Του Γιώργου Ηλιόπουλου
Μια αλλαγή που θα οδηγήσει σε υποβάθμιση τη λειτουργία των σχολείων και αντί να λύσει προβλήματα θα δημιουργήσει ακόμη περισσότερα. Έτσι χαρακτηρίζουν εκπαιδευτικοί, γονείς, αλλά και εκπρόσωποι της δημοτικής αρχής την αλλαγή που θα ισχύσει από την 1η Αυγούστου 2026, σύμφωνα με την οποία αλλάζει ριζικά ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν και χρηματοδοτούνται τα δημόσια σχολεία. Τότε τίθεται σε ισχύ η οριστική κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών σε όλους τους δήμους της χώρας, συμπεριλαμβανομένων και των μεγάλων αστικών δήμων όπου μέχρι σήμερα συνέχιζαν να λειτουργούν.
Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που, αν και παρουσιάζεται ως διοικητική απλοποίηση, προκαλεί έντονο προβληματισμό για τις επιπτώσεις της στην καθημερινή λειτουργία των σχολικών μονάδων. Για το λόγο αυτό χθες το απόγευμα πραγματοποιήθηκε συλλαλητήριο από τον Δήμο Πατρέων με τη συμμετοχή Συλλόγων Γονέων από σχολεία της Πάτρας, στην πλατεία Γεωργίου, ενάντια στην απόφαση για κατάργησή τους, καθώς εκείνη την ώρα συζητιόταν στη Βουλή το σχετικό νομοσχέδιο.
Οι Σχολικές Επιτροπές αποτέλεσαν επί δεκαετίες το βασικό εργαλείο διαχείρισης των λειτουργικών αναγκών των σχολείων. Ως νομικά πρόσωπα των δήμων, είχαν τη δυνατότητα να παρεμβαίνουν άμεσα σε ζητήματα όπως η θέρμανση, οι επισκευές, οι προμήθειες αναλώσιμων και η κάλυψη έκτακτων εξόδων, με γνώση των ιδιαίτερων αναγκών κάθε σχολείου. Ιδιαίτερα στους μεγάλους δήμους, όπου ο αριθμός των σχολικών μονάδων είναι υψηλός, οι επιτροπές λειτουργούσαν ως ενδιάμεσος μηχανισμός που αποσυμπίεζε τις δημοτικές υπηρεσίες.
Με το νέο πλαίσιο, όλες αυτές οι αρμοδιότητες μεταφέρονται απευθείας στους δήμους, οι οποίοι αναλαμβάνουν πλήρως τη διοικητική και οικονομική διαχείριση των σχολείων. Παράλληλα, προβλέπεται η χορήγηση πάγιας προκαταβολής στους διευθυντές σχολείων, ώστε να μπορούν να καλύπτουν μικρές και άμεσες ανάγκες χωρίς χρονοβόρες διαδικασίες. Ωστόσο, η διαχείριση αυτών των κονδυλίων συνοδεύεται από αυξημένη γραφειοκρατία και ευθύνη, μεταφέροντας ουσιαστικά στους διευθυντές ρόλο οικονομικού διαχειριστή, για τον οποίο πολλοί εκπαιδευτικοί δηλώνουν απροετοίμαστοι.
Οι αντιδράσεις είναι έντονες, κυρίως από μεγάλους δήμους, οι οποίοι προειδοποιούν ότι οι δημοτικές υπηρεσίες δεν διαθέτουν το απαραίτητο προσωπικό και την ευελιξία για να ανταποκριθούν άμεσα στις ανάγκες εκατοντάδων σχολείων. Δήμαρχοι μιλούν για αύξηση της γραφειοκρατίας, καθυστερήσεις σε πληρωμές και τεχνικές παρεμβάσεις, αλλά και για τον κίνδυνο να χαθεί η άμεση εικόνα της καθημερινότητας κάθε σχολικής μονάδας.
Κ. Σίμου: «Αδύνατο λόγω υποστελέχωσης»
Μιλώντας στον «Σ.Ε.» η Κατερίνα Σίμου, Αντιδήμαρχος Παιδείας στον Δήμο Πατρέων, τονίζει ότι: «Η εμπειρία από Δήμους που έχει ήδη εφαρμοστεί δείχνει ότι υπάρχει σημαντικό πρόβλημα με την κατανομή των χρημάτων. Υπάρχει μεγάλη υποστελέχωση στους Δήμους γιατί αυτό θα πρέπει να το επιφορτιστεί το λογιστήριο. Υπήρχαν εργασίες που οι σχολικές επιτροπές μπορούσαν να τις υλοποιούν με έναν άμεσο τρόπο. Τώρα αυτό θα σταματήσει. Μιλάμε για απλά πράγματα όπως το σπάσιμο ενός τζαμιού ή το να αλλάξεις μια κλειδαριά ή ένα λουκέτο. Αυτό θα πρέπει να περάσει από το λογιστήριο του Δήμου, να δίνεται έγκριση, να γίνεται σύμβαση και στη συνέχεια να υλοποιηθεί. Υπάρχει μεγάλη γραφειοκρατία καθώς ο Δήμος θα καλείται να προκηρύξει έναν διαγωνισμό. Δεν είναι όπως με το προηγούμενο καθεστώς που θα λάμβαναν προσφορές οι επιτροπές και θα μπορούσε να υλοποιηθεί το έργο άμεσα».
Η εμπειρία έχει δείξει ότι σε μικρούς Δήμους που από πέρυσι ισχύει το συγκεκριμένο καθεστώς, καθώς ο νόμος προβλέπει την κατάργηση των σχολικών επιτροπών σε Δήμους με κάτω από 100 σχολικές μονάδες, έχουν δημιουργηθεί τεράστια προβλήματα. «Για την αντικατάσταση ενός τζαμιού απαιτείται χρόνος ενός μήνα. Και πλέον οι γονείς θα μπουν στη λογική του να βάλουν οι ίδιοι τα χρήματα από την τσέπη τους» σημειώνει η κ. Σίμου.
Πλέον για απλές παρεμβάσεις θα απαιτείται διαγωνισμός και κατά την κ. Σίμου ουσιαστικά «σπρώχνονται τα σχολεία να είναι αυτόνομα οικονομικά που αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει ο κάθε διευθυντής να βρει χορηγό. Αυτό πλέον δεν είναι δημόσιο σχολείο. Είναι σχολείο με ταμπέλα ιδιώτη, όταν το σχολείο είναι ευθύνη του κράτους».
Ελένη Μπεχλιούλη: «Λειτουργική ασφυξία»
Αντίστοιχα, εκπαιδευτικοί και σύλλογοι γονέων εκφράζουν φόβους ότι η κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών θα οδηγήσει σε λειτουργική ασφυξία, ιδιαίτερα σε σχολεία παλαιών κτιρίων ή σε περιοχές με αυξημένες κοινωνικές ανάγκες. Δεν λείπουν οι προειδοποιήσεις ότι, ελλείψει επαρκούς χρηματοδότησης, το βάρος ενδέχεται να μετακυλιστεί έμμεσα στις οικογένειες των μαθητών.
Η Ελένη Μπεχλιούλη, Πρόεδρος ΔΣ Ένωσης Γονέων Δήμου Πατρέων, αναφέρει ότι: «Οι διαδικασίες θα είναι χρονοβόρες και δεν θα λύνονται άμεσα τα προβλήματα. Η σχολική επιτροπή έχει εικόνα του τι συμβαίνει σε κάθε σχολείο. Γνωρίζει το Σεπτέμβρη τα υπάρχοντα προβλήματα και τι προβλήματα δημιουργούνται κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς. Πλέον όταν σπάσει ένα τζάμι θα πρέπει να γίνεται διαγωνισμός για να ληφθεί χαμηλότερη προσφορά για να επιλυθεί το πρόβλημα. Αυτό καταλαβαίνετε ότι είναι χρονοβόρο και δημιουργεί λειτουργική ασφυξία. Εάν δε μπούμε στις διαδικασίες ενστάσεων, αντιλαμβάνεστε τι θα επακολουθήσει. Πλέον ή θα πρέπει ο διευθυντής να κάνει την αποκατάσταση με χρήματα από την τσέπη του ή θα πρέπει ο Σύλλογος Γονέων να πληρώσει τα χρήματα».
Η κ. Μπεχλιούλη επισημαίνει ότι οι εκπαιδευτικοί θα επιβαρύνονται με ακόμη περισσότερες εκκρεμείς υποθέσεις, κάτι που θα έχει αντανάκλαση στην ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης, κυρίως όμως των υποδομών που θα δημιουργηθούν στις σχολικές μονάδες.
«Θα υπάρξει μεγάλη δυσλειτουργία. Ήδη υπάρχει υποβάθμιση από τα λίγα χρήματα που δίνονται στις επιτροπές. Γνωρίζουμε ότι όταν ξεκινάει η σχολική χρονιά στα σχολεία είναι πληρωμένες όλες οι ΔΕΚΟ, τα σχολεία έχουν πετρέλαιο και δεν υπάρχουν χρέη σε δημόσιους φορείς. Με τα νέα δεδομένα δεν ξέρουμε πώς θα διαμορφωθεί το τοπίο» εξηγεί η κ. Μπεχλιούλη.
Η ΚΕΔΕ
Την αντίθεσή της στην κατάργηση των υφιστάμενων Σχολικών Επιτροπών εξέφρασε η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ).
Ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Λάζαρος Κυρίζογλου, τόνισε κατά τη διάρκεια της τελευταίας συνεδρίασής της την ανάγκη διατήρησης των Επιτροπών στη σημερινή τους μορφή, απευθύνοντας έκκληση προς την κυβέρνηση να μην προχωρήσει στη συγκεκριμένη νομοθετική ρύθμιση.
Σε ανακοίνωσή της αναφέρεται ότι: «Η ΚΕΔΕ έχει έγκαιρα και θεσμικά εκφράσει την αντίθεσή της στην κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών, θέση που αποτυπώθηκε ρητά με απόφαση του Συνεδρίου της. Επιπλέον, ειδικά για τις Σχολικές Επιτροπές που διατηρήθηκαν σε Δήμους με περισσότερες από 100 σχολικές μονάδες, η ΚΕΔΕ επανήλθε, εκφράζοντας εκ νέου την αντίθεσή της τόσο κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης του σχετικού νομοσχεδίου όσο και με νεότερη απόφασή της.
Κατά συνέπεια, όπως υπογραμμίζεται στην ανακοίνωση, «η ΚΕΔΕ ούτε σιωπά ούτε αποδέχεται αδιαμαρτύρητα θεσμικές αλλαγές που επηρεάζουν τη λειτουργία των Δήμων. Αντιθέτως, παρεμβαίνει οργανωμένα, τεκμηριωμένα και με θεσμικό λόγο, υπερασπιζόμενη τον ρόλο και την εύρυθμη λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης».
Η ΚΕΔΕ καταλήγει ότι «ο δημόσιος διάλογος για ζητήματα που αφορούν τους Δήμους οφείλει να βασίζεται σε πλήρη και ακριβή ενημέρωση, ώστε να αποφεύγονται εσφαλμένες εντυπώσεις και να ενισχύεται η ουσιαστική συζήτηση για την ενδυνάμωση της Αυτοδιοίκησης».
Διαγωνισμοί για… χαρτιά υγείας: Η νέα καθημερινότητα των σχολείων
Το μέλος του ΔΣ του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Α΄βάθμιας Εκπαίδευσης Πάτρας Κώστας Χριστόπουλος και εκπρόσωπος των εκπαιδευτικών στη σχολική επιτροπή του Δήμου Πατρέων τονίζει: «Ο Δήμος θα πρέπει να κάνει έναν διαγωνισμό για κάθε είδος που λείπει από τα σχολεία. Για παράδειγμα, έναν διαγωνισμό για τα… χαρτιά υγείας. Θα πρέπει από αυτό τον διαγωνισμό και όταν ολοκληρωθεί, όλες οι σχολικές μονάδες να πάνε να προμηθευτούν. Θα γίνεται ξεχωριστός διαγωνισμός για χλωρίνες και για κάθε είδος που είναι αναγκαίο για μια σχολική μονάδα. Ουσιαστικά θα πρέπει να γίνεται διαγωνισμός για τα πάντα και αυτό σημαίνει τρομερή δυσλειτουργία».
Ήδη από το 2024 καταργήθηκαν οι σχολικές επιτροπές στο Δήμο Ερυμάνθου και Δυτικής Αχαΐας και τον Δήμο Αιγιαλείας, καθώς οι σχολικές μονάδες είναι αριθμητικά κάτω από 100 στα όριά τους.
«Δημιουργήθηκε ένα μπάχαλο, καθώς τα σχολεία έμεναν χωρίς απαραίτητα υλικά. Για παράδειγμα δεν υπήρχε φαρμακείο στις σχολικές μονάδες. Σήμερα ο Δήμος Δυτικής Αχαΐας δεν έχει καταφέρει να προμηθεύσει τα σχολεία είδη φαρμακείου γιατί δεν έχει ολοκληρωθεί ο διαγωνισμός. Εάν ένα παιδί χτυπήσει καταλαβαίνετε τις συνέπειες όλης αυτής της κατάστασης», τονίζει ο κ. Χριστόπουλος.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι πολλοί διευθυντές σχολείων της Δυτικής Αχαΐας αναγκάζονται να πληρώνουν οι ίδιοι από την τσέπη τους τα αναγκαία για τη λειτουργία τους, όπως για παράδειγμα είδη φαρμακείου. Η πρακτική αυτή αναμένεται να μεταφερθεί και στην Πάτρα το επόμενο διάστημα και θα δημιουργηθούν δύσκολες καταστάσεις, με τους γονείς να καλούνται να πληρώσουν τα συγκεκριμένα έξοδα.
Σύλλογος Εκπαιδευτικών: Συμμετέχουμε δυναμικά
Με ανακοίνωσή του ο Σύλλογος Εκπαιδευτικών Π.Ε. Πάτρας αναφέρει: «Να αποσυρθεί η διάταξη νομοσχεδίου του ΥΠ.ΕΣ. που δρομολογεί την πλήρη κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών! Η οικονομική ασφυξία των σχολείων βλάπτει τα μορφωτικά δικαιώματα των μαθητών! Να αυξηθεί άμεσα η χρηματοδότηση των σχολικών μονάδων!
Η Κυβέρνηση της Ν.Δ., με άρθρο σε σχέδιο νόμου του ΥΠ.ΕΣ. που έχει τεθεί σε διαβούλευση από την παραμονή Χριστουγέννων μέχρι τις 8/1/2026, επιδιώκει να προχωρήσει, από την 1η Αυγούστου 2026, στην οριστική κατάργηση όλων των Σχολικών Επιτροπών που διατηρήθηκαν μεταβατικά βάσει του ν. 5056/2023 (είχε καταργήσει τις σχολικές επιτροπές σε όλους τους Δήμους με λιγότερες από 100 σχολικές μονάδες).
Η επέκταση της κατάργησης των Σχολικών Επιτροπών και στους μεγάλους Δήμους της χώρας είναι βέβαιο ότι θα επιτείνει την τραγική κατάσταση, στην οποία έχουν περιέλθει οι σχολικές μονάδες ως προς τη στήριξη και χρηματοδότηση. Η εμπειρία από την εφαρμογή του μέτρου αυτά τα δύο χρόνια είναι απολύτως αποκαλυπτική».
Κ. Σβόλης: «Να διατηρηθεί το υπάρχον καθεστώς»
Για το θέμα λαμβάνουν θέση και οι δημοτικές παρατάξεις. Μιλώντας στον «Σ.Ε.» ο Κώστας Σβόλης, επικεφαλής της παράταξης «Πάτρα Ενωμένη», σημειώνει: «Η κατάργηση των σχολικών επιτροπών δεν σημαίνει κατάργηση και της χρηματοδότησης στα σχολεία. Αντί να τα λαμβάνει η επιτροπή τα χρήματα θα τα λαμβάνει ο Δήμος. Είμαστε υπέρ της διατήρησης της υπάρχουσας κατάστασης και της διατήρησης των σχολικών επιτροπών. Δεν σημαίνει όμως ότι οι αλλαγές που θα επέλθουν θα επιβαρύνουν άρδην τη λειτουργία των σχολείων. Είναι θέμα του κάθε Δήμου πώς θα το διαχειριστεί».
Σε σχέση με το ενδεχόμενο καθυστέρησης καταβολής των χρημάτων, ο ίδιος τονίζει ότι η έννοια του διαγωνισμού για διάφορα είδη υφίσταται και σήμερα, συνεπώς δεν πρόκειται κατά τον ίδιο να υπάρξουν δυσλειτουργίες.
«Στους μικρούς δήμους έχουν καταργηθεί εδώ και καιρό οι σχολικές επιτροπές, όμως δεν έχουμε ακούσει κάτι το σοβαρό. Εμείς είμαστε πάντως υπέρ της διατήρησης, δεν έχουμε λόγο να αλλάξουμε το υφιστάμενο καθεστώς», υπογραμμίζει ο κ. Σβόλης.
Το «σπιράλ»
Από την πλευρά του το «σπιράλ» σε ανακοίνωσή του αναφέρει μεταξύ άλλων: «Η μεταφορά των αρμοδιοτήτων των σχολικών επιτροπών στους δήμους έχει ήδη θεσμοθετηθεί με τον νόμο 5056/2023 και εφαρμόζεται στους μικρότερους δήμους, ενώ δρομολογείται η επέκτασή της και στους μεγάλους αστικούς δήμους. Ωστόσο, η πρώτη φάση εφαρμογής του μέτρου έχει αναδείξει σημαντικά προβλήματα στην καθημερινή λειτουργία των σχολείων. Μικρές επισκευές, βασικές προμήθειες και επείγουσες λειτουργικές ανάγκες συχνά καθυστερούν, εγκλωβισμένες σε κεντρικές διαδικασίες και χρονοβόρες διοικητικές διαδρομές.
Οι σχολικές επιτροπές δημιουργήθηκαν ως θεσμοί άμεσης υποστήριξης των σχολικών μονάδων. Διαχειρίζονταν αναλώσιμα, μικροεπισκευές, έξοδα θέρμανσης και ενέργειας, καθαριότητα και βασικές υπηρεσίες ασφάλειας — ανάγκες που δεν μπορούν να περιμένουν διαγωνισμούς και εγκρίσεις. Παράλληλα, λειτουργούσαν ως μοχλός στήριξης της τοπικής αγοράς, επιτρέποντας στα σχολεία να προμηθεύονται υλικά από μικρά και μεσαία καταστήματα της γειτονιάς τους. Ιδιαίτερη σημασία έχει και το ζήτημα των εσόδων από τα σχολικά κυλικεία, τα οποία πλέον εντάσσονται στον κεντρικό δημοτικό προϋπολογισμό, χάνοντας τη σαφή και άμεση σύνδεσή τους με τις ανάγκες του ίδιου του σχολείου.
Την ανακοίνωση υπογράφουν οι:
- Ανδρέας Κοσμάτος – Γραμματέας σπιράλ, Μέλος Σχολικής Επιτροπής Πρωτοβάθμιας
- Θωμάς Σοφίας – Μέλος Πολιτικής Γραμματείας σπιράλ, Μέλος Σχολικής Επιτροπής Δευτεροβάθμιας
- Κατερίνα Κανελλοπούλου – Συντονίστρια Ομάδας #Παιδεία σπιράλ, Αναπληρωματικό Μέλος Σχολικής Επιτροπής Δευτεροβάθμιας
- Δημήτρης Τσιπιανίτης – Μέλος σπιράλ, Αναπληρωματικό Μέλος Σχολικής Επιτροπής Πρωτοβάθμιας
