Το πρώτο εξάμηνο του 2025 το ελληνικό λιανικό εμπόριο έρχεται αντιμέτωπο με μια πραγματικότητα που δύσκολα κρύβεται πίσω από στατιστικούς δείκτες: η ανάπτυξη που αποτυπώνεται σε απόλυτα μεγέθη δεν φτάνει στις περισσότερες επιχειρήσεις, ενώ η πίεση της ακρίβειας απορροφά κάθε οριακή αύξηση του τζίρου. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, τα οποία ανέλυσε το Ινστιτούτο της ΕΣΕΕ, δείχνουν ότι ο κύκλος εργασιών των καταστημάτων –εξαιρουμένων τροφίμων, καυσίμων και οχημάτων– σημείωσε πτώση 0,3% σε σταθερές τιμές, καθώς η ονομαστική ενίσχυση 1,4% δεν μπόρεσε να καλύψει τον πληθωρισμό του 2,5%. Πρόκειται για την ασθενέστερη επίδοση πενταετίας, γεγονός που αποκαλύπτει την εύθραυστη βάση της κατανάλωσης. Το πλέον ανησυχητικό μήνυμα που αναδύεται δεν είναι μόνο η αδυναμία του κλάδου να κεφαλαιοποιήσει την ευρύτερη οικονομική ανάπτυξη, αλλά και το χάσμα που διευρύνεται μεταξύ των μεγάλων και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Ενώ οι μεγάλες λιανεμπορικές κατέγραψαν αύξηση 7,3% σε πραγματικούς όρους, οι μικρομεσαίες είδαν τον τζίρο τους να υποχωρεί κατά 1%. Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η εσωτερική διάρθρωση: οι μεσαίες άντεξαν οριακά (+0,3%), οι πολύ μικρές περιορίστηκαν σε πτώση -2,3%, αλλά οι μικρές υπέστησαν τη μεγαλύτερη καθίζηση με -5,6%. Η εικόνα αυτή αποδεικνύει ότι το μέγεθος από μόνο του δεν εξασφαλίζει ανταγωνιστικότητα· οι «λίγο μεγαλύτεροι» τελικά πιέζονται περισσότερο. Σε απόλυτα νούμερα, ο κλάδος πρόσθεσε μόλις 171 εκατ. ευρώ στον κύκλο εργασιών του, με το σύνολο να διαμορφώνεται στα 12,46 δισ. ευρώ. Ακόμη κι έτσι, η αύξηση αυτή δεν αρκεί για να αναστρέψει το δυσμενές κλίμα, καθώς την ίδια στιγμή οι τουριστικές εισπράξεις ενισχύθηκαν θεαματικά κατά 11%. Το γεγονός ότι η ισχυρή τουριστική ώθηση δεν κατάφερε να μεταφραστεί σε αντίστοιχη κινητικότητα στο λιανεμπόριο, φανερώνει πως η εσωτερική ζήτηση παραμένει αδύναμη και οι καταναλωτές περιορίζουν τις δαπάνες τους. Από τα επί μέρους στοιχεία ξεχωρίζει η στροφή σε φαρμακευτικά, καλλυντικά, παιχνίδια, ηλεκτρονικούς υπολογιστές και έπιπλα, με αυξήσεις που κινήθηκαν μεταξύ 3,8% και 8,9%. Παράλληλα, η εντυπωσιακή άνοδος κατά 33,8% στη διακίνηση μεταχειρισμένων ειδών αποκαλύπτει την ένταση της καταναλωτικής στενότητας: οι πολίτες στρέφονται σε λύσεις χαμηλότερου κόστους, ενώ ενισχύεται και η αγορά υπαίθριων πάγκων. Στον αντίποδα, κατηγορίες όπως τηλεπικοινωνιακός εξοπλισμός (-14%), υποδήματα (-6,5%) και χαλιά (-8,2%) δείχνουν την ευπάθεια προϊόντων που θεωρούνται λιγότερο απαραίτητα. Γεωγραφικά, οι καλύτερες επιδόσεις καταγράφονται σε Αττική, Κρήτη και Ιόνια Νησιά, ενώ απώλειες εμφανίζουν Νότιο Αιγαίο και Θεσσαλία. Ωστόσο, αν συγκριθεί το πρώτο εξάμηνο με το δεύτερο του 2024, το λιανεμπόριο εμφανίζει κατακόρυφη πτώση 14% ή 2 δισ. ευρώ, εξέλιξη που αποδίδεται όχι μόνο στην εποχικότητα αλλά και στο δυσμενές διεθνές περιβάλλον, την αβεβαιότητα και το υψηλό κόστος εισαγωγών. Το συνολικό συμπέρασμα είναι σαφές: το λιανεμπόριο βρίσκεται σε σταυροδρόμι. Οι μεγάλες επιχειρήσεις φαίνεται να ενισχύουν τη θέση τους, αλλά η μεγάλη πλειονότητα των μικρομεσαίων παραμένει εγκλωβισμένη σε στασιμότητα ή υποχώρηση. Αν η ανάπτυξη δεν διαχυθεί σε όλο το φάσμα της αγοράς, ο κίνδυνος συγκέντρωσης και απώλειας εμπορικού πλουραλισμού θα γίνει πραγματικότητα. Γι’ αυτό, όπως τονίζει και η ΕΣΕΕ, χρειάζονται στοχευμένα μέτρα στήριξης ώστε να αποτραπεί η περαιτέρω συρρίκνωση του πιο πολυάριθμου κομματιού της ελληνικής επιχειρηματικότητας.
