Του Γιώργου Ηλιόπουλου
Την ώρα που η ευρωπαϊκή βιομηχανία δέχεται ισχυρές πιέσεις από το αυξημένο κόστος παραγωγής, η ελληνική βιομηχανία αλλά και η επιχειρηματικότητα γενικότερα, βρίσκεται σε ακόμα πιο δυσχερή θέση.
Οι υψηλές τιμές ενέργειας στην Ευρώπη, που υπερβαίνουν κατά δύο και τρεις φορές εκείνες της Κίνας και των ΗΠΑ, έχουν καταστεί βασικός παράγοντας υπονόμευσης της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων.
Ωστόσο, στην περίπτωση της Ελλάδας, οι απαραίτητες εθνικές πρωτοβουλίες καθυστερούν. Οι εγχώριες βιομηχανίες με υψηλό κόστος λειτουργίας καλούνται να ανταποκριθούν σε ένα περιβάλλον με το υψηλότερο ενεργειακό κόστος στην Ευρώπη. Η απουσία μιας εστιασμένης στρατηγικής για τη στήριξή τους εντείνει το χάσμα ανταγωνιστικότητας όχι μόνο έναντι τρίτων χωρών αλλά και έναντι των ευρωπαϊκών, όπως αναφέρουν παράγοντες της οικονομίας με τους οποίους συνομίλησε ο «Σ.Ε.»
Έτσι, η ανάγκη για ένα νέο, ανθεκτικό παραγωγικό μοντέλο στην Ελλάδα καθίσταται πιο επιτακτική από ποτέ. Απαιτείται μια συντονισμένη προσπάθεια μεταρρυθμίσεων, επενδύσεων στην πράσινη μετάβαση και τη βιώσιμη ενέργεια. Και μόνο μέσα από έναν επανασχεδιασμό μπορεί η Ελλάδα να εδραιώσει τη θέση της στον βιομηχανικό χάρτη της Ευρώπης, την ώρα που οι πιέσεις από τις ΗΠΑ είναι ασφυκτικές.
Το ενεργειακό επί της ουσίας είναι το υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα για την ελληνική επιχειρηματικότητα και θα πρέπει να εξευρεθούν άμεσα λύσεις.
Φ. Καρακίτσος: «Έχει περιοριστεί η κερδοφορία»
Όπως αναφέρει ο Οικονομικός Επόπτης του Επιμελητηρίου Αχαΐας Φοίβος Καρακίτσος στον «Σ.Ε.»:
«Ο επιχειρηματίας δεν έχει πολλά περιθώρια. Ο τζίρος έχει περιορισμένες δυνατότητες να αναπτυχθεί σε μια κατάσταση όπως είναι η σημερινή. Ο κάθε επιχειρηματίας κοιτάζει με ποιο τρόπο θα περιορίσει τα έξοδά του. Είναι κάτι που απασχολεί έντονα και η κυβέρνηση που θα πρέπει να δει το ενεργειακό. Η αύξηση του κόστους όλα αυτά τα χρόνια είναι μεγάλη και δημιουργεί το μείζον πρόβλημα που είναι η κερδοφορία.
Οι τζίροι των επιχειρήσεων μεταποίησης για παράδειγμα φαίνεται να είναι θετικοί, όμως αυτό έρχεται από τεράστιες ανατιμήσεις ενέργειας που κατά συνέπεια τα έξοδα έχουν εκτοξευθεί. Το μεγάλο πρόβλημα πλέον είναι η κερδοφορία η οποία περιορίζεται. Ο ίδιος ο επιχειρηματίας αναγκάζεται να ρίχνει ο ίδιος καύσιμα για να κρατήσει τις πωλήσεις, μιας και η αγοραστική δύναμη είναι περιορισμένη.
Ταυτόχρονα όμως το κέρδος περιορίζεται από τα μεγάλα έξοδα. Σε αυτή την περίπτωση θα έπρεπε να δούμε με ποιο τρόπο αυτό θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί, ενδεχομένως με κάποιου είδους πριμοδότηση».
Ακολούθως ο κ. Καρακίτσος σημειώνει ότι η εταιρεία του Χελμός κατασκεύασε μια μονάδα φωτοβολταϊκών χωρίς καμία επιδότηση από το κράτος και χωρίς τη χρονοτριβή κάποιου αναπτυξιακού προγράμματος.
Η απόσβεση ήταν άμεση, όμως δεν μπορούν να κάνουν τα ίδια βήματα όλες οι εταιρείες. Δεν έχουν το κεφάλαιο ή αναγκάζονται να προσφύγουν σε διάφορα χρηματοδοτικά εργαλεία που η εκτέλεση των έργων απαιτεί χρόνο.
Στη Βιομηχανία, που είναι ένας κλάδος με υψηλές ενεργειακές απαιτήσεις, θα μπορούσαν να είχαν δοθεί κίνητρα για κατασκευή φωτοβολταϊκών ώστε να περιοριστεί σημαντικά το ενεργειακό κόστος.
Η ουσία πάντως είναι ότι μετά από τόσα χρόνια κρίσεων, ενεργειακών αλλά και υγειονομικών, το πρόβλημα του κόστους της ενέργειας δεν έχει ακόμη επιλυθεί.
«Είναι ένας προβληματισμός τον οποίο έχουμε μεταφέρει στους αρμόδιους. Η κυβέρνηση βρίσκεται στην δεύτερη θητεία της και ακόμη δεν έχει υπάρξει ένας στρατηγικός σχεδιασμός ανασυγκρότησης. Η χώρα αυτή την στιγμή παράγει συγκεκριμένα πράγματα και δεν έχει υπάρξει ένας κεντρικός σχεδιασμός για το τι παράγουμε. Ο Τουρισμός δεν αρκεί μόνο για την ανάπτυξη. Είναι το 15 με 17% του ΑΕΠ αλλά ο Τουρισμός μόνο δεν φθάνει. Σκεφτείτε ότι μια χρονιά μπορεί να είναι κακή και να μην έχουμε τουρίστες. Τότε τι κάνουμε; Πώς θα ζήσει η οικονομία; Από εκεί και πέρα είναι πολλά τα προβλήματα, όπως το κόστος του ρεύματος, το ύψος της φορολογίας, η πριμοδότηση των εξαγωγών που δεν έχει γίνει ποτέ. Σκεφτείτε ο φόρος για τον τζίρο κάποιου επιχειρηματία που εξάγει να ήταν πιο χαμηλός, ώστε να υπάρξει και ένα κίνητρο για να το κάνει. Όλα αυτά σημειώστε ότι συμβαίνουν σε ένα περιβάλλον που αλλάζει δραματικά. Φταρνίζεται κάποιος στην Κίνα και κρυολογούν οι παραγωγοί….στα Καλάβρυτα. Καταλαβαίνετε πλέον για ποιες συνθήκες μιλάμε», καταλήγει ο κ. Καρακίτσος.
Σύμφωνα πάντως με την τελευταία έκθεση του ΟΟΣΑ που δημσοιεύθυηκε την περασμένη Δευτέρα 3 Ιουνίου, οι ελληνικές εξαγωγές αναμένεται να επιβραδυνθούν, παράλληλα με την επιβράδυνση της ζήτησης από το εξωτερικό, κυρίως από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, λόγω των αμερικανικών δασμών.
Για την Ευρωζώνη προβλέπεται αύξηση του ΑΕΠ κατά 1% εφέτος και 1,2% το 2026, έναντι 0,8% που ήταν η αύξηση του ΑΕΠ πέρυσι. Για την παγκόσμια οικονομία, ο ΟΟΣΑ προβλέπει σημαντική επιβράδυνση της ανάπτυξης στο 2,9% τόσο για εφέτος όσο και για το 2026, από 3,3% το 2024.
Ο ΟΟΣΑ σημειώνει ότι η ελληνική οικονομία παραμένει ισχυρή, με τις προσδοκίες των επιχειρήσεων στους τομείς της μεταποίησης και των υπηρεσιών να έχουν υποχωρήσει τον Απρίλιο, αλλά να συνεχίζουν να υποδηλώνουν αναπτυξιακή πορεία. Ο πληθωρισμός (με βάση τον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή) αναμένεται να μειωθεί στο 2,5% εφέτος και περαιτέρω στο 2% το 2026, χάρη στη μείωση των τιμών του πετρελαίου, παρά την αύξηση του κόστους για το εμπόριο και τις επίμονες αυξήσεις τιμών στον τομέα των υπηρεσιών.
Για το 2025 και το 2026 προβλέπονται σημαντικά πρωτογενή δημοσιονομικά πλεονάσματα, ύψους 2,1% και 2,2% του ΑΕΠ, αντίστοιχα, υποστηριζόμενα από τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης.
Αυτά τα πλεονάσματα εκτιμάται ότι θα διατηρήσουν σε πτωτική τροχιά το δημόσιο χρέος, με προοπτική να υποχωρήσει στο 140% του ΑΕΠ το 2026.
Γιώργος Παππάς, Πρόεδρος Οικονομικού Επιμελητηρίου Δυτ.Ελλάδος
«Υπάρχει ένα εχθρικό περιβάλλον για την επιχειρηματικότητα σήμερα»
Μιλώντας στον «Σ.Ε.» ο Πρόεδρος του Οικονομικού Επιμελητηρίου Δυτικής Ελλάδας Γιώργος Παππάς, αναφέρει ότι:
«Το περιβάλλον για τις επιχειρήσεις είναι δύσκολο. Δεν είναι εύκολο. Υπάρχουν πολλά γραφειοκρατικά και διοικητικά κόστη. Και σίγουρα το πρόβλημα της ενέργειας τόσο για τις βιομηχανίες όσο και για τις επιχειρήσεις είναι τεράστιο και δεν υπάρχουν έργα υποδομής για να βελτιωθεί η κατάσταση. Χρειάζονται παροχές γενικότερα στην επιχειρηματικότητα. Υπάρχει μεγάλος προβληματισμός».
Η ουσία κατά τον κ. Παππά είναι ότι ακόμη το ενεργειακό δεν έχει επιλυθεί σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η χώρα μας εμφανίζεται με μικρές εναλλακτικές στον τομέα της ενέργειας. Τον Μαΐο για παράδειγμα ο πληθωρισμός έφθασε στο 3,3% που είναι ο υψηλότερος στην Ευρωζώνη. Και η τροφοδότησή του προέρχεται από την ενέργεια, το κόστος των τροφίμων και των υπηρεσιών.
«Είναι σημαντικά προβλήματα για την καθημερινότητα του επιχειρείν. Και οι ελληνικές επιχειρήσεις δεν μπορεί να είναι ανταγωνιστικές σε σχέση με άλλες, την ώρα μάλιστα που επιβάλλονται τόσο υψηλοί δασμοί από τις ΗΠΑ. Και πώς θα ανταγωνιστούμε χώρες με φθηνότερη ενέργεια, γιατί εμείς ως χώρα έχουμε από τις ακριβότερες;» καταλήγει ο κ. Παππάς.
Ξενοδοχεία: Ο κλάδος με την καλύτερη προσαρμοστικότητα
Αντίθετα, ο κλάδος που φαίνεται ότι έχει αλλάξει στροφή και κινείται πολύ γρήγορα στην πράσινη μετάβαση είναι ο ξενοδοχειακός. Ειδικότερα, ενα σημαντικό βήμα προς ένα πιο βιώσιμο μοντέλο λειτουργίας πραγματοποιεί ο ελληνικός ξενοδοχειακός κλάδος, όπως αποτυπώνεται στα επενδυτικά του πλάνα για το 2024.
Σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων (ΙΤΕΠ) που παρουσιάστηκε πρόσφατα, το 20% των συνολικών επενδύσεων, δηλαδή περίπου 200 εκατ. ευρώ από το 1 δισ. ευρώ που επενδύθηκε συνολικά, διοχετεύθηκε σε δράσεις βιωσιμότητας.
Ζητούμενο όμως είναι να δοθούν κίνητρα και σε άλλους κλάδους επιχειρήσεων για να ξεπεράσουν τον σκόπελο.
Πρωταγωνιστές στην προσπάθεια για τη νπράσινη μετάβαση αναδεικνύονται τα ξενοδοχεία 4 αστέρων, τα οποία απορρόφησαν περίπου 78 εκατ. ευρώ για την υλοποίηση «πράσινων» παρεμβάσεων.
Ακολουθούν τα ξενοδοχεία 5 αστέρων με επενδύσεις ύψους 30 εκατ. ευρώ, ενώ κάθε μία από τις υπόλοιπες κατηγορίες ξενοδοχειακών καταλυμάτων επένδυσε περίπου 20 εκατ. ευρώ σε δράσεις βιώσιμης ανάπτυξης.
Τα μεγάλα και υψηλής κατηγορίας ξενοδοχεία ηγούνται της μετάβασης, επενδύοντας σε τεχνολογίες αιχμής για τη μέτρηση και επίτευξη στόχων βιωσιμότητας. Από την άλλη, τα μικρότερα καταλύματα εστιάζουν σε λύσεις άμεσης εφαρμογής και χαμηλότερου κόστους.
Ανάμεσα στις δράσεις που υλοποιήθηκαν περιλαμβάνονται, συστήματα εξοικονόμησης ενέργειας και ύδατος, θερμομονωτικές υποδομές, σταθμοί φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, συστήματα ελέγχου και αυτοματισμού, ανακύκλωση και διαχείριση αποβλήτων.
Η μελέτη του ΙΤΕΠ δείχνει ότι το 21% των ξενοδοχείων διαθέτει συστήματα παρακολούθησης της ενεργειακής κατανάλωσης. Παράλληλα, το 50,2% έχει εγκαταστήσει ενεργειακά τζάμια, το 54,4% ενεργειακά κουφώματα, το 36,2% έχει προχωρήσει σε θερμομόνωση τοίχων και ταρατσών ενώ το 48,7% έχει τοποθετήσει τέντες και συστήματα σκίασης.
Χαρακτηριστικά, το 73,3% των ξενοδοχείων διαθέτει πλέον κάρτα ενεργοποίησης ρεύματος στα δωμάτια, ενώ το 56,3% έχει εγκαταστήσει παγίδες στα παράθυρα για τη διακοπή λειτουργίας του κλιματισμού όταν ανοίγουν. Το 35,2% διαθέτει αισθητήρες κίνησης για φωτισμό στους κοινόχρηστους χώρους, ενώ ένα 9,9% έχει επενδύσει σε κεντρικά συστήματα ελέγχου (BMS). Οι έξυπνοι μετρητές ενέργειας είναι παρόντες στο 9,4% των μονάδων.
Δημήτρης Νικολακόπουλος, Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Επαγγελματικώνς Βιοτεχνικών Εμπορικών Σωματείων Ν. Αχαΐας (Ο.Ε.Β.Ε.Σ.Ν.Α.)
«Καμία βοήθεια για το υψηλό κόστος λειτουργίας»
Ο Δημήτρης Νικολακόπουλος, Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Επαγγελματικώνς Βιοτεχνικών Εμπορικών Σωματείων Ν. Αχαΐας (Ο.Ε.Β.Ε.Σ.Ν.Α.) επισημαίνει από την πλευρά του ότι: «Υπάρχει μεγάλο πρόβλημα με το ενεργειακό. Εμείς ως κλάδος εκπροσωπούμε κατά κύριο λόγο την μεταποίηση όπου οι τιμές της κιλοβατώρας είναι ιδιαίτερα ακριβές. Για μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις είναι ένας βραχνάς. Η μεταποίηση έχει σοβαρό ζήτημα γιατί τα πάντα λειτουργούν με ηλεκτρική ενέργεια. Δεν έχουν γίνει ακόμη βήματα για άλλες μορφές, όπως πχ το φυσικό αέριο. Ακόμα και τα εμπορικά καταστήματα θα έλεγα ότι έχουν πρόβλημα. Φανταστείτε ένα κατάστημα όλη την ημέρα με αναμένα φώτα και την χρήση του air condition τους καλοκαιρινούς μήνες ποιο είναι το κόστος λειτουργίας του».
Ο ίδιος εξηγεί ότι δεν έχει ληφθεί καμία μέριμνα για την ενίσχυση των επιχειρήσεων. Μέχρι στιγμής έχουν δοθεί κάποιες ισχνές επιδοτήσεις που όμως δεν μπορούν να δώσουν κάποια ώθηση στους επιχειρηματίες.
«Μιλάμε για επιδοτήσεις της τάξεως των 2 λεπτών την κιλοβατώρα. Είναι αστείο το ποσό» αναφέρει ο κ. Νικολακόπουλος.
Μάλιστα ο ίδιος εξηγεί ότι «γενικότερα η πολιτεία είναι ενάντια στις επιχειρήσεις και αυτό δεν είναι υπερβολή που λέω». Και συμπληρώνει ότι αυτό φαίνεται στην πράξη όλα αυτά τα χρόνια αφού «δεν υπάρχει βοήθεια ούτε στο ασφαλιστικό, ούτε στο φορολογικό αλλά και στο ενεργειακό. Μας έχουν πνίξει οι αυξήσεις. Όταν γίνεται αύξηση στον κατώτατο μισθό αυτό σημαίνει αύξηση και στις ασφαλιστικές εισφορές».
Το πρόβλημα κατά τον κ. Νικολακόπολο είναι η αισχροκέρδεια, καθώς οι αυξήσεις του ρεύματος καταγράφονται ενώ η τιμή στο πετρέλαιο έχει πέσει το τελευταίο διάστημα.
«Δεν είναι δυνατόν με αυτά τα δεδομένα να πορεύονται οι ελληνικές επιχειρήσεις. Όλες οι επιχειρήσεις έχουν πρόβλημα σε όλους τους κλάδους. Το κόστος είναι αυξημένο και δεν αντέχει η κοινωνία και η επιχειρηματικότητα την αύξηση των τιμών στην ενέργεια.
Οι επιχειρηματίες προσπαθούν το κόστος στην ενέργεια να το ενσωματώσουν στα υπόλοιπα κόστη. Μειώνεται συνεπώς η κερδοφορία των επιχειρήσεων, μειώνονται οι επενδύσεις αλλά κα δεν μπορείς να κάνεις αυξήσεις μισθών», αναφέρει ο κ. Νικολακόπουλος. Οι επιχειρήσεις προσπαθούν να μην μετακυλήσουν το κόστος στην τελική αγορά του προϊόντος όμως με τα δεδομένα που δημιουργούνται κάθε χρόνο, κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό.
«Για παράδειγμα η εστίαση. Εάν αυξηθεί το κόστος του ρεύματος δεν είναι δυνατόν να μην μετακυληθεί στις παρεχόμενες υπηρεσίες. Ανέβηκε το ΦΠΑ στο 24% αυτό σημαίνει ότι το τελικό προϊόν για τον πελάτη θα είναι αυξημένο», καταλήγει ο κ. Νικολακόπουλος.
