Γράφει ο Δημήτρης Νικολακόπουλος, Πρόεδρος Ομοσπονδίας Επαγγελματικών Βιοτεχνικών και Εμπορικών Σωματείων Ν. Αχαΐας
Οι πυρκαγιές δεν είναι πλέον ένα εποχικό φαινόμενο που αντιμετωπίζεται αποσπασματικά. Είναι μια επαναλαμβανόμενη πραγματικότητα που δοκιμάζει τα όρια της κοινωνίας, της οικονομίας και της ίδιας της αντίληψής μας για την ανάπτυξη.
Η περσινή εμπειρία στην Πάτρα και στις γύρω περιοχές δεν άφησε μόνο καμένα δάση, άφησε πίσω της ένα ηχηρό μήνυμα: ότι η τοπική επιχειρηματικότητα παραμένει ευάλωτη όταν η πρόληψη υποτιμάται και ο σχεδιασμός εξαντλείται στη διαχείριση της κρίσης.
Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της τοπικής οικονομίας, οι συνέπειες ήταν πολυεπίπεδες. Διακοπή λειτουργίας, απώλεια πελατείας, ζημιές σε εγκαταστάσεις, αλλά και μια διάχυτη ανασφάλεια για το μέλλον. Ωστόσο, το βαθύτερο πρόβλημα δεν είναι μόνο οι άμεσες επιπτώσεις. Είναι η έλλειψη μιας κουλτούρας ανθεκτικότητας. Μιας κουλτούρας που δεν περιορίζεται στην αποκατάσταση των ζημιών, αλλά επενδύει συστηματικά στην πρόληψη, στην προετοιμασία και στη συλλογική ευθύνη.
Η ετοιμότητα απέναντι στις πυρκαγιές δεν μπορεί να μετρηθεί μόνο με τον αριθμό των πυροσβεστικών δυνάμεων ή των καθαρισμένων εκτάσεων. Αυτά είναι αναγκαία, αλλά όχι επαρκή. Η πραγματική ετοιμότητα είναι ζήτημα οργάνωσης, συνείδησης και συνεργασίας. Είναι το κατά πόσο οι θεσμοί λειτουργούν προληπτικά και όχι αντιδραστικά. Είναι το κατά πόσο οι επιχειρήσεις ενσωματώνουν την έννοια του κινδύνου στον στρατηγικό τους σχεδιασμό. Και, κυρίως, είναι το κατά πόσο η κοινωνία αντιλαμβάνεται ότι η προστασία του περιβάλλοντος και της οικονομίας είναι αδιαχώριστες έννοιες.
Παρά τα βήματα που έχουν γίνει, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά κενά. Ο κατακερματισμός αρμοδιοτήτων, η γραφειοκρατία και η περιορισμένη αξιοποίηση της τεχνολογίας υπονομεύουν την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων. Ταυτόχρονα, η κλιματική κρίση δημιουργεί ένα νέο, πιο απαιτητικό πλαίσιο, στο οποίο τα παλιά εργαλεία δεν επαρκούν. Δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε τις πυρκαγιές του αύριο με τις λογικές του χθες.
Απαιτείται μια ουσιαστική μετατόπιση: από την αποσπασματική διαχείριση στην ολοκληρωμένη στρατηγική ανθεκτικότητας. Αυτό σημαίνει, πρώτα απ’ όλα, επένδυση στην πρόληψη με συνέπεια και διάρκεια. Όχι μόνο καθαρισμοί και έλεγχοι, αλλά συστηματική εκπαίδευση, σχεδιασμός σεναρίων κινδύνου και δημιουργία τοπικών δικτύων άμεσης ανταπόκρισης. Σημαίνει επίσης ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, με σαφείς ρόλους και κοινό στόχο.
Η επιχειρηματικότητα δεν μπορεί να παραμένει παθητικός αποδέκτης των συνεπειών. Οφείλει να γίνει ενεργός παράγοντας πρόληψης. Η υιοθέτηση σχεδίων επιχειρησιακής συνέχειας, η επένδυση σε υποδομές πυρασφάλειας και η συμμετοχή σε συλλογικές πρωτοβουλίες δεν είναι πολυτέλεια· είναι αναγκαιότητα. Παράλληλα, η Πολιτεία οφείλει να στηρίξει αυτή τη μετάβαση με κίνητρα, απλοποίηση διαδικασιών και ουσιαστική καθοδήγηση.
Στο βάθος, το ζήτημα είναι βαθύτερα αξιακό. Τι είδους ανάπτυξη επιδιώκουμε; Μια ανάπτυξη ευκαιριακή, που αγνοεί τους κινδύνους μέχρι να τους βρει μπροστά της, ή μια ανάπτυξη ανθεκτική, που ενσωματώνει την πρόληψη ως θεμελιώδη αρχή; Οι πυρκαγιές μάς υπενθυμίζουν με τον πιο σκληρό τρόπο ότι η ευημερία δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στην αμέλεια.
Η φετινή αντιπυρική περίοδος δεν είναι απλώς μια ακόμη δοκιμασία. Είναι μια ευκαιρία επαναπροσδιορισμού. Αν θέλουμε να προστατεύσουμε πραγματικά την τοπική επιχειρηματικότητα, οφείλουμε να επενδύσουμε όχι μόνο σε μέσα, αλλά σε νοοτροπία. Να περάσουμε από την αντίδραση στην πρόληψη, από τον φόβο στη γνώση, από την ευαλωτότητα στην ανθεκτικότητα.
