Η φετινή Eurovision ολοκληρώθηκε με νικήτρια τη Βουλγαρία και τη DARA, ενώ η Ελλάδα με τον Akylas και το «Ferto» κατέλαβε τη 10η θέση στον τελικό. Ιδιαίτερη συζήτηση προκάλεσε και η υψηλή θέση του Ισραήλ, το οποίο βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο πολιτικών αντιπαραθέσεων και αντιδράσεων εξαιτίας της συνεχιζόμενης κρίσης στη Μέση Ανατολή. Για μία ακόμη χρονιά, ο διαγωνισμός απέδειξε ότι δύσκολα μπορεί πλέον να διαχωριστεί από τις γεωπολιτικές εντάσεις, τις ιδεολογικές συγκρούσεις και τη δημόσια συζήτηση γύρω από την ευρωπαϊκή ταυτότητα.
Η 10η θέση της Ελλάδας δεν προκάλεσε τόσο έκπληξη όσο μια ακόμη έκρηξη δημόσιου σχολιασμού γύρω από τον ίδιο τον θεσμό. Εδώ και εβδομάδες είχε προηγηθεί μια έντονη αντιπαράθεση από διαφορετικούς πολιτικούς, πολιτισμικούς και ιδεολογικούς χώρους: από όσους αντιμετώπιζαν τη συμμετοχή ως ζήτημα «εθνικής εκπροσώπησης» μέχρι εκείνους που θεωρούσαν τη Eurovision σύμβολο πολιτισμικής παρακμής και μαζικής αποχαύνωσης. Μετά τον τελικό, η ίδια συζήτηση συνεχίστηκε με διαφορετικούς όρους. Τα κοινωνικά δίκτυα γέμισαν ξανά από αναφορές σε «πολιτικές ψήφους», «ευρωπαϊκές συμμαχίες» και «αδικία», επιβεβαιώνοντας ότι ο διαγωνισμός λειτουργεί πλέον περισσότερο ως αφορμή συλλογικής προβολής κοινωνικών και πολιτισμικών εντάσεων παρά ως απλό μουσικό γεγονός.
Η Eurovision δεν είναι πλέον απλώς ένας μουσικός διαγωνισμός. Είναι ίσως η πιο συμπυκνωμένη μορφή του σύγχρονου οπτικοακουστικού θεάματος. Πίσω από τα τρίλεπτα τραγούδια λειτουργεί ένας τεράστιος τεχνολογικός και τηλεοπτικός μηχανισμός που συνδυάζει σκηνοθεσία, ψηφιακά εφέ, LED εγκαταστάσεις, αυτοματισμούς, social media και παραγωγή πραγματικού χρόνου. Χαρακτηριστικό είναι ότι στον φετινό τελικό τα συνεργεία άλλαζαν ολόκληρα σκηνικά χωρών μέσα σε μόλις 48 δευτερόλεπτα ανάμεσα στις συμμετοχές, μεταφέροντας κατασκευές, φωτισμούς και ειδικά εφέ με ακρίβεια στρατιωτικής επιχείρησης.
Η εύκολη περιφρόνηση απέναντι στη Eurovision συχνά αποκαλύπτει περισσότερο ελιτισμό παρά ουσιαστική κριτική. Από την άλλη πλευρά, η άκριτη αποθέωση ενός τηλεοπτικού υπερθεάματος επίσης χάνει την πραγματική του διάσταση. Η Eurovision πρέπει να ιδωθεί ως προϊόν της εποχής της: της εποχής της εικόνας, του αλγορίθμου και της οικονομίας της προσοχής.
«Ο Κήπος των Επίγειων Απολαύσεων» του Hieronymus Bosch: ένας κόσμος υπερβολής, θεάματος και οπτικής υπερδιέγερσης που, πέντε αιώνες μετά, μοιάζει να συνομιλεί παράδοξα με τη μαζική αισθητική και την πολιτισμική ένταση της σύγχρονης Eurovision
Σήμερα, τα τραγούδια δεν σχεδιάζονται μόνο για να ακουστούν αλλά κυρίως για να αναπαραχθούν ψηφιακά. Να μετατραπούν σε trends, σε αποσπάσματα για TikTok, σε memes και σε περιεχόμενο κατάλληλο για αδιάκοπη κατανάλωση στα κοινωνικά δίκτυα. Η σκηνική εικόνα, η αισθητική υπερβολή και η δυνατότητα viral διάδοσης είναι πλέον εξίσου σημαντικές με τη μουσική σύνθεση.
Το βαθύτερο ενδιαφέρον της Eurovision βρίσκεται όμως στο ότι λειτουργεί ως ένας μηχανισμός συλλογικής ευρωπαϊκής αυτοαναπαράστασης. Εκεί συναντώνται οι γεωπολιτικές ισορροπίες, οι πολιτισμικές ανασφάλειες, η επιρροή των social media και η στρατηγική soft power των κρατών. Ίσως τελικά αυτό να εξηγεί γιατί εξακολουθεί να συγκεντρώνει τόσο μεγάλο ενδιαφέρον: όχι επειδή αποτελεί κορυφαία μορφή τέχνης, αλλά επειδή αποτυπώνει με ακρίβεια τον τρόπο με τον οποίο οι σύγχρονες κοινωνίες καταναλώνουν πλέον εικόνα, πολιτισμό και συλλογικό συναίσθημα.
