Ένα νέο σύστημα παρακολούθησης της οδήγησης ξεκινά να εφαρμόζεται στους επαγγελματίες οδηγούς των αστικών λεωφορείων και, αν όλα πάνε όπως σχεδιάζονται, δύσκολα θα περιοριστεί μόνο εκεί.
Η διοίκηση της ΟΣΥ θέτει σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα τηλεματικής που μετατρέπει το κινητό τηλέφωνο των οδηγών σε εργαλείο συνεχούς καταγραφής της οδηγικής τους συμπεριφοράς. Μέσω ειδικής εφαρμογής, το κινητό-χωρίς πρόσθετο εξοπλισμό στο όχημα-καταγράφει ταχύτητα, απότομα φρεναρίσματα, επιταχύνσεις, ελιγμούς, διαδρομές, ώρες οδήγησης και ακόμη και τη χρήση κινητού κατά τη διάρκεια της βάρδιας.

Η λειτουργία είναι απλή: μόλις ενεργοποιηθεί ο γεωεντοπισμός, η καταγραφή ξεκινά αυτόματα. Τα δεδομένα αποστέλλονται σε κεντρική πλατφόρμα, αναλύονται από αλγόριθμους και μετατρέπονται σε δείκτες και βαθμολογίες για κάθε οδηγό ξεχωριστά. Επισήμως, ο στόχος είναι η βελτίωση της οδικής ασφάλειας και η μείωση των ατυχημάτων.
Και εδώ βρίσκεται το θετικό πρόσημο. Διεθνείς μελέτες δείχνουν ότι τέτοια συστήματα μπορούν πράγματι να βελτιώσουν τη συμπεριφορά πίσω από το τιμόνι, να περιορίσουν τα τροχαία και να μειώσουν την κατανάλωση καυσίμων. Σε μια χώρα με βαριά στατιστικά τροχαίων, αυτό δεν είναι αμελητέο.
Όμως το μέτρο δεν μοιάζει με ένα απλό τεχνικό εργαλείο. Μοιάζει περισσότερο με πιλοτικό πείραμα. Και τα πειράματα, όταν αποδειχθούν «αποτελεσματικά», γενικεύονται.
Η εφαρμογή της τηλεματικής στους οδηγούς λεωφορείων έρχεται σε μια περίοδο όπου οι ασφαλιστικές εταιρείες πιέζουν για την καθιέρωση της λεγόμενης «ασφάλισης με βάση τη συμπεριφορά». Το μοντέλο είναι γνωστό: όσο πιο «σωστά» οδηγείς, τόσο λιγότερο πληρώνεις. Όσο περισσότερο αποκλίνεις από το πρότυπο, τόσο αυξάνεται το κόστος.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει 24ωρη καταγραφή. Όχι μόνο του πώς οδηγείς, αλλά πότε, πού και πόσο. Η οδήγηση παύει να είναι απλώς μετακίνηση και γίνεται προφίλ. Ένα σύνολο δεδομένων που βαθμολογείται, συγκρίνεται και –τελικά-τιμολογείται.
Το ερώτημα δεν είναι αν η τεχνολογία μπορεί να σώσει ζωές. Μπορεί. Το ερώτημα είναι ποιος θέτει τα όρια και ποιος ελέγχει τον ελεγκτή. Ένα απότομο φρενάρισμα για να αποφευχθεί ένα παιδί στον δρόμο θα καταγραφεί ως «επικίνδυνη συμπεριφορά». Ένα κακό οδόστρωμα ως λάθος του οδηγού. Ο αλγόριθμος δεν γνωρίζει πλαίσιο· γνωρίζει μόνο μετρήσεις.
Την ίδια στιγμή, οι κάμερες κυκλοφορίας επεκτείνονται, τα «έξυπνα» συστήματα διαχείρισης της κίνησης πολλαπλασιάζονται και η πόλη μετατρέπεται σε δίκτυο αισθητήρων. Σήμερα με στόχο την ασφάλεια. Αύριο, ίσως, με στόχο τη συνολική αξιολόγηση της συμπεριφοράς μας.
Δεν πρόκειται για μια μηδενιστική κριτική στην τεχνολογία. Πρόκειται για προειδοποίηση. Γιατί κάθε μεγάλο τεχνολογικό πείραμα ξεκινά πάντα από «ειδικές κατηγορίες» και πάντα με καλές προθέσεις. Το ζήτημα είναι αν, όταν έρθει η ώρα της γενίκευσης, θα υπάρχει ακόμη χώρος για επιλογή ή αν η παρακολούθηση θα έχει γίνει απλώς ο νέος κανόνας της καθημερινότητας.























