Σε μια ήσυχη γωνιά της παραλίας της Πάτρας, εκεί όπου ο ήλιος υποχωρεί μπροστά στη γενναιοδωρία ενός δέντρου, δύο μεσήλικες άνδρες έχουν στήσει το καθημερινό τους καταφύγιο. Χαρτόνια για στρώμα, λίγα υπάρχοντα γύρω τους και ατέλειωτες ώρες διαθέσιμες. Τους βλέπω συχνά. Είναι δίπλα δίπλα, σχεδόν ποτέ όμως μαζί. Ο καθένας σκυμμένος πάνω από το κινητό του, αφοσιωμένος στη μικρή φωτεινή οθόνη, σαν να κρατά εκεί μέσα ολόκληρο τον κόσμο που του απέμεινε.
Η εικόνα φέρνει αυθόρμητα στον νου μια άλλη εποχή, όταν η ΕΙΡΤ ήταν το μοναδικό τηλεοπτικό κανάλι και, μέσα στη λιτότητα της ασπρόμαυρης οθόνης, δημιουργούσε πότε πότε, μέσα στη μαυρίλα της εποχής (1972-1974) κάποια ξέφωτα. Ένα από αυτά ήταν το «Εκείνος κι Εκείνος» του Κώστα Μουρσελά. Δύο περιθωριακοί ήρωες, ο Λουκάς, που υποδυόταν ο Βασίλης Διαμαντόπουλος, και ο Σόλων του Γιώργου Μιχαλακόπουλου, περιπλανιούνταν στους δρόμους, φιλοσοφούσαν, σατίριζαν την εξουσία, διαφωνούσαν και συμφωνούσαν.
Κυρίως, όμως, μιλούσαν. Κοιτάζονταν. Άκουγαν ο ένας τον άλλον. Μέσα από τη λαϊκή θυμοσοφία τους, η μοναξιά γινόταν συντροφικότητα και η περιθωριοποίησή τους κοινός στοχασμός. Δεν είχαν πολλά, είχαν όμως λέξεις. Και οι λέξεις, όταν μοιράζονται, είναι κι αυτές ένα είδος σπιτιού.
Πολύ χαρακτηριστικός διάλογος από το επεισόδιο «Το αυγό». Στον διάλογο, το «αυγό» συμβολίζει το σύστημα, μέσα στο οποίο ο καθένας αποκτά τη δική του θέση, αλλά μένει μόνος και απομονωμένος. Ταιριάζει εξαιρετικά με τους δύο άνδρες της παραλίας, που βρίσκονται σωματικά δίπλα δίπλα, αλλά ο καθένας είναι κλεισμένος στο δικό του ψηφιακό «αυγό», στην οθόνη του κινητού του
Οι δύο άνδρες της παραλίας μοιάζουν, εκ πρώτης όψεως, σαν μακρινοί απόγονοί τους. Μόνο που ανάμεσά τους δεν κυκλοφορούν λέξεις. Κυκλοφορούν δεδομένα. Δεν ανταλλάσσουν σκέψεις αλλά εικόνες, βίντεο, ειδοποιήσεις και μηνύματα προς ανθρώπους που βρίσκονται αλλού. Ίσως να επικοινωνούν με συγγενείς, ίσως να αναζητούν λίγη ψυχαγωγία ή απλώς να σκοτώνουν τον αργό χρόνο. Δεν μπορεί κανείς να γνωρίζει. Το βέβαιο είναι ότι σπανίως σηκώνουν το βλέμμα ο ένας προς τον άλλον.
Η τεχνολογία, που υποσχέθηκε να καταργήσει τις αποστάσεις, κατόρθωσε συχνά να μεγαλώσει τη μικρότερη και πιο οδυνηρή: την απόσταση από τον άνθρωπο που κάθεται δίπλα μας.
Τώρα ανακαλύπτουμε, εκ των υστέρων, ότι υπάρχει πρόβλημα. Κυβερνήσεις και δήθεν προοδευτικοί ηγέτες εξαγγέλλουν απαγορεύσεις κινητών στα σχολεία, χρονικά όρια και ελέγχους. Επειδή αυτό μάθαμε να κάνουμε: να απαγορεύουμε, αντί να εμπνέουμε. Είναι ευκολότερο να αφαιρέσεις μια συσκευή από ένα παιδί παρά να του προσφέρεις μια πλατεία, μια ομάδα, ένα βιβλίο, μια δραστηριότητα, έναν λόγο για να σηκώσει το κεφάλι.
Ίσως, άλλωστε, η απομόνωση να βολεύει. Οι κάθε λογής εξουσίες προτιμούν ανθρώπους μόνους, απορροφημένους και αποκομμένους από κάθε συλλογικότητα. Ο μοναχικός χρήστης καταναλώνει, θυμώνει και ξεχνά γρήγορα. Ο άνθρωπος που συζητά μπορεί να καταλάβει, να συνδεθεί, ακόμη και να διεκδικήσει.
Περνώ ξανά από το σκιερό καταφύγιο. Οι δύο άνδρες παραμένουν ξαπλωμένοι, ο καθένας στη δική του οθόνη. Αναρωτιέμαι τι θα συνέβαινε αν, έστω για λίγο, έκλειναν τα κινητά. Ίσως να γεννιόταν ένας νέος Λουκάς κι ένας νέος Σόλων. Ίσως μια κουβέντα. Ίσως, απλώς, δύο άνθρωποι.
