Του Γιώργου Μαρκατάτου*

Η άτυπη σύνοδος κορυφής της Πέμπτης 12 Φεβρουαρίου θα αντιμετωπίσει μια κατάσταση «διπλωματίας κρίσεων» σε μια όχι και τόσο συνηθισμένη οικονομική σύνοδο. Κλεισμένοι σ’ ένα πύργο του 16ου αιώνα στο Βέλγιο οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων θα συνομιλήσουν και μεταξύ τους και με τον πρώην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι και τον πρώην πρωθυπουργό της Ιταλίας Λέτα για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα[1]. Ακόμη θα συζητήσουν και τη μείωση της εξάρτησης από κρίσιμες πρώτες ύλες από άλλα μέρη του πλανήτη. Ένα από τα σοβαρά θέματα είναι και ο προϋπολογισμός της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034[2]. Τέλος το αιώνιο θέμα των τελευταίων αιμορραγικών ετών είναι η στήριξη της ΕΕ προς την Ουκρανία για την περίοδο 2026-2027 με το εξωφρενικό ποσόν δανείου 90 δις €, ήδη προαποφασισμένο[3]!
Ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και επενδύσεις σε άμυνα/ασφάλεια
Στο υπόβαθρο των συνομιλιών της άτυπης συνόδου εντάσσονται και ειδικές συζητήσεις με Μάριο Ντράγκι για το νέο γεωπολιτικό και γεωοικονομικό περιβάλλον και με Ενρίκο Λέτα για την ανταγωνιστικότητα και την ενιαία αγορά. Τα σημεία αυτά διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο σχεδιασμό του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028-2034.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει συνολικό μέγεθος €1,76 τρις (τιμές 2025), περίπου 1,26% του ΑΕΕ της ΕΕ, στο οποίο όμως οι ευρωβουλευτές του ΕΚ ζητούν πιο φιλόδοξο μέγεθος (€1,93 τρις, 1,38% ΑΕΕ).
Εκείνο που διαφαίνεται επαρκώς και συνιστά θεμελιώδη κίνδυνο είναι ότι η πρόταση σηματοδοτεί μετατόπιση προτεραιοτήτων από παραδοσιακές πολιτικές (όπως ΚΓΠ και η συνοχή) προς την ασφάλεια και άμυνα, και σε μικρότερο βαθμό και προς την ανταγωνιστικότητα, ενώ αλλάζει και η συνήθης διαδικασία του προϋπολογισμού προκειμένου ορισμένα κέντρα να ελέγξουν τη ροή των δαπανών.
Έτσι, στη νέα αρχιτεκτονική συζητείται η ιδέα ισχυρότερης «ομαδοποίησης» χρηματοδοτικών εργαλείων, που έρχεται σε κατ’ ευθείαν αντίθεση με τις αρχές και τις αξίες της ΕΕ, όπως εκφράζονται από τις Συνθήκες. Με τον όρο «ομαδοποίηση» υπενθυμίζουμε ότι η Κομισιόν καταργεί ουσιαστικά τα υιοθετημένα προγράμματα και τα αντικαθιστά με ένα εθνικό πρόγραμμα ανά χώρα, πράγμα που μπορεί να ικανοποιεί τους σημερινούς αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων, αλλά εξανεμίζει την ορθότητα εφαρμογής και αξιολόγησης των δαπανών του ετήσιου προϋπολογισμού της ΕΕ. Εκτός από τη μείωση λοιπόν της ισχύος των αρχών και αξιών της ΕΕ ελλοχεύει και ο κίνδυνος να αυξηθεί η δυνατότητα παρέμβασης της γραφειοκρατικής ελίτ των Βρυξελλών σε βάρος των πλέον αδύναμων προϋπολογισμών.
Η ουσία είναι ότι το ΠΔΠ 2028-2034 είναι το βασικό «όχημα» για να χρηματοδοτηθεί:
(α) η ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και η βιομηχανική πολιτική,
(β) η στρατηγική αυτονομία σε κρίσιμες αλυσίδες αξίας (πρώτες ύλες, τεχνολογίες),
(γ) η ασφάλεια/άμυνα, και
(δ) Εάν υπάρξουν περιθώρια, να εξυπηρετηθούν οι παραδοσιακές ανάγκες, όπως οι δαπάνες για την αυτάρκεια των αγροτικών προϊόντων και οι δαπάνες για τη σύγκλιση των περιφερειών της ΕΕ.
Έτσι θα βρεθούμε αντιμέτωποι με παραπαίουσα πολιτική ισορροπία. Το απαραίτητο εργαλείο είναι η συζήτηση «Ντράγκι/Λέτα» που αναμένεται να λειτουργήσει ως πολιτικός καταλύτης. Θα φέρει στο ίδιο τραπέζι τις συστάσεις για ενιαία αγορά και επενδύσεις αλλά χωρίς να προτείνονται τρόποι για την εύρεση των απαραίτητων πόρων.
Εδώ ακριβώς είναι και οι φόβοι που αφορούν:
- Κίνδυνο μετατόπισης πόρων προς ανταγωνιστικότητα/άμυνα (μειώνοντας στην αρχή, τους πόρους για τη συνοχή των περιφερειών της ΕΕ, με το ενδεχόμενο μάλιστα ολοκληρωτικής εγκατάλειψης της συνοχής. Οι ίδιοι φόβοι ισχύουν και για τη μείωση των δαπανών τη ΚΓΠ,.
- Η αναζήτηση ανταγωνιστικότητας θα γίνει αναγκαστικά μέσω υποχώρησης κλιματικών πολιτικών, ξεχνώντας ότι οι Ευρωπαίοι έχουν ήδη καταβάλει υπέρογκο τίμημα μέχρι σήμερα.
- Ακόμη και επιχειρηματικά συμφέροντα θεωρούν ότι η στροφή προς ανταγωνιστικότητα απαιτεί ελάττωση της γραφειοκρατίας και απλούστευση στους κανόνες εφαρμογής.
- Τα εθνικά σχέδια μπορεί να μειώσουν τη διαφάνεια και να εντείνουν τις ενδοευρωπαϊκές ανισορροπίες στη διαπραγμάτευση. Δυστυχώς χώρες με αδύναμους προϋπολογισμούς δεν έχουν την ίδια διαπραγματευτική ισχύ και ως κ τούτου δημιουργείται και ανησυχία σχετική με το δημοκρατικό έλεγχο.
Στήριξη της ΕΕ προς την Ουκρανία για 2026-2027 με δάνειο €90 δισ.
Η πρώτη ματιά είναι ότι η ΕΕ τρέχει ένα εξαιρετικά βαρύ πακέτο οικονομικής και αμυντικής στήριξης προς την Ουκρανία για τα έτη 2026-2027, το οποίο επηρεάζει άμεσα και τις συζητήσεις για τον προϋπολογισμό.
Μετά τη συμφωνία στις 18 Δεκεμβρίου 2025 από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, η Κομισιόν κατέθεσε τρία νομοθετικά κείμενα:
(i) κανονισμό για το «Δάνειο Στήριξης Ουκρανίας»,
(ii) τροποποίηση της «Διευκόλυνση Ουκρανίας» για τη διοχέτευση – εκταμίευση, και
(iii) τροποποίηση του ισχύοντος ΠΔΠ 2021-2027, ώστε να χρησιμοποιηθεί ως εγγύηση και να χρηματοδοτηθεί η επιδότηση κόστους δανεισμού.
Αρχίζει λοιπόν και γίνεται κατανοητό πώς λειτουργούν οι αρνήσεις της Κομισιόν για τη χρηματοδότηση έργων που ενώ είχαν χαρακτηριστεί ως ώριμα, ακόμη και από την εθνική διοίκηση, τα τελευταία χρόνια για την κάλυψη δαπανών του ετήσιου προϋπολογισμού, τα έργα δεν έπαιρναν τις χρηματοδοτήσεις τους. τόσο για τις δαπάνες του αγροτικού τομέα (διαρκείς μειώσεις των κονδυλίων αναφοράς), όσο και της συνοχής και γενικότερα της στήριξης των περιφερειακών υποδομών.
Θα αναμείνουμε τα αποτελέσματα της άτυπης συνόδου για να εξειδικεύσουμε στο επόμενο σημείωμά μας τη σημασία τους για την εξέλιξη των δαπανών γεωργίας, απασχόλησης και συνοχής.
* Ο Γιώργος Μαρκατάτος είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ELYROS AE
[1]https://www.politico.eu/article/europe-big-week-crisis-diplomacy-munich-conference-economic-summit/?utm_source=email&utm_medium=alert&utm_campaign=Europe%E2%80%99s%20big%20week%20of%20crisis%20diplomacy
[2] https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/eu-budget/long-term-eu-budget_en
[3] https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2026/782649/EPRS_BRI(2026)782649_EN.pdf






















