Κυρίες και κύριοι καλησπέρα σας,
Ευχαριστώ τους διοργανωτές του 13ου φόρουμ υγείας, που έχει γίνει πια θεσμός, «το μυαλό του, το σώμα του και τη ψυχή του» Παναγιώτη Γιαλένιο, για την πρόσκληση και επανεύχομαι μακροημέρευση.
Ο τίτλος του θέματος: «Ιδιωτικές δαπάνες υγείας: Προτάσεις για βιώσιμη και προσιτή περίθαλψη», είναι και εύστοχος και ουσιαστικός, γιατί οι ιδιωτικές δαπάνες στην υγεία είναι ένα θέμα που «χάνεται» μέσα στον επικοινωνιακό θόρυβο που συνήθως προκαλεί η ηγεσία του υπουργείου Υγείας.
Πάμε λοιπόν να δούμε ποια θα έπρεπε να είναι η κατάσταση στη χώρα μας, ποια είναι και ποιες είναι οι προτάσεις μας για τη βιώσιμη και προσιτή περίθαλψη μέσα σε υγιές δημόσιο ΕΣΥ.
Οι ιδιωτικές δαπάνες υγείας στην Ελλάδα
- Οι πρωταρχικές αρχές της ισότητας, της αλληλεγγύης, της κοινωνικής δικαιοσύνης, και καθολικότητας στην πρόσβαση των πολιτών σε υπηρεσίες υγείας πρέπει να διέπουν την λειτουργία των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης στην Ευρώπη.
- Συγκεκριμένα, τα δημόσια συστήματα υγείας πρέπει να αποβλέπουν στη καταπολέμηση της φτώχειας και τη μείωση των υγειονομικών ανισοτήτων.
- Επιπλέον, τα προγράμματα πρόληψης και ενημέρωσης του πληθυσμού συμβάλλουν στην προώθηση ενός υγιούς τρόπου διαβίωσης των Ευρωπαίων πολιτών, προλαμβάνοντας τη νόσο, ανιχνεύοντας πρώιμα τα συμπτώματα και διαγιγνώσκοντας έγκαιρα τη νόσο, καθώς και αρχίζοντας έγκαιρα τη θεραπεία και αποκατάσταση, με εύλογες θετικότατες συνέπειες στην ατομική και πληθυσμιακή υγείας, αλλά και στην οικονομία, την ανάπτυξη, την παραγωγικότητα και εν τέλει την ευημερία σε προσωπικό και συλλογικό επίπεδο.
- Ωστόσο, η Ελλάδα αποκλίνει από τους ενωσιακούς μέσους όρους και τις κατευθυντήριες γραμμές της Ένωσης.
Έτσι:
- Βάσει των πιο πρόσφατων στοιχείων της ΕΛ.ΣΤΑΤ η ιδιωτική δαπάνη για υπηρεσίες υγείας στην Ελλάδα βαίνει αυξανόμενη, ιδού ο σχετικός πίνακας:
- Το 2021 η Ελλάδα διέθεσε 1.874 EUR κατά κεφαλήν για την υγεία, δηλαδή λιγότερο από το ήμισυ του μέσου όρου της Ε.Ε.
- Οι δημόσιες δαπάνες αποτελούν τη βασική πηγή χρηματοδότησης (62 %), αλλά είναι σημαντικά χαμηλότερες από τον μέσο όρο της ΕΕ που ανέρχεται σε 81 %.
- Το μεγαλύτερο μέρος των ιδιωτικώ δαπανών έχει τη μορφή άμεσων ιδιωτικών πληρωμών (35 %), ποσοστό που υπερβαίνει κατά πολύ τον μέσο όρο της ΕΕ (15 %).
- Πρόκειται κυρίως για συμμετοχές για φαρμακευτικά προϊόντα και άμεσες πληρωμές για υπηρεσίες εκτός της δέσμης παροχών (κυρίως οδοντιατρικές υπηρεσίες).
- Δηλαδή και υστερούμε σε δημόσια δαπάνη για την υγεία και “αριστεύουμε” στην οικονομική επιβάρυνση των νοικοκυριών.
- Σημειωτέτον εδώ ότι μιλάμε για τις άμεσες ιδιωτικές δαπάνες, και όχι για τις έμμεσες, μέσω φόρων κ.λπ, και βεβαίως για τις καταγραφόμενες επισήμως, επομένως εξαιρούνται οι άτυπες ιδιωτικές δαπάνες, π.χ φακελάκια (άτυπες ιδιωτικές πληρωμές)
- Έτσι, το 13 % των Ελλήνων και Ελληνίδων που απάντησαν σε έρευνα το 2022 ανέφερε ότι χρειάστηκε να προσφέρει επιπλέον πληρωμή ή πολύτιμο δώρο σε νοσηλευτή ή ιατρό, ή να προβεί σε δωρεά στο νοσοκομείο (επιπλέον των επίσημων αμοιβών) κατά την επίσκεψή τους σε δομή του ΕΣΥ.
- Επομένως, η πραγματική ιδιωτική δαπάνη είναι αρκετά παραπάνω από το επισήμως καταγραφόμενο ποσοστό της!
- Οι ιδιωτικές δαπάνες συνδέονται άρρηκτα με το κρίσιμο ζήτημα της προσβασιμότητας στο σύστημα υγείας.
- Έτσι, τα ποσοστά των αναφερόμενων μη ικανοποιούμενων αναγκών για ιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα (9,0 %) είναι σημαντικά υψηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ (2,2 %).
- Οι μη ικανοποιούμενες ανάγκες υγείας που αναφέρονται από νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος είναι υπερτριπλάσιες από εκείνες που αναφέρονται από ομάδες υψηλού εισοδήματος.
- Το κόστος αποτελεί σημαντικό παράγοντα παραμέλησης της περίθαλψης, γεγονός που αντικατοπτρίζει τις υψηλές άμεσες ιδιωτικές πληρωμές των νοικοκυριών.
Από πρόσφατη έρευνα του ΕΚΠΑ και του ΙΠΟΚΕ ερευνητικό κέντρο προέκυψε ότι:
- Η Ελλάδα είναι πρώτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά στις ανισότητες στην πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας.
- Το χάσμα στην πρόσβαση ανάμεσα στους πλούσιους και τους φτωχούς στην Ελλάδα είναι υπερ-πενταπλάσιο, σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ.
- Το 1,2% των πλουσιότερων Ελλήνων δηλώνουν δυσκολίες στην πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, έναντι του 17,2% των φτωχότερων εισοδηματικών στρωμάτων.
- Οι ανισότητες αυτές, σε συνδυασμό με την υποχρηματοδότηση του συστήματος υγείας έχουν συμβάλλει στη χαμηλή ικανοποίηση των Ελλήνων από το σύστημα υγείας τους.
- Βάσει ερευνών κοινής γνώμης (Ευρωβαρόμετρο, ΟΟΣΑ, ΠΟΥ και το ΕΚΠΑ) επισημαίνουν ότι μόλις το 38% των Ελλήνων δηλώνουν ικανοποίηση από το σύστημα υγείας. (71% ο μέσου όρος των χωρών του ΟΟΣΑ)
Ιδιωτική ασφάλιση υγείας
- Όσο εκθεμελιώνεται και αποδυναμώνεται το ΕΣΥ, τόσο αυξάνει το μερίδιο της αγοράς για τις ασφαλιστικές εταιρείες, υγείας και ζωής.
- Από το 2019 ως σήμερα οι ασφαλιστικές εταιρείες εφαρμόζουν καταχρηστικούς όρους και επικαλούνται τον αμφιλεγόμενο και κατά γενική ομολογία αποτυχημένο Δείκτη Υγείας του ΙΟΒΕ (άρθρο 268 ν. 4738/2020), και έτσι επιβάλλουν στους καταναλωτές υπέρογκες, διψήφιες και εξοντωτικές αυξήσεις στα ασφάλιστρα υγείας.
- Ο σκοπός των ασφαλιστικών εταιρειών είναι να υποχρεώσουν τους ασφαλισμένους που έχουν μακροχρόνια συμβόλαια υγείας (ισόβια) να τα εγκαταλείψουν ώστε να μην έχουν την προστασία που τους αναγνωρίζουν δικαστικές αποφάσεις που κρίνουν καταχρηστικές τις αυξήσεις αυτές, και να αναγκαστούν να υπογράφουν ετησίως ανανεούμενα συμβόλια, κάτι που ωφελεί τις ασφαλιστικές.
- Τα μακροχρόνια συμβόλαια από 711.000 το 2011 και 424.000 το 2017, περιορίστηκαν σε 278.000 το 2023.
- Με την ανοχή της κυβέρνησης και του Υπουργείου Ανάπτυξης (Γενική Γραμματεία Προστασίας του Καταναλωτή) οι ασφαλιστικές εταιρείες υλοποιούν το διαχρονικό αίτημά τους και ο καταναλωτής παραμένει απροστάτευτος και έρμαιο των στόχων κερδοφορίας των ετιαρειών.
- Επικρατεί ασυδοσία, αδιαφάνεια και κραυγαλέα πριμοδότηση των ιδιωτικών συμφερόντων (ας μην ξεχνάμε ότι η CVC διαθέτει στο επενδυτικό χαρτοφυλάκιό της την Εθνική Ασφαλιστική-τον μεγαλύτερο παίκτη του κλάδου, και ταυτόχρονα σχεδόν όλα τα μεγάλα ιδιωτικά νοσοκομεία).
- Οι ιδιώτες πάροχοι υπηρεσιών υγείας ουσιαστικά έχουν καρτελοποιήσει την αγορά, άρα δεν υπάρχει κανένας ανταγνωνισμός και οι τιμές τραβούν διαρκώς την ανηφόρα:
- H τελευταία ετήσια έκθεση του Health Care Cost Institute τοποθετεί την Ελλάδα στις πλέον ακριβές χώρες της Ευρώπης για μια σειρά χειρουργικών επεμβάσεων.
- Σύμφωνα με την έκθεση, το μέσο κόστος για μια επέμβαση χολής στα ελληνικά ιδιωτικά νοσηλευτήρια χρεώνεται στις ασφαλιστικές εταιρείες 7.713 ευρώ, όταν το αντίστοιχο κόστος στην Ελβετία είναι 7.948 ευρώ, στην Ισπανία 3.510 ευρώ και στη Γερμανία 6.508 ευρώ.
- Ο κατάλογος με τις αποκλίσεις είναι μακρός και, μεταξύ αυτών, περιλαμβάνει θεραπείες, όπως η επέμβαση σκωληκοειδίτιδας που στοιχίζει στην Ελλάδα 6.860 ευρώ, όταν στην Ελβετία το κόστος είναι 6.992 ευρώ, στην Ισπανία 2.136 ευρώ και στη Γερμανία 3.796 ευρώ.
- Στην έκθεση περιγράφονται και άλλες συχνές ιατρικές επεμβάσεις και το μέσο κόστος τους. Ενδεικτικά, για στεφανιαία παράκαμψη με καρδιακό καθετηριασμό (ο αριθμός των ημερών νοσηλείας που καλύπτονται από τις ασφαλιστικές κυμαίνεται από 18 ημέρες έως 10 ημέρες) κοστίζει στην Ελλάδα 32.400 ευρώ, δηλαδή λίγο ακριβότερα από την Ελβετία (32.000 ευρώ), στη Γερμανία 17.000 ευρώ και στην Ισπανία 13.800 ευρώ.
- Οσον αφορά το μέσο κόστος για μια στεφανιαία αγγειοπλαστική σε ιδιωτικό νοσοκομείο, η Ελλάδα και πάλι βρίσκεται στην ίδια θέση με την Ελβετία, στα 9.183 ευρώ, όταν στην Ισπανία το κόστος είναι 8.280 ευρώ και στη Γερμανία μόλις 3.658 ευρώ.
- Για χειρουργείο αποκατάστασης ισχίου η Ελβετία είναι ακριβότερη (15.615 ευρώ), όμως το κόστος στην Ελλάδα (10.200) παραμένει υψηλότερο από τη Γερμανία (7.292 ευρώ) και την Ισπανία (6.638 ευρώ).
- Η καισαρική τομή στα ελληνικά ιδιωτικά μαιευτήρια διαμορφώνεται στα 5.881 ευρώ, στην Ελβετία στα 7.668 ευρώ, στη Γερμανία στα 3.573 ευρώ και στην Ισπανία στα 2.712 ευρώ.
- Αντίστοιχα, ο φυσιολογικός τοκετός στη χώρα μας κοστίζει 4.659 ευρώ, στην Ελβετία 5.436 ευρώ, στη Γερμανία 2.361 ευρώ και στην Ισπανία 1.774 ευρώ.
- Για μια επέμβαση καταρράκτη που δεν απαιτεί διανυκτέρευση, η Ελλάδα είναι πρωταθλήτρια στην τιμή με 2.636 ευρώ, η Ελβετία ακολουθεί με 1.832 ευρώ, η Γερμανία με 790 ευρώ και η Ισπανία με 1.740 ευρώ.
- Το μείζον ζήτημα είναι η διαπλοκή στο πεδίο καθώς η μεγάλη πλειοψηφία των ιδιωτικών παρόχων και ο μεγαλύτερος ασφαλιστική εταιρεία ανήκουν στην ίδια πολυεθνική (CVC)!
- Mε μεγάλο χαμένο, ως συνήθως, τον καταναλωτή/ασθενή.
Φάρμακο:
- Βάσει πρόσφατης έκθεσης της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδία των Φαρμακευτικών Εταιρειών (EFPIA) η Ελλάδα είναι στον πάτο της λίστας των κρατών μελών της ΕΕ όσον αφορά στη δημόσια χρηματοδότηση της φαρμακευτικής δαπάνης
- Το ποσοστό της συμβολής του κράτους στη φαρμακευτική δαπάνη εκτιμάται ότι ανήλθε σε 40%, σε σύνολο 7,1 δισ. ευρώ το 2023.
- Επίσης, η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα στην Ε.Ε. η οποία μείωσε τη δημόσια χρηματοδότηση της φαρμακευτικής δαπάνης, κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας (2014 – 2024)
ΓΕΝΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΓΕΙΑΣ
- Οι συνολικές δαπάνες υγείας ανέρχονταν στο 8,5% του ΑΕΠ της Ελλάδας το 2022, ενώ η δημόσια δαπάνη υπολογιζόταν σε 5,3% του ΑΕΠ.
- Τα ποσοστά αυτά είναι σημαντικά χαμηλότερα από τα αντίστοιχα της ΕΕ, όπου δαπανάται κατά μέσο όρο το 10,3% του ΑΕΠ στην υγεία, με το 8,4% να αντιστοιχεί στη δημόσια δαπάνη.
- Η συμβολή του κράτους στις δαπάνες υγείας στην Ελλάδα (62% το 2022) είναι σαφώς μικρότερη από την αντίστοιχη στο σύνολο της ΕΕ (81,3%).
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
- Απαιτείται άμεση αναθεώρηση των υφεσιακών πολιτικών στην υγεία., ιδίως στο βαθμό που όπως ισχυρίζεται η κυβέρνηση η χώρα αναπτύσσεται και η μακρο-οικονομία τα πάει καλά.
- Επειγόντως πρέπει να αλλάξει η θεώρηση της χρηματοδότησης στην υγεία. Η σχετική δαπάνη είναι ΕΠΈΝΔΥΣΗ και όχι ΚΟΣΤΟΣ.
- Η δημόσια δαπάνη για την υγεία πρέπει όχι απλώς να συγκλίνει με τον ευρωπαϊκό μέσο (8,4% του ΑΕΠ) όρο αλλά σταδιακά να τον υπερβεί, καθώς το ΕΣΥ υστερεί παρασάγγας σε σύγκριση με τα δημόσια συστήματα υγείας των κρατών μελών της Ε.Ε, επομένως απαιτεί μεγαλύτερη κρατική ενίσχυση.
- Στο πλαίσιο μιας τέτοιας, σταδιακής αύξησης της δημόσιας χρηματοδότησης του ΕΣΥ, πρέπει να ισχύσουν, εφαρμοστούν και αξιολογηθούν δημόσιες πολιτικές αποτελεσματικότητας με γνώμονα τη βέλτιση χρήση των πόρων ώστε να αυξάνεται η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας για το καλό των ασθενών και εν γένει των ληπτών υπηρεσιών υγείας.
- Ταυτόχρονα πρέπει να μειωθούν τα ποσοστά συμμετοχής των ασφαλισμένων στο φάρμακο και τις εξετάσεις και τους ελέγχους τους μέσω ΕΟΠΥΥ.
- Σε σχέση με την ιδιωτική ασφάλιση: πρέπει να ενισχυθεί ο εποπτικός και ελεγκτικός ρόλος της ΓΓ Προστασίας του Καταναλωτή του Υπουργείου Ανάπτυξης, το οποίο έχει νόμιμη ευχέρια να επιβάλει διοικητικές κυρώσεις (πρόστιμα).
- Επίσης, πρέπει να αντικατασταθεί ο δείκτης του ΙΟΒΕ, ενδεχομένως με ένα Δείκτη Υγείας ο οποίος θα προκύπτει από δεδεμένα της ΕΛ.ΣΤΑΤ.
- Απαιτείται συνάμα έλεγχος και εποπτεία από τον ΕΟΠΥΥ, σχετικά με την εφαρμογή των συμβολαίων που συνάπτει με τους ιδιώτες παρόχους υγείας (νοσοκομεία, εργαστήρια κ.α), με επανίδρυση της ΥΠΕΔΥΦΚΑ, ως ανεξάρτητης αρχής και κατάργηση του αυτοτελούς γραφείου ελέγχου, που υπάγεται στον εκάστοτε Διοικητή του ΕΟΠΥΥ.
- Τέλος, απαιτείται ορθολογικός έλεγχος της συνταγογράφησης φαρμάκων και εξετάσεων/ελέγχων μέσω εφαρμογής θεραπευτικών πρωτοκόλλων και ψηφιοποίησης των διαδικασιών.
Ευχαριστώ πολύ και καλή επιτυχία για τη συνέχεια των εργασίων του φόρουμ.
