Καθώς οι ακτές της Δυτικής Ελλάδας και του Ιονίου ετοιμάζονται να κατακλυστούν από σκάφη αναψυχής, ένα σπάνιο φυσικό φαινόμενο μας θυμίζει – ή τουλάχιστον θα έπρεπε να μας υπενθυμίζει – τη λεπτή ισορροπία της θαλάσσιας ζωής που απειλείται από την ίδια μας την απερισκεψία: η καρποφορία της Ποσειδωνίας.
Το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας “Αρχιπέλαγος”, με πολυετή και τεκμηριωμένη δράση στην προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας, έχει καταγράψει τις τελευταίες ημέρες μαζικές συγκεντρώσεις καρπών Ποσειδωνίας σε ακτές του Ιονίου. Πρόκειται για φαινόμενο εξαιρετικά σπάνιο, που παρατηρείται κάθε λίγα χρόνια και αποκαλύπτει τις δυνατότητες αναγέννησης ενός από τα πιο πολύτιμα αλλά και ευάλωτα οικοσυστήματα της Μεσογείου: των θαλάσσιων λιβαδιών Ποσειδωνίας (Posidonia oceanica).

Η Ποσειδωνία δεν είναι φύκος – είναι ένα ανώτερο φυτό της θάλασσας, με ρίζες, άνθη, καρπούς. Εκτείνεται υποθαλάσσια σε μορφή πυκνών λιβαδιών και επιτελεί έναν ρόλο ανεκτίμητης αξίας: συγκρατεί τα ιζήματα του βυθού, διατηρεί την καθαρότητα των νερών, φιλοξενεί χιλιάδες θαλάσσια είδη και, ίσως σημαντικότερο απ’ όλα, δεσμεύει έως και 35 φορές περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα σε σχέση με τα τροπικά δάση.
Η αντίφαση της καρποφορίας και της καταστροφής
Η φετινή καρποφορία θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο καμπής για την αναγέννηση των θαλάσσιων λιβαδιών, αν δεν συνοδευόταν από μια άλλη, πολύ πιο συχνή και επαναλαμβανόμενη «επιδημία»: την ανεξέλεγκτη αγκυροβόληση σκαφών πάνω στα λιβάδια της Ποσειδωνίας.
Κάθε καλοκαίρι, χιλιάδες σκάφη αναψυχής ρίχνουν άγκυρα χωρίς κανέναν σεβασμό, χωρίς καμία ενημέρωση, και συχνά χωρίς έλεγχο. Η πράξη αυτή, όσο απλή φαίνεται, έχει καταστροφικές συνέπειες. Κάθε φορά που μία άγκυρα ή η αλυσίδα της συρόμενη στο βυθό κόβει και καταστρέφει ριζώματα Ποσειδωνίας, αφανίζει ένα ολόκληρο μικρο-οικοσύστημα. Χρειάζονται δεκαετίες για να επουλωθεί – αν ποτέ επουλωθεί. Το Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος καταγράφει σε συγκεκριμένα σημεία μέχρι και 500 θραύσματα ριζωμάτων ανά ώρα από περιοχές έντονης αγκυροβόλησης.
Νομοθεσία που υπάρχει, αλλά δεν εφαρμόζεται
Η αγκυροβόληση πάνω από λιβάδια Ποσειδωνίας απαγορεύεται από την ελληνική και την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Ωστόσο, η απουσία εφαρμογής είναι κραυγαλέα. Δεν υπάρχουν επαρκείς έλεγχοι, δεν υπάρχουν ευδιάκριτες σημάνσεις ή πλωτές σημαδούρες στις ευαίσθητες περιοχές, ενώ η έννοια της “ευθύνης” μοιάζει να ξεπλένεται στα ρηχά.
Ποιος ελέγχει πού αγκυροβολούν τα σκάφη; Ποιος επιβάλλει κυρώσεις; Και γιατί, κάθε χρόνο, βρισκόμαστε στο ίδιο σημείο, ενώ γνωρίζουμε ακριβώς τι προκαλούμε;
Ώρα για σοβαρή πολιτική προστασίας
Η προστασία της Ποσειδωνίας δεν είναι ζήτημα φιλοπεριβαλλοντικής ευαισθησίας. Είναι θέμα εθνικού συμφέροντος, βιωσιμότητας του τουρισμού, ποιότητας ζωής και επιβίωσης των θαλασσών μας. Αν χαθούν τα λιβάδια Ποσειδωνίας, χάνεται μαζί τους και το μέλλον της αλιείας, η καθαρότητα των ακτών μας, η θαλάσσια βιοποικιλότητα. Και μαζί χάνεται μια από τις ελάχιστες φυσικές άμυνες που διαθέτουμε απέναντι στην κλιματική κρίση.
Τώρα, περισσότερο από ποτέ, χρειάζεται:
-
Αυστηρή εφαρμογή της νομοθεσίας.
-
Χαρτογράφηση και οριοθέτηση λιβαδιών Ποσειδωνίας.
-
Μόνιμες σημαδούρες αγκυροβολίας σε επιτρεπόμενα σημεία.
-
Συστηματική ενημέρωση των χειριστών σκαφών.
-
Ενίσχυση πρωτοβουλιών όπως αυτή του Ινστιτούτου “Αρχιπέλαγος”, που προχωρά στην επαναφύτευση των λιβαδιών μέσω υποβρύχιων “κήπων Ποσειδωνίας”.
Αν όχι τώρα, πότε;
Η φετινή καρποφορία της Ποσειδωνίας δεν είναι απλώς ένα σπάνιο φυσικό φαινόμενο. Είναι μια τελευταία προειδοποίηση, μια δεύτερη ευκαιρία που μας δίνει η φύση. Το ερώτημα είναι: θα την αδράξουμε ή θα την καταστρέψουμε ξανά με μια άγκυρα;
Η επιλογή είναι δική μας. Και η ευθύνη επίσης.
Το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος ενημερώνει:
Στην Ελλάδα όπου η ακτογραμμή ξεπερνάει σε έκταση τα 18,000 χιλιόμετρα, η συμβολή όλων είναι ανεκτίμητη για την παρακολούθηση της έκτασης του φαινομένου της καρποφορίας των λιβαδιών Ποσειδωνίας. Εάν βρεθείτε σε ακτές ή παραλίες, παρατηρήστε με προσοχή και στείλτε στο [email protected] μία φωτογραφία από σπόρους ή καρπούς που τυχόν εντοπίσετε, αναφέροντας την περιοχή και την ημερομηνία της παρατήρησης. Η φωτογραφία θα πρέπει, εφόσον είναι δυνατόν, να περιλαμβάνει αντικείμενο αναφοράς για μέγεθος (π.χ. το χέρι σας) και πληροφορίες για την τοποθεσία και την ημερομηνία παρατήρησης.
Αναστασία Μήλιου [email protected]
ΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΕΊΝΑΙ ΑΠΟ ΤΟ https://archipelago.gr/




















