Γιώργου Παππά, Προέδρου Οικονομικού Επιμελητηρίου Δυτικής Ελλάδος
Σε ένα ασταθές και μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό πλαίσιο, η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι, όπου από σταθερή, αλλά «βαρετή», θα πρέπει να εκφραστεί σε αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, διατηρήσιμη ανάπτυξη και κοινωνική συνοχή. Η δημοσιονομική εικόνα παραμένει θετική, αν και τα μεγέθη της πραγματικής οικονομίας υπολείπονται σε σχέση με τα προ χρηματοπιστωτικής κρίσης επίπεδα.
Παρόλο που οι εκτιμήσεις του Προϋπολογισμού 2026 δείχνουν υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα, θα πρέπει να εξετάσουμε τα ποιοτικά χαρακτηριστικά. Η υπεραπόδοση των εσόδων προέρχεται από την έμμεση φορολογία (σημειωτέον ότι η αναλογία έμμεσων/άμεσων φόρων είναι από τις υψηλότερες στην ΕΕ), το οποίο επιβαρύνει δυσανάλογα τα μεσαία και χαμηλότερα εισοδήματα, τα οποία έχουν συμπιεστεί περαιτέρω λόγω του υψηλού στεγαστικού κόστους, των πληθωριστικών πιέσεων σε τρόφιμα, ενέργεια και υπηρεσίες. Τα ανωτέρω, σε συνδυασμό με τις περισσότερες ώρες εργασίας στην ΕΕ και ταυτόχρονα με τον δεύτερο χαμηλότερο μισθό, έχουν δημιουργήσει ένα μοντέλο που ευνοεί την ανάπτυξη σε δημοσιονομικό επίπεδο, αλλά δεν βελτιώνει ουσιαστικά το βιοτικό επίπεδο των εργαζομένων και των νοικοκυριών.
Αναντίρρητα, η δημοσιονομική πολιτική θα πρέπει να επιδείξει περισσότερο αναδιανεμητικό χαρακτήρα προκειμένου να μετριάσει τις οικονομικές ανισότητες, οι οποίες εμφανίζονται και σε επίπεδο χώρας αλλά και σε επίπεδο περιφερειών. Η φορολογική πολιτική οφείλει να παίξει αυτόν τον ρόλο.
Μεγάλο ζητούμενο είναι κατά πόσο θα πραγματοποιηθούν επενδύσεις, ώστε πρώτον, να καλυφθεί το μεγάλο επενδυτικό κενό που αντιμετωπίζουμε ως χώρα, ειδικά μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) εντός του 2026, όπου θα απαιτηθούν νέες σημαντικές ιδιωτικές επενδύσεις, και δεύτερον αν η οικονομία θα μπορέσει να μετακινηθεί από ένα μοντέλο ανάπτυξης βασισμένο στην κατανάλωση, στον τουρισμό και στο real estate, προς ένα μοντέλο περισσότερο παραγωγικό και εξωστρεφές, ώστε να προσελκύσει περισσότερο εξειδικευμένο προσωπικό, με καλύτερους μισθούς και προοπτική μη συνέχισης της φυγής νέων προς το εξωτερικό, σε συνδυασμό με την επάνοδο των ήδη ξενιτεμένων.
Παρά τα μέτρα ενίσχυσης του δημογραφικού, δεν φαίνεται ιδιαίτερα η αποδοτικότητά τους, γεγονός που η χώρα οφείλει να λάβει πολύ σοβαρά υπόψη της, διότι οι συνέπειες στην οικονομία και το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας θα είναι τεράστιες. Υφίσταται σύνδεση του δημογραφικού με τους μισθούς, διότι πέραν των σύγχρονων αντιλήψεων της γενιάς Χ, η μερική απασχόληση, η εποχικότητα και οι χαμηλοί μισθοί λειτουργούν αποτρεπτικά στους νέους να κάνουν οικογένεια. Άρα ζητούμενο αποτελεί η σύνδεση των μισθών με την παραγωγικότητα και την τεχνολογική αναβάθμιση των επιχειρήσεων, προκειμένου να μην εγκλωβιστούμε σε ένα μοντέλο χαμηλής παραγωγικότητας και φθηνής εργασίας.
Ζητούμενο λοιπόν αποτελεί ο κοινωνικός προϋπολογισμός, διότι στις συνθήκες ακρίβειας συρρικνώνεται το διαθέσιμο εισόδημα και μειώνεται η αγοραστική δύναμη του πληθυσμού. Η στεγαστική κρίση επιβαρύνει τον κόσμο, διότι οι τιμές των κατοικιών και των ενοικίων αυξάνονται ταχύτερα από τους μισθούς. Στο πλαίσιο αυτό δεν έχει αντιμετωπιστεί το φλέγον ζήτημα του ιδιωτικού χρέους, που αποτελεί βραδυφλεγή βόμβα στα θεμέλια της οικονομίας, και θα πρέπει να αναζητηθούν βιώσιμες λύσεις για την αντιμετώπισή του.
Η τρέχουσα χρονιά αποτελεί ένα στοίχημα. Η πραγματοποίηση πρωτογενών πλεονασμάτων είναι βασικό στοιχείο διακυβέρνησης, αλλά δεν αποτελεί πανάκεια και δεν πρέπει να επηρεάζει την πραγματική οικονομία μέσω υπέρμετρης φορολόγησης. Καλές οι δημοσιονομικές επιδόσεις μέσω αριθμών, αλλά πρέπει να δοθεί περισσότερη έμφαση στη συμπεριληπτική ανάπτυξη με όρους κοινωνικής ευημερίας, παραγωγικότητας, καινοτομίας και δημιουργίας ίσων ευκαιριών για όλους.
