Με ανάρτησή του ο Νίκος Καραμάνος, Καθηγητής Βιοχημείας στο Τμήμα Χημείας του Πανεπιστημίου Πατρών γνωστοποιεί ότι άρχισε να υπηρετεί ως συντάκτης Special Issues Commissioning του The FEBS JOURNAL, κάτι που αποτελεί εξαιρετική τιμή.
Η ανάρτηση παραπέμπει σε σειρά συνεντεύξεων του περιοδικού, όπου παρουσιάζονται τα μέλη της συντακτικής επιτροπής του The FEBS Journal προκειμένου να αναδειχθεί το ερευνητικό τους έργο,οι απόψεις τους για το περιοδικό και οι μελλοντικές κατευθύνσεις στον τομέα τους.
Ο Νίκος Καραμάνος εντάχθηκε στη συντακτική επιτροπή του περιοδικού το 2020, έχοντας προηγουμένως υπηρετήσει επί σειρά ετών στο συμβουλευτικό όργανο.
Η συνέντευξη έχει γενικότερο ενδιαφέρον για έναν εξέχοντα επιστήμονα του Πανεπιστημίου Πατρών. (μετάφραση από το πρωτότυπο κείμενο https://febs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/febs.15891).
Μπορείτε να μας δώσετε μια επισκόπηση των βασικών στόχων και ενδιαφερόντων της ερευνητικής σας ομάδας;
Εστιάζουμε στους τομείς της βιοχημείας, της βιοχημικής ανάλυσης και της παθοβιολογίας του εξωκυττάριου χώρου (ECM). Τα ερευνητικά μας ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν τον εξωκυττάριο χώρο, την κυτταρική σηματοδότηση, τη μοριακή στόχευση, την προκλινική αξιολόγηση φαρμάκων σε κυτταρικό επίπεδο και την κυτταροτοξικότητα. Μελετάμε επίσης τους δομικούς και λειτουργικούς ρόλους μακρομορίων του ECM όπως οι πρωτεογλυκάνες, τα γλυκοζαμινογλυκάνια και οι μεταλλοπρωτεϊνάσες της θεμέλιας ουσίας, καθώς και τον ρόλο της επιγενετικής ρύθμισης (miRNAs) στην οργάνωση των ιστών και την εξέλιξη διαφόρων ασθενειών, με έμφαση στον καρκίνο. Εξετάζουμε επίσης τις οδούς διαβίβασης σημάτων (υποδοχείς και ενδοκυττάριοι μεσολαβητές) και τις επιδράσεις αυξητικών παραγόντων και κυτοκινών ως ρυθμιστικούς μηχανισμούς στην έκφραση μακρομορίων του ECM.
Γιατί θεωρείτε σημαντικά αυτά τα ερευνητικά ερωτήματα;
Αυτές οι μελέτες απαντούν σε κρίσιμα ερωτήματα που σχετίζονται με τους υποκείμενους μηχανισμούς που διέπουν τις ιδιότητες των συστατικών του ECM υπό φυσιολογικές συνθήκες και κατά την εμφάνιση και πρόοδο ασθενειών. Ο ECM αποτελεί ένα δυναμικό τρισδιάστατο μακρομοριακό δίκτυο που, πέρα από την υποστήριξη της δομικής ακεραιότητας των ιστών, παίζει ρυθμιστικό ρόλο στη συμπεριφορά και λειτουργικότητα των κυττάρων. Τα ευρήματά μας ενδέχεται να αποκαλύψουν νέους βιολογικούς δείκτες και εργαλεία, χρήσιμα για την παρακολούθηση της εξέλιξης ασθενειών και την ανάπτυξη νέων εξατομικευμένων διαγνωστικών και θεραπευτικών προσεγγίσεων.
Ποια θεωρείτε ως την πιο σημαντική προσωπική σας επιστημονική ανακάλυψη;
Υπάρχουν αρκετές ανακαλύψεις για τις οποίες είμαι περήφανος. Στην αρχή της καριέρας μου, συνέβαλα στον σχεδιασμό και την εφαρμογή έξυπνων, ταχέων και ιδιαίτερα εξειδικευμένων στρατηγικών βιοχημικής ανάλυσης με χρήση HPLC, καπιδικής ηλεκτροφόρησης και ηλεκτροφορητικών τεχνικών με χρήση φθορισμόφορων, σε συνδυασμό με ενζυματικές επεξεργασίες, για τον προσδιορισμό της δομής και της αλληλουχίας γλυκοζαμινογλυκανών. Προσδιόρισα λεπτομερή πρότυπα σουλφορύθμισης για τις χονδροϊτίνες, δερματάνες και ηπαρίνες με σημαντικές βιολογικές συνέπειες.
Άλλη σημαντική ανακάλυψη αφορά τη δυναμική αλληλεπίδραση υποδοχέων αυξητικών παραγόντων και υποδοχέων ECM με τους εκφραστές του ECM. Αναδείξαμε τη σημασία παρακρινών αλληλεπιδράσεων μεταξύ κυττάρων και ECM στον καρκίνο. Παραδείγματα είναι:
- Η ενεργοποίηση της προ-μεταλλοπρωτεϊνάσης-2 (pro-MMP2) από τα στρωματικά κύτταρα στην επιφάνεια των καρκινικών κυττάρων παχέος εντέρου μέσω της MMP14,
- Η ενεργοποίηση της οστεόλυσης από οστεοκλάστες σε συγκαλλιέργεια με καρκινικά κύτταρα του μαστού,
- Ένα μοντέλο μίμησης μετάστασης σε απομακρυσμένα όργανα.
Πιο πρόσφατα, εστιάζουμε στον ρόλο των οιστρογονικών υποδοχέων (ERα/β) και επιγενετικών υπογραφών στη ρύθμιση της συμπεριφοράς των κυττάρων του καρκίνου του μαστού, και στην επίδραση των ECM μακρομορίων μέσω miRNAs.
Επίσης, αναδείξαμε ότι το υπόστρωμα στο οποίο αναπτύσσονται τα καρκινικά κύτταρα μπορεί να επηρεάσει τον φαινότυπο τους, π.χ. την έκφραση δεικτών μετάβασης από επιθηλιακά σε μεσεγχυματικά κύτταρα και τις επιθετικές ιδιότητες τους.
Ποιο ερευνητικό σας έργο σας ενθουσιάζει περισσότερο αυτή την περίοδο;
Τρία βασικά θέματα μας απασχολούν:
- Ο ρόλος των εξωσωμάτων και οι αλληλεπιδράσεις τους με τον ECM σε σχέση με τις ιδιότητες των κυττάρων και την ανθεκτικότητα στα φάρμακα στον καρκίνο του μαστού, λαμβάνοντας υπόψη και τον οιστρογονικό υποδοχέα και τα microRNAs.
- Οι αλληλεπιδράσεις κυττάρου-κυττάρου και κυττάρου–ECM που αφορούν τις πρωτεογλυκάνες της κυτταρικής μεμβράνης και τις μεταλλοπρωτεϊνάσες.
- Ο καθορισμός του κρίσιμου μοριακού μεγέθους του υαλουρονικού οξέος στον καρκίνο του μαστού και η χρήση συνθετικών σουλφωμένων παραγώγων του.
Ποια είναι τα κύρια προβλήματα στον τομέα σας και πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν;
Μερικές από τις βασικές προκλήσεις περιλαμβάνουν:
- Τις μετα-μεταγραφικές και μετα-μεταφραστικές τροποποιήσεις των πρωτεϊνών,
- Τον νέο ρόλο των συστατικών του ECM στην αυτοφαγία και σε πολλές παθολογίες,
- Τον ρόλο εξωκυττάριων κυστιδίων στην επικοινωνία μεταξύ κυττάρων,
- Και την ανάπτυξη φαρμακολογικά στοχευμένων προσεγγίσεων για διάγνωση και θεραπεία με βάση τον ECM.
Σας ενδιέφερε πάντα η επιστήμη; Υπήρξαν πρόσωπα ή γεγονότα που επηρέασαν την πορεία σας;
Πάντα με ενδιέφερε η βιοχημεία και γενικά οι μοριακές και κυτταρικές επιστήμες. Ο ρόλος τους είναι κρίσιμος στην καθημερινή ζωή και στη στήριξη άλλων επιστημών όπως η ιατρική, η φαρμακευτική και η κοσμητολογία. Η καθοδήγηση από μέντορες, τόσο ανώτερους όσο και νεότερους συναδέλφους, ήταν καθοριστική. Από νωρίς είχα την τύχη να συνεργαστώ με διεθνώς αναγνωρισμένους επιστήμονες και να ανταλλάσσω ιδέες μαζί τους. Τα ταξίδια, οι επισκέψεις σε άλλα εργαστήρια και η συμμετοχή σε συνέδρια συνέβαλαν σημαντικά στην εξέλιξή μου.
Τι συμβουλή θα δίνατε σε έναν νέο ερευνητή που θέλει να ακολουθήσει ακαδημαϊκή καριέρα;
Πάθος, φιλοδοξία, σκληρή δουλειά και καλοί συνεργάτες είναι απαραίτητα. Η επιμονή, η βελτίωση δεξιοτήτων συγγραφής και η δικτύωση με άλλους επιστήμονες είναι εξίσου σημαντικές. Συμμετέχετε σε συνέδρια, κάντε ερωτήσεις και αξιοποιήστε διαδικτυακές ευκαιρίες όπως τα webinars και η πλατφόρμα του FEBS network.
Πώς αποφασίσατε να γίνετε μέλος της συντακτικής επιτροπής του The FEBS Journal;
Το περιοδικό είναι από τα κορυφαία στον χώρο και έχει φιλοξενήσει σημαντικές επιστημονικές δημοσιεύσεις. Το είχα τιμή να το γνωρίσω από την εποχή που λεγόταν European Journal of Biochemistry. Έχοντας ήδη συμμετάσχει σε συντακτικά και συμβουλευτικά καθήκοντα, δέχθηκα με χαρά την πρόσκληση για τη βασική συντακτική επιτροπή. Ο αντίκτυπος του περιοδικού, η ποιότητα της ομάδας, και το έργο του FEBS ήταν καθοριστικοί παράγοντες.
Έχετε κάποιο αγαπημένο άρθρο από το The FEBS Journal;
Ναι, το πρώτο άρθρο που διάβασα ως υποψήφιος διδάκτορας: Edman P & Begg G (1967) A protein sequenator. Eur J Biochem. 1967 Mar;1(1):80–91.
Ποια θεωρείτε την πιο μακροχρόνια επίδραση της πανδημίας COVID-19 στην επιστήμη και στην κοινή γνώμη για αυτήν;
Η επιστήμη απέδειξε τη σημασία της στην κατανόηση του ιού και στην ανάπτυξη εμβολίων και φαρμάκων. Αυτό ενίσχυσε την εμπιστοσύνη της κοινωνίας στην επιστημονική κοινότητα. Ο ECM σχετίζεται επίσης με τον ιό, π.χ. η ηπαρίνη του κυττάρου είναι απαραίτητη για την είσοδο του SARS-CoV-2.
Πώς χαλαρώνετε στον ελεύθερο χρόνο σας;
Μου αρέσει πολύ να κολυμπάω, να περπατάω και να ακούω μουσική.






















