Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, η δημοτική παράταξη σπιράλ, σε συνεργασία με το Γαλλικό Ινστιτούτο Πάτρας, διοργάνωσε την Τετάρτη 5 Ιουνίου μια άκρως ενδιαφέρουσα και περιεκτική εκδήλωση στον χώρο του Πολύεδρου, με φόντο την έκθεση κόμικ «Ένας κόσμος χωρίς τέλος». Η έκθεση βασίζεται στο διεθνώς αναγνωρισμένο graphic novel των Christophe Blain και Jean-Marc Jancovici και θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 13 Ιουνίου. Η εκδήλωση ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο της ενέργειας στις σύγχρονες κοινωνίες και εστίασε στις προκλήσεις της ενεργειακής μετάβασης, τη σύνδεση της παιδείας με την περιβαλλοντική αφύπνιση, καθώς και στην ανάγκη συλλογικής δράσης για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Το πάνελ των ομιλητών Χρυσή Καραπαναγιώτη: «Η επιστήμη μάς προειδοποιεί – η αλλαγή τρόπου ζωής είναι αναπόφευκτη» Με τη βαθιά επιστημονική της γνώση και εμπειρία, η Χρυσή Καραπαναγιώτη, Καθηγήτρια Χημείας Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Πατρών και Διευθύντρια του Εργαστηρίου Περιβαλλοντικών Επιστημών της Σχολής Θετικών Επιστημών, προσέφερε μια ουσιαστική και εμπεριστατωμένη παρέμβαση κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, δίνοντας επιστημονική διάσταση στις προκλήσεις της ενεργειακής κρίσης και της περιβαλλοντικής υποβάθμισης. Αναφερόμενη στην έκθεση «Ένας κόσμος χωρίς τέλος», σημείωσε ότι ο τίτλος της δεν είναι απλώς συμβολικός αλλά μεταφέρει ένα αισιόδοξο μήνυμα – την ελπίδα και τη δυνατότητα για έναν πιο βιώσιμο τρόπο ζωής μέσω της γνώσης και της συνειδητοποίησης. Όπως εξήγησε: «Το κόμικ παρουσιάζει νέες ιδέες για το πώς μπορούμε να αναδιαμορφώσουμε τη ζωή και τις κοινωνίες μας, να επανεξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο καταναλώνουμε και λειτουργούμε ως σύνολο. Η αλήθεια είναι πως τα δεδομένα της επιστήμης δεν είναι καθόλου αισιόδοξα – όμως η δράση μάς ανήκει». Η Καραπαναγιώτη έκανε ειδική αναφορά στο φαινόμενο του θερμοκηπίου και την κλιματική αλλαγή, εξηγώντας ότι οι μέσες συγκεντρώσεις CO₂ στην ατμόσφαιρα έχουν ξεπεράσει κάθε προηγούμενο γεωλογικό όριο των τελευταίων εκατοντάδων χιλιάδων ετών. «Αν και γνωρίζουμε από το 1896 την ύπαρξη του φαινομένου, όταν ξεκίνησε η χρήση των ορυκτών καυσίμων για τη βιομηχανική επανάσταση, ακόμη και σήμερα επιλέγουμε να το αγνοούμε ή να το αντιμετωπίζουμε επιφανειακά». Έθεσε ως βασικό πρόβλημα την έλλειψη γνώσης, ακόμη και μεταξύ μορφωμένων ανθρώπων: «Απόφοιτοι λυκείου –αλλά και πανεπιστημίου– συχνά δεν μπορούν να περιγράψουν σωστά τι είναι το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Αυτό αποδεικνύει την ανάγκη για περιβαλλοντική εκπαίδευση σε βάθος, και όχι επιφανειακές καμπάνιες ή αποσπασματικά μαθήματα». Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη για συλλογική και ατομική ευθύνη, αλλά και για ορθολογική διαχείριση των κινδύνων που σχετίζονται με την κλιματική κρίση. Παράλληλα, προειδοποίησε για τους νέους κινδύνους που ενδέχεται να γεννηθούν ακόμα και από καλά προθέσεις, όπως οι μη βιώσιμες μορφές “πράσινης” τεχνολογίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα που έφερε ήταν η ραγδαία διάδοση των ηλεκτρικών αυτοκινήτων, τα οποία, όπως είπε, «απαιτούν την εξόρυξη σπάνιων μετάλλων με πολύ μεγάλο περιβαλλοντικό κόστος»: «Η εξόρυξη αυτών των μετάλλων –που πολλές φορές γίνεται σε περιοχές υψηλής οικολογικής αξίας σε ξηρά και θάλασσα– επιφέρει σοβαρή υποβάθμιση οικοσυστημάτων και απώλεια βιοποικιλότητας. Αν η μετάβαση δεν είναι βιώσιμη, δεν είναι λύση». Η επιστημονική της τοποθέτηση κατέληξε σε μια σαφή διατύπωση θέσης: καμία ενεργειακή ή περιβαλλοντική αλλαγή δεν έχει νόημα αν δεν εντάσσεται σε ένα πλαίσιο πραγματικής βιωσιμότητας. Η πρόοδος, σύμφωνα με την Καραπαναγιώτη, δεν πρέπει να εστιάζει μόνο στις τεχνολογίες, αλλά στον ανασχεδιασμό του τρόπου ζωής μας, με μέτρο, παιδεία και διαφάνεια.  Κώστας Παπακωνσταντίνου: «Η ενέργεια είναι τα πάντα – και η πολιτική οικολογία δεν είναι απλώς αντικατάσταση» Στο πλαίσιο της εκδήλωσης, ο Κώστας Παπακωνσταντίνου, εκπαιδευτικός και συμπρόεδρος των Πρασίνων – Οικολογία, ανέδειξε τον κεντρικό ρόλο της ενεργειακής συνείδησης του πολίτη στη σύγχρονη κρίση. Με σαφήνεια και έμφαση, υπογράμμισε πως η έκθεση «Ένας κόσμος χωρίς τέλος» επιτελεί ένα σημαντικό εκπαιδευτικό έργο, καθώς παρουσιάζει τη θεώρηση της ενέργειας όχι ως ενός απομονωμένου τεχνικού ζητήματος, αλλά ως πεδίου που αγγίζει κάθε έκφανση της ζωής μας: «Η ενέργεια είναι τα πάντα. Επιβαρύνουμε τον πλανήτη με κάθε επιλογή που κάνουμε ως καταναλωτές και πολίτες, όχι μόνο όταν καίμε καύσιμα. Ο ρόλος του πολίτη στη σημερινή ενεργειακή κρίση είναι να μειώσει το περιβαλλοντικό του αποτύπωμα». Ο ίδιος τόνισε ότι αυτή ακριβώς η συνειδητοποίηση πρέπει να είναι και ο στόχος της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, επισημαίνοντας ότι η συγκεκριμένη έκθεση αποτελεί ένα σημαντικό παιδαγωγικό εργαλείο, ιδίως όταν απευθύνεται σε νέες γενιές που θα κληθούν να ζήσουν με τις συνέπειες των σημερινών επιλογών. Σε αντίθεση με τις επικρατούσες, απλοϊκές ερμηνείες της «πράσινης μετάβασης», ο Παπακωνσταντίνου διευκρίνισε ότι η πολιτική οικολογία δεν περιορίζεται στην απλή αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Όπως είπε χαρακτηριστικά: «Δεν υπάρχει άλλος τρόπος να φτάσουμε σε κοινωνίες με χαμηλές εκπομπές ρύπων και ανθεκτικές σε συνθήκες κλιματικής κρίσης, αν δεν μειώσουμε τις ανάγκες μας σε ενέργεια. Αυτός είναι ο πυρήνας της συζήτησης». Αναφέρθηκε στον ρόλο της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης, επισημαίνοντας ότι οφείλουν να προτάσσουν τα συλλογικά αγαθά και τη βιωσιμότητα της κοινωνίας, αντί να λειτουργούν ως διαχειριστές έργων χωρίς κοινωνικό και περιβαλλοντικό σχεδιασμό. Η βιώσιμη ανάπτυξη, σύμφωνα με τον Παπακωνσταντίνου, περνά από τη ριζική αλλαγή των προτεραιοτήτων σε όλα τα επίπεδα διοίκησης. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στο πολύπλοκο ζήτημα της εγκατάστασης ΑΠΕ, επισημαίνοντας ότι οι οικολόγοι, αν και υπέρ της ενεργειακής μετάβασης, δεν μπορούν να κλείνουν τα μάτια σε κακοσχεδιασμένα έργα: «Είμαστε συχνά στη δυσάρεστη θέση να διαφωνήσουμε με έργα ΑΠΕ, διότι η έλλειψη σοβαρής χωροταξίας έχει οδηγήσει σε παρεμβάσεις σε σπουδαίες φυσικές περιοχές. Εκεί προκαλούνται σημαντικά προβλήματα στη φύση, που ακυρώνουν το ίδιο το νόημα της βιώσιμης ανάπτυξης». Σε αυτό το πλαίσιο, έκανε ειδική αναφορά στο θέμα της αντλησιοταμίευσης, μιας τεχνικής που θεωρείται απαραίτητη για την αποθήκευση της ενέργειας των ΑΠΕ, τονίζοντας: «Η αντλησιοταμίευση είναι κεφαλαιώδους σημασίας για το ενεργειακό μας μέλλον, αλλά δεν πρέπει να σχεδιάζεται σε φυσικές λίμνες. Στην Ελλάδα διαθέτουμε πολλές τεχνητές λίμνες που μπορούν να αξιοποιηθούν με σεβασμό στο περιβάλλον. Αυτό πρέπει να είναι το κριτήριο, όχι η ευκολία του σχεδιασμού ή το κόστος της παρέμβασης». Κλείνοντας, επανέλαβε την ανάγκη συλλογικής ευθύνης και πολιτικής ωριμότητας, ώστε να μην επαναλάβουμε τα λάθη του παρελθόντος στο όνομα μιας πράσινης μετάβασης που θα αποδειχθεί, τελικά, ψευδής. Η περιβαλλοντική κρίση, κατά τον Παπακωνσταντίνου, δεν είναι απλώς τεχνολογικό πρόβλημα· είναι βαθύτατα πολιτικό, κοινωνικό και ηθικό ζήτημα – και έτσι πρέπει να το αντιμετωπίσουμε. Δημήτρης Νταλαπέρας: «Ρεαλισμός και στοιχεία για την ενέργεια – Χρειαζόμαστε... Read More