Άρθρο του Γεώργιου Ρήγα Ψυχίατρου – Επιστημονικού υπεύθυνου Κέντρου Ψυχικής Υγείας Ενηλίκων Πάτρας
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (Π.Ο.Υ.) η πρόσβαση στις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας περιλαμβάνει την αντιμετώπιση σημαντικών προκλήσεων, όπως το στίγμα της ψυχικής ασθένειας, το κόστος αντιμετώπισης, την έλλειψη ψυχιατρικών δομών / κατάλληλα εκπαιδευμένου εργατικού δυναμικού και τα γεωγραφικά εμπόδια, προκλήσεις που εμποδίζουν πολλούς ανθρώπους να λάβουν την απαραίτητη ενημέρωση και φροντίδα που μπορεί να χρειάζονται.
Σε όλη την υφήλιο το κοινωνικό στίγμα περιβάλλει την ψυχική ασθένεια ακόμη και σήμερα, εμποδίζοντας τους ασθενείς να αναζητήσουν βοήθεια. Το υψηλό κόστος των ψυχιατρικών υπηρεσιών & φαρμάκων σε συνδυασμό με την ανεπαρκή ασφαλιστική κάλυψη για κάποια άτομα περιορίζουν την πρόσβαση, ειδικά για αυτούς με χαμηλό εισόδημα. Επίσης πολλοί δεν έχουν γνώση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας που είναι διαθέσιμες στην περιοχή που κατοικούν ή βρίσκονται χιλιομετρικά μακριά από αυτές, ενώ άλλες φορές δεν μπορούν να αναγνωρίσουν οι ίδιοι ως ασθενείς ή οι οικείοι τους τα συμπτώματα που εμφανίζουν ως θεραπεύσιμη πάθηση.
Αντιλαμβανόμαστε λοιπόν ότι απαιτούνται παγκοσμίως στρατηγικές για τη βελτίωση της πρόσβασης στις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας, όπως· την ενσωμάτωση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας στην πρωτοβάθμια περίθαλψη και στα κοινοτικά περιβάλλοντα, κάνοντας την υποστήριξη πιο διαθέσιμη,την υπεράσπιση των δικαιωμάτων ψυχικής υγείας μέσα από δράσεις προς το κοινό και τη διασφάλιση της ισότητας στην κάλυψη της υγειονομικής περίθαλψης, την εκπαίδευση των εργαζομένων στον τομέα της υγείας αλλά και άλλων επαγγελματικών ομάδων (π.χ. φοιτητών, αστυνομικών, εκπαιδευτικών) της κοινότητας, για την παροχή παρεμβάσεων βασισμένων σε τεκμηριωμένα στοιχεία, ώστε να επεκταθεί το εργατικό δυναμικό στον τομέα της ψυχικής υγείας, την ενίσχυση των δικτύων υποστήριξης της οικογένειας και της κοινότητας μέσω ομάδων υποστήριξης γονέων και ομάδων συνομηλίκων, τις διαδικτυακές πλατφόρμες και εφαρμογές για κινητά που μπορούν να επεκτείνουν την εμβέλεια και την προσβασιμότητα της φροντίδας σε περισσότερους ανθρώπους,
Σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και καταστροφών, η ψυχολογική δυσφορία που αναπτύσσουν οι πολίτες είναι φυσιολογική, αλλά κάποιοι θα αναπτύξουν ψυχικές παθήσεις όπως κατάθλιψη, έντονο παθολογικό άγχος και διαταραχή μετατραυματικού στρες, απαιτώντας ψυχολογική και ψυχιατρική υποστήριξη. Παράγοντες όπως η βία, η απώλεια, οι διακρίσεις, ο συνωστισμός και η έλλειψη βασικών αναγκών σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης αυξάνουν τον κίνδυνο προβλημάτων ψυχικής υγείας. Ένα στα πέντε άτομα (22%) που έχουν βιώσει πόλεμο ή συγκρούσεις τα προηγούμενα 10 χρόνια πάσχει από κατάθλιψη, άγχος, διαταραχή μετατραυματικού στρες, διπολική διαταραχή ή σχιζοφρένεια. Επίσης οι καταστάσεις έκτακτης ανάγκης διαταράσσουν σημαντικά τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας και μειώνουν τη διαθεσιμότητα ποιοτικής φροντίδας των ατόμων που τις χρειάζονται. Άτομα που ήδη νοσούν με σοβαρές ψυχικές παθήσεις είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και χρειάζονται πρόσβαση σε φροντίδα ψυχικής υγείας και άλλες βασικές ανάγκες.
Στην περιοχή μας, με δύο πολέμους να εξελίσσονται σε κοντινή μας απόσταση και με τα φυσικά / καιρικά φαινόμενα λόγω της κλιματικής αλλαγής, καταλαβαίνουμε ότι η ανάγκη για σχεδιασμό Βασικών Στρατηγικών για την Ψυχική Υγεία και την Ψυχοκοινωνική Υποστήριξη είναι άμεση: Η υποστήριξη της Ψυχικής Υγείας θα πρέπει να ενσωματώνεται σε όλα τα στάδια μιας αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης, από την ετοιμότητα και την πρόληψη έως την άμεση ανταπόκριση και τη μακροπρόθεσμη ανάρρωση. Η εφαρμογή Πρώτων Ψυχιατρικών & Ψυχολογικών Βοηθειών θα πρέπει να προσφέρει άμεση πρακτική υποστήριξη σε άτομα που βρίσκονται σε ανάγκη και θα μπορεί να παρέχεται και από εκπαιδευμένα μέλη της κοινότητας.
Το Κέντρο Ψυχικής Υγείας Ενηλίκων Πάτρας της 6ης ΥΠΕ στην Τερψιθέα προσπαθεί συνεχώς για τη βελτίωση των υπηρεσιών του που προσφέρει απέναντι στους εξυπηρετούμενους, στις οικογένειές τους και στην κοινότητα. Για τη χρονιά Σεπτέμβριος 2024-Αύγουστος 2025:
1. Στα εξωτερικά ιατρεία εξυπηρετήθηκαν κατά προσέγγιση 10000 ωφελούμενοι (είτε για ψυχιατρική εκτίμηση & παρακολούθηση, είτε για ψυχολογική υποστήριξη, είτε για λογοθεραπευτική εξυπηρέτηση & παρακολούθηση ενηλίκων, είτε για ψυχοκοινωνική υποστήριξη οικογενειών και κατ΄ οίκον παρεμβάσεων), χωρίς να υπολογίζονται οι εισαγγελικές παραγγελίες και η διασύνδεση με το νοσοκομείο,
2. Διεπιστημονική Ομάδα του κέντρου παρείχε εφαρμογή προγραμμάτων σε (20) σχολεία της Πάτρας, που επικεντρώθηκαν στην ενημέρωση και στην πρόληψη των ψυχικών διαταραχών και φαινομένων εκφοβισμού/βίας αλλά και στις οικογενειακές/διαπροσωπικές σχέσεις και στην επικοινωνία, καθώς η πρόληψη μπορεί να μειώσει την έξαρση των φαινομένων της εποχής,
3. Η Ομάδα Ευεξίας, μέσα από τις δράσεις της (άθληση, περπάτημα στη φύση, επισκέψεις σε μουσεία και χώρους πολιτισμού) συμβάλλει στην αντιμετώπιση του στίγματος της ψυχικής ασθένειας και της θετικής αλληλεπίδρασης μεταξύ των ωφελουμένων και των οικογένειών τους,
4. Η συνεχής εκπαίδευση του προσωπικού του κέντρου μας, μέσα από συνέδρια και επιμορφώσεις, αλλά και η πραγματοποίηση πρακτικής άσκησης φοιτητών στο χώρο μας, ενισχύει τις γνώσεις όλων στο κομμάτι της ψυχικής υγείας,
5. Η εφαρμογή του First Intake μέσω ΗΔΙΚΑ επέκτεινε την εμβέλεια των ραντεβού μας, αποκτώντας μία σύγχρονη και άμεση προσέγγιση της νεότερης γενιάς.
Με την παραπάνω δράση του Κέντρου και άλλες που προγραμματίζονται, προσπαθούμε να συμβάλλουμε στην μείωση του στίγματος για την ψυχική ασθένεια αλλά, κυρίως, να ενημερώσουμε τον ευρύτερο πληθυσμό ότι υπάρχουν υπηρεσίες στις οποίες μπορεί να απευθυνθεί για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων που μπορεί να έχει και δεν οφείλονται σε σωματική νόσο. Η δωρεάν παροχή των υπηρεσιών μας αποτελεί ανακούφιση για τους ωφελούμενους, καθώς είναι ένας παράγοντας που τους κρατούσε μακριά από τη λήψη φροντίδας για την ασθένειά τους. Η ισότιμη πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας για όλους, άλλωστε, είναι βασικός στόχος και κίνητρο για εμάς. Ελπίζουμε και αναμένουμε ακόμη μεγαλύτερη προσφορά, με ακόμη μεγαλύτερη συμμετοχή ωφελουμένων στις δράσεις μας..!
? Πηγές
-
Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) – Advancing access to affordable, quality mental health services through a systems strengthening approach (2019).
Διαθέσιμο στο: www.who.int -
UNICEF – Mental Health & Psychosocial Support in Emergencies.
Διαθέσιμο στο: www.unicef.org -
Wainberg, M. L., Scorza, P., Shultz, J. M., Helpman, L., Mootz, J. J., Johnson, K. A., Neria, Y., Bradford, J.-M. E., Oquendo, M. A., Arbuckle, M. R. (2017). Challenges and Opportunities in Global Mental Health: A Research-to-Practice Perspective. Current Psychiatry Reports, 19(5), 28.
Διαθέσιμο στο: PubMed Central (PMC), δημοσιευμένο στις 11 Αυγούστου 2017. -
Modi, H., Orgera, K., Grover, A. (2022). Exploring Barriers to Mental Health Care in the U.S. Washington, DC: AAMC.
DOI: 10.15766/rai_a3ewcf9p -
Mugambwa, K. A., Lutchmun, W., Gach, J., Bader, C., Froeschl, G. (2023). Mental health of people with limited access to health services: A retrospective study of patients attending a humanitarian clinic network in Germany in 2021. BMC Psychiatry, 23:270.
Δημοσιεύθηκε στις 19 Απριλίου 2023.






















