Του Εμμανουήλ Κουτούζη, Πρύτανη Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου
Καθώς ένα ακόμη έτος ολοκληρώθηκε, το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο αναστοχάζεται τη διαδρομή του και επαναπροσδιορίζει τον ρόλο του σε μια εποχή βαθιών μετασχηματισμών για την ανώτατη εκπαίδευση και την κοινωνία. Με έδρα την Πάτρα και αποτύπωμα σε ολόκληρη τη χώρα, το ΕΑΠ αποτελεί σήμερα ένα ώριμο, δυναμικό και εξωστρεφές δημόσιο πανεπιστήμιο, πιστό στην αποστολή του αλλά και έτοιμο να κάνει το επόμενο, τολμηρό βήμα.
Από την έναρξη της λειτουργίας του το 1997, το ΕΑΠ υπήρξε φορέας μιας ριζοσπαστικής για τα ελληνικά δεδομένα εκπαιδευτικής φιλοσοφίας, αυτήν της «Ανοικτής Εκπαίδευσης», δίνοντας πρόσβαση στη γνώση σε ανθρώπους που, για λόγους εργασιακούς, οικογενειακούς, κοινωνικούς ή γεωγραφικούς, δεν μπορούσαν να ενταχθούν στο συμβατικό πανεπιστημιακό μοντέλο. Λειτούργησε δηλαδή ως «Πανεπιστήμιο Δεύτερης Ευκαιρίας». Ταυτόχρονα όμως εισήγαγε στην Ελλάδα τις αρχές της εκπαίδευσης ενηλίκων και της εξ αποστάσεως μάθησης, τοποθετώντας τον φοιτητή στο κέντρο της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Με την πάροδο του χρόνου, το ΕΑΠ εδραιώθηκε στην ελληνική κοινωνία λόγω της ποιότητας της εκπαίδευσης, της δέσμευσής του στην ανάπτυξη και την καινοτομία και έγινε «Πανεπιστήμιο Πρώτης Επιλογής». Το 2024 αποτέλεσε ιστορικό ορόσημο για το Ίδρυμα, καθώς για πρώτη φορά απέκτησε δημοκρατικά εκλεγμένες Πρυτανικές Αρχές. Το γεγονός αυτό δεν έχει μόνο θεσμική σημασία· σηματοδοτεί τη μετάβαση του ΕΑΠ σε μια νέα φάση αυτοπεποίθησης, ευθύνης και συλλογικού οράματος.
Σήμερα, σχεδόν τρεις δεκαετίες μετά τα πρώτα του βήματα, το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο μπορεί να κοιτά το παρελθόν με ικανοποίηση. Δεκάδες χιλιάδες απόφοιτοι, χιλιάδες ενεργοί φοιτητές, ένα ευρύ φάσμα προπτυχιακών, μεταπτυχιακών και επιμορφωτικών προγραμμάτων, καθώς και μια συνεχώς ενισχυόμενη ερευνητική δραστηριότητα, συνθέτουν την εικόνα ενός σύγχρονου ακαδημαϊκού οργανισμού.
Η πορεία αυτή έχει αναγνωριστεί και διεθνώς. Χωρίς να αποτελεί αυτοσκοπό, η σταθερή παρουσία του ΕΑΠ σε υψηλές θέσεις διεθνών κατατάξεων επιβεβαιώνει την ποιότητα του έργου του και τη θέση του ανάμεσα στα κορυφαία ανοικτά πανεπιστήμια παγκοσμίως. Ιδιαίτερη σημασία έχει η εξωστρέφεια του Ιδρύματος. Το ΕΑΠ είναι κατεξοχήν ένα πανεπιστήμιο της κοινωνίας: με φοιτητές και αποφοίτους σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, συνομιλεί διαρκώς με τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών, της οικονομίας και του πολιτισμού. Παράλληλα, αναπτύσσει στρατηγικές συνεργασίες με ελληνικούς και διεθνείς φορείς και συμμετέχει ενεργά σε ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, όπως η Συμμαχία OpenEU, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση του Ευρωπαϊκού Ανοικτού Πανεπιστημίου.
Το βλέμμα μας, ωστόσο, είναι σταθερά στραμμένο στο μέλλον. Οι προκλήσεις είναι σύνθετες: ο μεταβαλλόμενος ακαδημαϊκός χάρτης, ο αυξανόμενος ανταγωνισμός, η ψηφιακή ασφάλεια, αλλά και οι ραγδαίες εξελίξεις στην τεχνολογία και ειδικά στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
Κεντρικός στόχος της επόμενης περιόδου είναι η ουσιαστική διεύρυνση των Προγραμμάτων Σπουδών, ιδίως σε προπτυχιακό επίπεδο. Οι συνθήκες έχουν πλέον αλλάξει και το ΕΑΠ είναι έτοιμο να ανταποκριθεί, με σοβαρότητα και συνεργασία με την Πολιτεία και τους αρμόδιους θεσμούς, στην ανάγκη για νέα, σύγχρονα και ποιοτικά προγράμματα που θα απαντούν στις απαιτήσεις της εποχής.
Ταυτόχρονα, επενδύουμε στην υλικοτεχνική μας υποδομή. Η ενίσχυση της φυσικής παρουσίας του Πανεπιστημίου, με νέους χώρους στην Πάτρα και την Αθήνα, δεν έρχεται σε αντίθεση με τον ανοικτό και εξ αποστάσεως χαρακτήρα του· τον συμπληρώνει και τον ενδυναμώνει.
Κλείνοντας αυτή την ετήσια ανασκόπηση, ένα είναι το βασικό μήνυμα: το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο παραμένει πιστό στην ιδρυτική του ιδέα, αλλά δεν επαναπαύεται σε αυτήν. Οραματιζόμαστε ένα δημόσιο πανεπιστήμιο υψηλών ακαδημαϊκών προδιαγραφών, ανθρωποκεντρικό, συμπεριληπτικό και ανοικτό στις ιδέες, στους ανθρώπους και στις προκλήσεις του μέλλοντος. Ένα πανεπιστήμιο που θα συνεχίσει να προσφέρει γνώση ως μοχλό προσωπικής προόδου και κοινωνικής συνοχής – από την Πάτρα, για όλη την Ελλάδα και την Ευρώπη.























