Κάποτε οι επέτειοι ήταν λίγες και σοβαρές. Εθνικές εορτές, θρησκευτικές ημέρες, ιστορικές ημερομηνίες. Σήμερα, όμως, ο πλανήτης φαίνεται να έχει αποφασίσει ότι σχεδόν τα πάντα δικαιούνται τη δική τους ημέρα.
Η πατάτα έχει Παγκόσμια Ημέρα. Ο τόνος επίσης. Η μέλισσα, το τσάι, ο καφές, το ποδήλατο, το σκάκι, οι αστεροειδείς, οι αριστερόχειρες, οι γάτες και ακόμη και η τουαλέτα έχουν βρει τη θέση τους στο διεθνές ημερολόγιο. Και εκεί όπου τελειώνουν οι επίσημες αποφάσεις διεθνών οργανισμών αρχίζουν οι ανεπίσημες, ευφάνταστες και συχνά απολαυστικά παράλογες επετείους που γεννήθηκαν από συλλόγους, κοινότητες, ακτιβιστές ή απλώς από ανθρώπους που είχαν μια καλή ιδέα και πρόσβαση στο Ίντερνετ.
Αφορμή για την περιήγηση αυτή αποτελεί η 8η Αυγούστου, ημερομηνία που συνδέεται τόσο με τη Διεθνή Ημέρα Γάτας όσο και με μια σαφώς διαφορετικού χαρακτήρα ανεπίσημη επέτειο, τη Διεθνή Ημέρα Γυναικείου Οργασμού.
Και κάπως έτσι γεννιέται το ερώτημα: αν γιορτάζονται ήδη αυτά, τι άλλο υπάρχει;
Η απάντηση είναι ότι υπάρχει σχεδόν οτιδήποτε μπορεί να φανταστεί κανείς.
Δεν είναι, βέβαια, όλες οι «Παγκόσμιες Ημέρες» ίδιες. Πολλές έχουν αναγνωριστεί επίσημα από τον ΟΗΕ και υπηρετούν σοβαρούς κοινωνικούς, περιβαλλοντικούς και αναπτυξιακούς στόχους. Άλλες δεν έχουν καμία θεσμική υπόσταση, αλλά απέκτησαν διεθνή απήχηση μέσα από πολιτιστικούς συλλόγους, οργανώσεις ή τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Το αποτέλεσμα είναι ένα ημερολόγιο που άλλοτε ενημερώνει, άλλοτε ευαισθητοποιεί και άλλοτε μοιάζει με έργο σατιρικού συγγραφέα.
Ιδού ένα χαρακτηριστικό Top 30.
1. 10 Φεβρουαρίου – Παγκόσμια Ημέρα Οσπρίων
Φακές, φασόλια και ρεβίθια τιμώνται διεθνώς για τη συμβολή τους στη διατροφή και τη βιώσιμη γεωργία.
Η φακή, με άλλα λόγια, απέκτησε κάτι που πολλοί άνθρωποι δεν θα αποκτήσουν ποτέ: δική της ημέρα στο διεθνές ημερολόγιο.
2. 1 Μαρτίου – Παγκόσμια Ημέρα Θαλάσσιων Λιβαδιών
Μια σοβαρή οικολογική επέτειος για πολύτιμα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Ο τίτλος της, πάντως, εξακολουθεί να δημιουργεί την εικόνα κάποιου που κατεβαίνει στον βυθό για να κουρέψει το γκαζόν.
3. 14 Μαρτίου – Διεθνής Ημέρα Μαθηματικών
Η ημερομηνία 3/14 παραπέμπει στο 3,14 του αριθμού π.
Οι μαθηματικοί απέδειξαν έτσι ότι ακόμη και όταν γιορτάζουν, δεν μπορούν να αντισταθούν σε έναν υπολογισμό.
4. 20 Μαρτίου – Διεθνής Ημέρα Ευτυχίας
Μία επίσημη ημέρα αφιερωμένη στην ανθρώπινη ευημερία.
Η φιλοσοφία είναι σωστή. Το ερώτημα είναι αν αρκεί μια ημερομηνία για να ανακοινώσει σε κάποιον: «Σήμερα οφείλεις να είσαι ευτυχισμένος».
5. 2 Μαΐου – Παγκόσμια Ημέρα Τόνου
Η βιώσιμη αλιεία και η προστασία των αποθεμάτων τόνου είναι σοβαρό παγκόσμιο ζήτημα.
Από εδώ και πέρα, πάντως, κάθε κονσέρβα αξίζει λίγο περισσότερο θεσμικό σεβασμό.
6. Πρώτο Σάββατο του Μαΐου – Παγκόσμια Ημέρα Γυμνής Κηπουρικής
Η World Naked Gardening Day συνδέει την κηπουρική, τη φύση και την αποδοχή του σώματος.
Η επιστροφή στη φύση ακούγεται ιδανική.
Μέχρι να θυμηθεί κανείς τα αγκάθια.
7. 10 Μαΐου – Διεθνής Ημέρα της Argania
Το δέντρο από το οποίο προέρχεται το αργανέλαιο έχει επίσης δική του ημέρα.
Κάποτε ένα δέντρο χρειαζόταν απλώς ήλιο και νερό. Σήμερα χρειάζεται και διεθνή αναγνώριση.
8. 20 Μαΐου – Παγκόσμια Ημέρα Μέλισσας
Μια από τις πιο ουσιαστικές περιπτώσεις, λόγω της σημασίας των επικονιαστών.
Το μόνο άδικο είναι ότι τη μέρα που εμείς τις γιορτάζουμε, οι μέλισσες εξακολουθούν να εργάζονται κανονικά.
9. 21 Μαΐου – Διεθνής Ημέρα Τσαγιού
Η ημέρα αναδεικνύει την οικονομική και κοινωνική σημασία της καλλιέργειας τσαγιού.
Η διεθνής κοινότητα, ευτυχώς, πρόλαβε να το αναγνωρίσει πριν κρυώσει.
10. 24 Μαΐου – Διεθνής Ημέρα του Markhor
Το markhor είναι ένα εντυπωσιακό άγριο κατσίκι της Ασίας.
Αν δεν το γνωρίζατε μέχρι σήμερα, μην αισθάνεστε άσχημα.
Το γνωρίζουν τα Ηνωμένα Έθνη.
11. 25 Μαΐου – Ημέρα Πετσέτας
Η Towel Day τιμά τον συγγραφέα Douglas Adams.
Οι θαυμαστές του κυκλοφορούν με μία πετσέτα.
Πιθανότατα πρόκειται για τη μοναδική επέτειο όπου μια πετσέτα αποτελεί ταυτόχρονα λογοτεχνικό σύμβολο και dress code.
12. 25 Μαΐου – Παγκόσμια Ημέρα Ποδοσφαίρου
Το ποδόσφαιρο απέκτησε επίσημη διεθνή ημέρα.
Οι φίλαθλοι μάλλον δεν εντυπωσιάστηκαν. Εδώ και χρόνια θεωρούν ότι κάθε ημέρα είναι ημέρα ποδοσφαίρου.
13. 30 Μαΐου – Διεθνής Ημέρα Πατάτας
Η πατάτα τιμάται για τη συμβολή της στη διατροφή και στην επισιτιστική ασφάλεια.
Είναι ίσως η μεγαλύτερη δικαίωση ενός τροφίμου που συνήθως ακούει το ταπεινό «να βάλω και πατάτες;».
14. 3 Ιουνίου – Παγκόσμια Ημέρα Ποδηλάτου
Το ποδήλατο τιμάται ως υγιεινό και βιώσιμο μέσο μετακίνησης.
Η Παγκόσμια Ημέρα Λακκούβας, που συχνά το συνοδεύει, ακόμη αναμένεται.
15. 11 Ιουνίου – Διεθνής Ημέρα Παιχνιδιού
Η ημέρα υπενθυμίζει πόσο σημαντικό είναι το παιχνίδι για την ανάπτυξη των παιδιών.
Ίσως η μόνη διεθνής απόφαση που μπορεί να εγκρίνει ένα πεντάχρονο χωρίς καμία δεύτερη σκέψη.
16. 18 Ιουνίου – Ημέρα Βιώσιμης Γαστρονομίας
Η γαστρονομία συναντά την οικολογία και την τοπική παραγωγή.
Σε απλά ελληνικά: φάε καλά, αλλά σκέψου και από πού ήρθε αυτό που έφαγες.
17. 21 Ιουνίου – Διεθνής Ημέρα Γιόγκα
Μία παγκόσμια γιορτή σωματικής και ψυχικής ευεξίας.
Και ίσως η μοναδική διεθνής επέτειος όπου το να βάλει κάποιος το πόδι πίσω από το κεφάλι του θεωρείται συμμετοχή.
18. 21 Ιουνίου – Διεθνής Ημέρα Ηλιοστασίου
Το ηλιοστάσιο έχει και αυτό τη δική του διεθνή ημέρα.
Ο Ήλιος δεν έχει κάνει επίσημη δήλωση, αλλά συνεχίζει να εμφανίζεται στις εκδηλώσεις ανελλιπώς.
19. 30 Ιουνίου – Διεθνής Ημέρα Αστεροειδών
Σκοπός της είναι η ενημέρωση για τους κινδύνους από αστεροειδείς.
Είναι από τις σπάνιες ημέρες όπου το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα είναι να μη συμβεί τίποτα.
20. 11 Ιουλίου – Παγκόσμια Ημέρα Αλόγου
Ύστερα από χιλιάδες χρόνια προσφοράς στον άνθρωπο, το άλογο απέκτησε και επίσημη ημέρα.
Η αναγνώριση άργησε λίγο, αλλά ήρθε.
21. 17 Ιουλίου – Παγκόσμια Ημέρα Emoji
Μια σύγχρονη επέτειος αφιερωμένη στα μικρά εικονίδια της ψηφιακής επικοινωνίας.
Η ανθρωπότητα ξεκίνησε από τις σπηλαιογραφίες, έφθασε στη γραφή και τελικά κατέληξε στο «😂».
Ο κύκλος κατά κάποιον τρόπο έκλεισε.
22. 20 Ιουλίου – Παγκόσμια Ημέρα Σκακιού
Το σκάκι έχει τη δική του επίσημη ημέρα.
Την ίδια ημερομηνία τιμάται και η Σελήνη.
Άρα μια παρτίδα σκάκι κάτω από το φεγγάρι μπορεί να θεωρηθεί εξαιρετικά αποδοτικός εορτασμός.
23. 8 Αυγούστου – Διεθνής Ημέρα Γάτας
Καθιερώθηκε για την προστασία και την ευζωία της γάτας.
Οι γάτες, βεβαίως, φαίνεται να θεωρούν άδικο το ότι τους δόθηκε μόνο μία ημέρα.
Η συμπεριφορά τους δείχνει ότι διεκδικούν ολόκληρο το ημερολόγιο.
24. 8 Αυγούστου – Διεθνής Ημέρα Γυναικείου Οργασμού
Μια ανεπίσημη διεθνής επέτειος με ρίζες στη Βραζιλία, που συνδέθηκε με τη δημόσια συζήτηση γύρω από τη γυναικεία σεξουαλικότητα και τα σχετικά κοινωνικά ταμπού.
Το γεγονός ότι συμπίπτει με τη Διεθνή Ημέρα Γάτας είναι μια ημερολογιακή σύμπτωση που προσφέρεται για πειράγματα.
Καλύτερα, όμως, να σταματήσουμε εδώ.
25. 11 Αυγούστου – Παγκόσμια Ημέρα Steelpan
Το χαρακτηριστικό μεταλλικό κρουστό του Τρινιντάντ και Τομπάγκο απέκτησε επίσης διεθνή ημέρα.
Αν το παγκόσμιο ημερολόγιο ήταν ορχήστρα, έχει πλέον και κρουστά.
26. 13 Αυγούστου – Διεθνής Ημέρα Αριστερόχειρων
Η ημέρα αναδεικνύει τις δυσκολίες των αριστερόχειρων σε έναν κόσμο σχεδιασμένο κυρίως για δεξιόχειρες.
Είναι η στιγμή τους να θυμίσουν σε όλους τι σημαίνει να προσπαθείς να χρησιμοποιήσεις λάθος ψαλίδι επί μια ολόκληρη ζωή.
27. 19 Σεπτεμβρίου – International Talk Like a Pirate Day
Η ημέρα κατά την οποία άνθρωποι σε όλο τον κόσμο ενθαρρύνονται να μιλούν σαν πειρατές.
Γεννήθηκε από ένα αστείο δύο φίλων και μετατράπηκε σε διεθνές φαινόμενο.
Μάθημα της ιστορίας: για να δημιουργήσεις παγκόσμια επέτειο, καμιά φορά δεν χρειάζεται ψήφισμα. Αρκεί ένα «Arrr!».
28. 1 Οκτωβρίου – Διεθνής Ημέρα Καφέ
Μια ημέρα αφιερωμένη στο προϊόν και στους ανθρώπους που ζουν από την παραγωγή του.
Ίσως είναι και η πιο αυτονόητη από όλες.
Χωρίς καφέ, άλλωστε, πολλές διεθνείς συναντήσεις πιθανότατα δεν θα ξεκινούσαν ποτέ.
29. 23 Οκτωβρίου – Διεθνής Ημέρα Λεοπάρδαλης του Χιονιού
Μια επέτειος αφιερωμένη στην προστασία ενός σπάνιου και απειλούμενου είδους.
Η λεοπάρδαλη του χιονιού πιθανόν να μην ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για την τιμή.
Θα προτιμούσε απλώς να έχει πού να ζήσει.
30. 19 Νοεμβρίου – Παγκόσμια Ημέρα Τουαλέτας
Ο τίτλος προκαλεί χαμόγελο, το θέμα όμως είναι απολύτως σοβαρό.
Η ημέρα αναδεικνύει το παγκόσμιο πρόβλημα της ασφαλούς υγιεινής και αποχέτευσης.
Και ίσως αποτελεί το τέλειο παράδειγμα για το πώς ένας παράξενος τίτλος μπορεί να τραβήξει την προσοχή σε ένα πρόβλημα που διαφορετικά θα έμενε στην αφάνεια.
Η σοβαρή πλευρά του παράδοξου
Πίσω από όλη αυτή την ημερολογιακή υπερπαραγωγή κρύβεται μια απλή αλήθεια: οι Παγκόσμιες Ημέρες είναι, πάνω απ’ όλα, εργαλεία επικοινωνίας.
Η φράση «βιώσιμη διαχείριση αλιευτικών αποθεμάτων» δύσκολα γίνεται viral.
Η «Παγκόσμια Ημέρα Τόνου» έχει σαφώς περισσότερες πιθανότητες.
Η «πρόσβαση σε ασφαλή συστήματα αποχέτευσης» μπορεί να χαθεί μέσα σε μια έκθεση εκατοντάδων σελίδων.
Η «Παγκόσμια Ημέρα Τουαλέτας» δύσκολα περνά απαρατήρητη.
Και ίσως αυτή να είναι τελικά η ευφυΐα -και ταυτόχρονα η κωμική πλευρά-ολόκληρου του θεσμού.
Σε έναν κόσμο που παλεύει καθημερινά για λίγα δευτερόλεπτα προσοχής, ακόμη και η πιο σοβαρή υπόθεση χρειάζεται έναν τίτλο, μια ημερομηνία και, ει δυνατόν, ένα καλό hashtag.
Μόνο που πλέον οι ημέρες είναι τόσες πολλές, ώστε σύντομα μπορεί να συμβεί το αντίθετο: να γίνει σπάνια είδηση ότι μια ημερομηνία δεν γιορτάζει απολύτως τίποτε.
Ίσως, λοιπόν, αυτό που πραγματικά μας λείπει να είναι μία τελευταία επέτειος:
η Παγκόσμια Ημέρα χωρίς Παγκόσμια Ημέρα.
Το μόνο δύσκολο θα είναι να βρούμε κενή ημερομηνία.
