Μελέτη του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ που παρουσιάστηκε στη Σπάρτη αποτιμά τα οικονομικά οφέλη από τη σύνδεση της ελαιοπαραγωγής με την έρευνα και την καινοτομία. Τα συμπεράσματα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία και για την Αχαΐα, την Ηλεία και την Αιτωλοακαρνανία.
Πόσο μεγαλύτερη οικονομική αξία μπορεί να δημιουργήσει η ελληνική ελαιοκομία, εάν η επιστημονική γνώση φτάσει από τα πανεπιστήμια στα χωράφια, στα ελαιοτριβεία και στις μικρές μεταποιητικές επιχειρήσεις; Και πόσο από τον πλούτο που παράγει το ελαιόλαδο μπορεί να παραμείνει στις ίδιες τις παραγωγικές περιοχές, αντί να μεταφέρεται στα επόμενα στάδια της εμπορικής αλυσίδας;
Τα ερωτήματα αυτά αφορούν άμεσα τη Δυτική Ελλάδα, με την ισχυρή παρουσία της ελαιοκαλλιέργειας στην Αχαΐα, την Ηλεία και την Αιτωλοακαρνανία. Μια νέα μελέτη του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ επιχειρεί να δώσει οικονομική διάσταση στις δυνατότητες που προσφέρει η σύνδεση της ελαιοκομίας με την έρευνα, την καινοτομία, τη μεταποίηση και τον τουρισμό.
Η μελέτη παρουσιάστηκε τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, στη Σπάρτη, σε εκδήλωση που συνδιοργάνωσαν το Επιμελητήριο Λακωνίας και το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ. Αντικείμενό της είναι η αναπτυξιακή συμβολή ενός Ινστιτούτου Ελαιοκομίας με έδρα τη Σπάρτη.
Ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Λακωνίας, Ιωάννης Παναρίτης, υπογράμμισε τη σημασία του εγχειρήματος για την περιοχή, ενώ ο πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ, Γιώργος Καββαθάς, στάθηκε στην αξία της επιστημονικής γνώσης για την ενίσχυση των μικρών επιχειρήσεων. Την παρουσίαση των αποτελεσμάτων πραγματοποίησε ο Γιώργος Θανόπουλος, προϊστάμενος της αρμόδιας ερευνητικής μονάδας του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ.
Πρόσθετη οικονομική αξία έως 32,6 εκατ. ευρώ
Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον της μελέτης, την οποία εκπόνησε ο Δημήτρης Γιακούλας, βρίσκεται στην ποσοτική αποτίμηση των πιθανών οικονομικών επιδράσεων ενός εξειδικευμένου ερευνητικού φορέα.
Με τη χρήση ανάλυσης εισροών-εκροών εξετάζονται τρία σενάρια αύξησης της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας κατά 1%, 2% και 3% σε δραστηριότητες που συνδέονται με τη γεωργία, τη μεταποίηση τροφίμων και τον τουρισμό.
Για τη Λακωνία, η εκτιμώμενη πρόσθετη ετήσια αξία κυμαίνεται από 4,56 έως 13,68 εκατ. ευρώ, ανάλογα με το σενάριο.
Όταν η ανάλυση επεκτείνεται στο σύνολο της Περιφέρειας Πελοποννήσου, τα μεγέθη αυξάνονται σημαντικά: 10,87 εκατ. ευρώ στο συντηρητικό σενάριο, 21,74 εκατ. στο μεσαίο και 32,61 εκατ. ευρώ στο αισιόδοξο.
Τα ποσά δεν αποτελούν εγγυημένα έσοδα από τη λειτουργία του Ινστιτούτου. Αποτυπώνουν υποθετικές ετήσιες βελτιώσεις της οικονομικής δραστηριότητας, εφόσον η παραγόμενη γνώση μεταφραστεί σε πραγματική αύξηση της παραγωγικότητας, της ποιότητας και της ζήτησης.
Ακριβώς αυτή η διάσταση καθιστά τη μελέτη ενδιαφέρουσα και εκτός Λακωνίας: αναδεικνύει ότι ακόμη και σχετικά περιορισμένες βελτιώσεις στην ανταγωνιστικότητα παραδοσιακών παραγωγικών κλάδων μπορούν να έχουν αξιόλογο οικονομικό αποτύπωμα.
Γιατί η ποιότητα δεν μεταφράζεται πάντα σε μεγαλύτερο εισόδημα
Ένα από τα βασικά ζητήματα που αναδεικνύει η μελέτη είναι οι διαρθρωτικές αδυναμίες της ελαιοκομίας, παρά τα αναγνωρισμένα ποιοτικά πλεονεκτήματα του ελληνικού προϊόντος.
Ο κατακερματισμός της παραγωγής, η περιορισμένη σύνδεση με την έρευνα και οι δυσκολίες οργανωμένης εμπορικής αξιοποίησης περιορίζουν τις δυνατότητες δημιουργίας προστιθέμενης αξίας.
Πρόκειται για προβλήματα με ευρύτερη εφαρμογή στον ελληνικό αγροτικό τομέα. Η παραγωγή εξαιρετικού ελαιολάδου δεν εξασφαλίζει από μόνη της υψηλότερο εισόδημα όταν το προϊόν διατίθεται χωρίς ισχυρή εμπορική ταυτότητα ή όταν η τυποποίηση, η συσκευασία και η εμπορική προώθηση πραγματοποιούνται αλλού.
Το κρίσιμο οικονομικό ζητούμενο δεν είναι επομένως μόνο η αύξηση των παραγόμενων ποσοτήτων, αλλά η μεγαλύτερη συμμετοχή του παραγωγού και της τοπικής επιχείρησης στην τελική αξία του προϊόντος.
Μεταποίηση και καινοτομία: Το επόμενο βήμα
Σύμφωνα με τη μελέτη, ένας εξειδικευμένος φορέας ελαιοκομίας μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση των καλλιεργητικών πρακτικών, στην αξιοποίηση νέων τεχνολογιών, στον ποιοτικό έλεγχο και στην ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων. Για τις μικρές επιχειρήσεις, που συχνά δεν διαθέτουν αυτόνομη ερευνητική υποδομή, η πρόσβαση σε οργανωμένη επιστημονική υποστήριξη μπορεί να αποκτήσει ιδιαίτερη οικονομική σημασία.
Η έρευνα μπορεί επίσης να τροφοδοτήσει τη μεταποίηση, την τυποποίηση και την αξιοποίηση υποπροϊόντων της ελιάς, δημιουργώντας νέες επιχειρηματικές δυνατότητες. Ξεχωριστό πεδίο αποτελεί η σύνδεση με τη γαστρονομία και τον τουρισμό. Οι επισκέψεις σε ελαιώνες και ελαιοτριβεία, οι γευσιγνωσίες και η ανάδειξη τοπικών προϊόντων μπορούν να μετατρέψουν την ελιά από ένα αποκλειστικά αγροτικό προϊόν σε στοιχείο μιας ευρύτερης τοπικής οικονομικής εμπειρίας.
Τι σημαίνουν τα συμπεράσματα για τη Δυτική Ελλάδα
Παρότι η μελέτη εξετάζει τη Λακωνία και την Περιφέρεια Πελοποννήσου, τα συμπεράσματά της ανοίγουν μια ευρύτερη συζήτηση για τις αναπτυξιακές δυνατότητες της ελαιοκομίας στη Δυτική Ελλάδα.
Στην Αχαΐα, την Ηλεία και την Αιτωλοακαρνανία, όπου συνυπάρχουν αγροτικές εκμεταλλεύσεις, ελαιοτριβεία, μεταποιητικές επιχειρήσεις και τουριστικές δραστηριότητες, υπάρχουν προϋποθέσεις για την ανάπτυξη αντίστοιχων συνεργασιών.
Τα οικονομικά αποτελέσματα της μελέτης δεν μπορούν βεβαίως να μεταφερθούν αυτούσια στη Δυτική Ελλάδα, καθώς δεν έχει πραγματοποιηθεί αντίστοιχη ποσοτική ανάλυση για τις τρεις περιφερειακές ενότητες.
Ωστόσο, το αναπτυξιακό υπόδειγμα που εξετάζεται αφορά και αυτές τις περιοχές. Η συνεργασία πανεπιστημίων, επιμελητηρίων, παραγωγικών οργανώσεων και επιχειρήσεων θα μπορούσε να διευκολύνει τη μεταφορά τεχνογνωσίας και να ενισχύσει την εμπορική αξιοποίηση της παραγωγής.
Το στοίχημα είναι να φτάσει η γνώση στον παραγωγό
Η μελέτη αναδεικνύει μια ακόμη ενδιαφέρουσα διάσταση. Με ενδεικτική ετήσια λειτουργική δαπάνη 59.500 ευρώ, η άμεση οικονομική επίδραση του εξεταζόμενου Ινστιτούτου υπολογίζεται σε περίπου 76.600 ευρώ.
Η δυνητικά μεγαλύτερη συμβολή του δεν βρίσκεται συνεπώς στις δικές του λειτουργικές δαπάνες, αλλά στις βελτιώσεις που μπορεί να προκαλέσει στο ευρύτερο παραγωγικό σύστημα.
Αυτό προϋποθέτει έναν φορέα ανοιχτό στην πραγματική οικονομία, με πρακτικές υπηρεσίες προς παραγωγούς και επιχειρήσεις, δίκτυα συνεργασίας και μετρήσιμα αποτελέσματα.
Η παρουσίαση στη Σπάρτη έφερε στο προσκήνιο ένα ζήτημα που υπερβαίνει τα τοπικά όρια της σχεδιαζόμενης επένδυσης. Για τη Δυτική Ελλάδα, το ουσιαστικό ερώτημα είναι πώς μπορεί να συγκροτηθεί ένα αντίστοιχο οικοσύστημα γνώσης και επιχειρηματικότητας, ώστε η ελαιοκομία να μην παραμένει μόνο σημαντική αγροτική δραστηριότητα, αλλά να εξελιχθεί σε ισχυρότερο μοχλό παραγωγής εισοδήματος, καινοτομίας και περιφερειακής ανάπτυξης.






















