Πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 3,511 δισ. ευρώ κατέγραψε ο κρατικός προϋπολογισμός τον Ιανουάριο του 2026, σύμφωνα με τα οριστικά στοιχεία που ανακοίνωσε το Υπουργείο Οικονομικών. Το αποτέλεσμα υπερέβη σημαντικά τον στόχο για πλεόνασμα 1,751 δισ. ευρώ, ενώ κινήθηκε και πάνω από το αντίστοιχο περσινό μέγεθος των 1,980 δισ. ευρώ (Ιανουάριος 2025).
Ωστόσο, το υπουργείο διευκρινίζει ότι η εικόνα επηρεάζεται από ετεροχρονισμό πληρωμών. Εάν εξαιρεθούν ποσά συνολικού ύψους 1,651 δισ. ευρώ που αφορούν μεταβιβαστικές πληρωμές προς φορείς της Γενικής Κυβέρνησης και επενδυτικές δαπάνες -οι οποίες δεν επηρεάζουν το αποτέλεσμα σε δημοσιονομικούς όρους- η υπέρβαση του πρωτογενούς αποτελέσματος σε τροποποιημένη ταμειακή βάση περιορίζεται σε 109 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.
Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι το πρωτογενές αποτέλεσμα σε δημοσιονομικούς όρους διαφέρει από εκείνο σε ταμειακή βάση, ενώ τα στοιχεία αφορούν αποκλειστικά την Κεντρική Διοίκηση και όχι το σύνολο της Γενικής Κυβέρνησης (ΝΠΔΔ, ΟΤΑ, ΟΚΑ).
Η επίδραση της σύμβασης της Εγνατίας Οδού
Καθοριστικό ρόλο στα έσοδα του Ιανουαρίου διαδραμάτισαν οι συναλλαγές που συνδέονται με την ολοκλήρωση της σύμβασης παραχώρησης της Εγνατία Οδός και των τριών κάθετων αξόνων της για 35 έτη (νόμος 5260/2025).
Συγκεκριμένα:
- Ποσό 306 εκατ. ευρώ που αφορά ΦΠΑ 24% επί του τιμήματος καταγράφηκε στα φορολογικά έσοδα.
- Το ίδιο ποσό καταχωρίστηκε και στις επιστροφές φόρων (ισόποση επιστροφή ΦΠΑ).
- Παράλληλα, τα 306 εκατ. ευρώ εμφανίστηκαν εκ νέου στην κατηγορία «Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών».
Η διπλή αυτή εγγραφή αυξάνει τεχνικά τα έσοδα και τις επιστροφές, χωρίς όμως να μεταβάλλει ουσιαστικά το δημοσιονομικό αποτέλεσμα.
Εξέλιξη εσόδων: Οριακή υπέρβαση στόχου
Τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού διαμορφώθηκαν σε 6,138 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 35 εκατ. ευρώ ή 0,6% έναντι του στόχου.
Τα φορολογικά έσοδα ανήλθαν σε 6,118 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων των 306 εκατ. ευρώ από τη σύμβαση παραχώρησης. Εάν αφαιρεθεί το ποσό αυτό, τα φορολογικά έσοδα περιορίζονται σε 5,812 δισ. ευρώ, εμφανίζοντας υστέρηση 324 εκατ. ευρώ ή 5,3%, κυρίως λόγω χαμηλότερων εισπράξεων από ΦΠΑ και Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα ενεργειακά προϊόντα.
Ανάλυση βασικών κατηγοριών φόρων
- ΦΠΑ: 3,136 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 257 εκατ. ευρώ έναντι στόχου. Χωρίς την επίδραση της Εγνατίας, εμφανίζεται υστέρηση 49 εκατ. ευρώ.
- ΕΦΚ: 393 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 154 εκατ. ευρώ.
- Φόροι ακίνητης περιουσίας: 90 εκατ. ευρώ, χαμηλότερα κατά 8 εκατ. ευρώ.
- Φόροι εισοδήματος: 2,059 δισ. ευρώ, μειωμένοι κατά 43 εκατ. ευρώ συνολικά.
- Φυσικά πρόσωπα: υπέρβαση κατά 14 εκατ. ευρώ.
- Νομικά πρόσωπα: υστέρηση 26 εκατ. ευρώ.
Λοιπές κατηγορίες εσόδων
Οι πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών ανήλθαν σε 479 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 306 εκατ. ευρώ αφορούν τη σύμβαση της Εγνατίας. Χωρίς αυτά, η κατηγορία εμφανίζει αύξηση κατά 77 εκατ. ευρώ.
Οι επιστροφές εσόδων διαμορφώθηκαν σε 795 εκατ. ευρώ, ενσωματώνοντας την επιστροφή ΦΠΑ των 306 εκατ. ευρώ. Χωρίς το ποσό αυτό, οι επιστροφές περιορίζονται σε 489 εκατ. ευρώ, οριακά χαμηλότερα του στόχου.
Τα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων ανήλθαν σε 139 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 9 εκατ. ευρώ.
Σημαντική συγκράτηση δαπανών
Οι συνολικές δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 3,851 δισ. ευρώ, μειωμένες:
- κατά 1,709 δισ. ευρώ έναντι του στόχου και
- κατά 1,382 δισ. ευρώ σε σύγκριση με τον Ιανουάριο του 2025.
Η απόκλιση αποδίδεται κυρίως στον ετεροχρονισμό μεταβιβάσεων προς τους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης (ΟΚΑ).
Οι πληρωμές του τακτικού προϋπολογισμού υπολείπονται του στόχου κατά 1,330 δισ. ευρώ, ενώ οι επενδυτικές δαπάνες ανήλθαν σε 427 εκατ. ευρώ, μειωμένες κατά 379 εκατ. ευρώ έναντι στόχου και κατά 309 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση.
Το υπουργείο σημειώνει ότι στην αρχή κάθε οικονομικού έτους οι φορείς της Κεντρικής Διοίκησης δίνουν προτεραιότητα στην εξόφληση υποχρεώσεων προηγούμενων ετών και στην κάλυψη πολυετών δεσμεύσεων, γεγονός που επηρεάζει τη χρονική κατανομή των δαπανών.
Συμπέρασμα
Το ισχυρό πρωτογενές πλεόνασμα του Ιανουαρίου αποτυπώνει έναν συνδυασμό συγκράτησης δαπανών και λογιστικών επιδράσεων από τη σύμβαση της Εγνατίας Οδού. Παρά τη σημαντική υπέρβαση του στόχου σε ταμειακή βάση, η καθαρή δημοσιονομική εικόνα -μετά τις τεχνικές προσαρμογές- είναι πιο συγκρατημένη, υποδηλώνοντας ότι η πορεία των εσόδων και των ενεργειακών φόρων θα αποτελέσει κρίσιμο παράγοντα για τη συνέχεια του έτους.
