Το Σάββατο 31 Μαΐου 2025, στην κατάμεστη Αίθουσα Γ του Τμήματος Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Πατρών, πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία η εκδήλωση με τίτλο:
«Η συμβολή της Τεχνητής Νοημοσύνης στις επιστήμες του μηχανικού και ο ρόλος του ΤΕΕ στην ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών», η οποία συνδύασε τον επιστημονικό προβληματισμό με την ανθρώπινη συγκίνηση, αποτίοντας φόρο τιμής στον ομότιμο καθηγητή Θανάση Τσακαλίδη.
Η εκδήλωση, πρωτοβουλία του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ) και του Τμήματος Μηχανικών Υπολογιστών και Πληροφορικής, με την υποστήριξη της Πολυτεχνικής Σχολής και του Πανεπιστημίου Πατρών, ξεκίνησε με χαιρετισμούς από θεσμικούς εκπροσώπους.
Ο Κοσμήτορας, Καθηγητής Γεώργιος Λαμπέας, τόνισε την ανάγκη διεπιστημονικής συνεργασίας στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) και τη σημασία της ενσωμάτωσης των νέων τεχνολογιών στο περιεχόμενο σπουδών, υπογραμμίζοντας τη συγκίνησή του για την τιμή στον Καθ. Τσακαλίδη, έναν επιστήμονα που συνέβαλε καθοριστικά στην παγκόσμια χαρτογράφηση της ελληνικής πληροφορικής.

Ο Πρόεδρος του Τμήματος, Καθ. Χρήστος Κακλαμάνης, μίλησε για τη στρατηγική συνεργασία με το ΤΕΕ, ενώ ο Αντιδήμαρχος Καλαμάτας και απόφοιτος του τμήματος Αναστάσιος Σκοπετέας χαιρέτισε εκ μέρους της τοπικής αυτοδιοίκησης, αναδεικνύοντας τη συμβολή του Τμήματος στην πρωτοπορία των εξελίξεων.
Στο επιστημονικό μέρος της εκδήλωσης, ομιλητές , Αθανάσιος Καραντζής (ΤΕΕ), οι καθηγητές Βασίλης Μεγαλοοικονόμου,Σπύρος Δερματάς και Κυριάκος Σγάρμπας, αλλά και εκπρόσωποι της αγοράς όπως ο Κωνσταντίνος Σβούκας (Net Company), παρουσίασαν πτυχές της ΤΝ στους τομείς της μηχανικής, της ανίχνευσης ασθενειών, της ηθικής και των επαγγελματικών προκλήσεων. Ο κ. Σβούκας υπογράμμισε ότι η ΤΝ δεν είναι υπόθεση μόνο των ειδικών της τεχνολογίας, αλλά όλων των επαγγελμάτων, και ότι η εποχή απαιτεί υβριδικές δεξιότητες και προσαρμοστικότητα.
Η Ελένη Πετρά,εκλεγμένο Μέλος Αντιπροσωπείας ΤΕΕ, Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής Ηλεκτρονικών Μηχανικών αναφερθηκε και στη γυναικεία παρουσία στην επιστήμη, παρουσίασε εφαρμογή της ΤΝ στο πεδίο της ιχθυολογίας, η οποία απέσπασε βραβείο, υπογραμμίζοντας τη σημασία της διαθεματικότητας και της διεκδίκησης της ορατότητας των μηχανικών Η/Υ από το ΤΕΕ.
Η εκδήλωση αποτέλεσε σημείο αναφοράς για την τεχνική και επιστημονική κοινότητα, με σαφή μηνύματα για την ηθική και υπεύθυνη αξιοποίηση της ΤΝ και την ανάγκη σύνδεσης της ακαδημαϊκής γνώσης με την κοινωνία και την αγορά εργασίας.
Η εκδήλωση κορυφώθηκε με την απονομή τιμητικής διάκρισης στον Ομότιμο Καθηγητή Θανάση Τσακαλίδη.
Για το έργο και την προσφορά του μίλησε με εμφανή συγκίνηση ο καθηγητής Σπύρος Σιούτας, σκιαγραφώντας την προσωπικότητα και το πολυσχιδές επιστημονικό αποτύπωμα του τιμώμενου. Η παρουσίασή του αποτέλεσε μια λεπτομερή αναδρομή στο έργο ζωής του Θανάση Τσακαλίδη, εστιάζοντας στην καινοτόμο σκέψη, την ανθρωπιστική του θεώρηση για την τεχνολογία και τη διαχρονική του συμβολή στη συγκρότηση της ελληνικής πληροφορικής.
Ο Καθ. Σιούτας υπογράμμισε ότι ο Θανάσης Τσακαλίδης υπήρξε πρωτοπόρος στην ανάλυση αλγορίθμων και τη σχεδίαση λογισμικών, με εφαρμογές που προηγήθηκαν της εποχής τους – όπως τα πρώτα ελληνικά ψηφιακά λεξικά και εργαλεία επεξεργασίας φυσικής γλώσσας. Αναφέρθηκε στη συμβολή του στην ανάδειξη της Τεχνητής Νοημοσύνης ως επιστήμης που ενώνει τη μαθηματική ακρίβεια με τη φιλοσοφική αναζήτηση: «Ο Τσακαλίδης δεν έγραφε απλώς κώδικα, οικοδομούσε έννοιες, έπλαθε εννοιολογικά εργαλεία. Για εκείνον, η πληροφορική δεν είναι μηχανισμός, είναι γλώσσα πολιτισμού».
Η παρουσίαση εστίασε επίσης στη φιλοσοφική προσέγγιση του Τσακαλίδη απέναντι στην ΤΝ, όπως αυτή αποτυπώνεται και στην κεντρική του ομιλία «Παρμενίδης και Αριστοτέλης στην Έκτη Βιομηχανική Επανάσταση». Ο Καθ. Σιούτας ανέλυσε πώς ο τιμώμενος ενσωμάτωσε στον επιστημονικό του λόγο αρχές της οντολογίας, της λογικής και της επιστημολογίας, ερμηνεύοντας την εξέλιξη των δεδομένων από δομημένα (αριθμοί, πίνακες) σε αδόμητα (κείμενα, εικόνες, ήχος), και την πρόκληση της μηχανικής μάθησης ως σύγχρονη μορφή επαγωγικού συλλογισμού.
Ιδιαίτερη μνεία έγινε στις νέες επιστημονικές ειδικότητες που προτείνει ο Τσακαλίδης, όπως:
-
Μηχανικός Ψηφιακής Γνώσης, που ασχολείται με τη διαχείριση της γνώσης ως εννοιολογικού δικτύου και όχι απλής πληροφορίας.
-
Μηχανικός Αδόμητων Δεδομένων, ειδικός στη μετατροπή φυσικών γλωσσών, εικόνων και ήχου σε μορφές κατανοητές από μηχανές.
Ο Καθ. Σιούτας τόνισε ότι οι ιδέες του Τσακαλίδη για τις 5η και 6η Βιομηχανική Επανάσταση – όπου οι μηχανές θα κατανοούν ανθρώπινη γνώση και οι άνθρωποι θα αξιοποιούν μηχανική γνώση – δεν είναι μελλοντολογικές προβλέψεις, αλλά στρατηγικοί άξονες εκπαιδευτικής και τεχνολογικής πολιτικής.
Κλείνοντας, περιέγραψε τον Θανάση Τσακαλίδη ως «δάσκαλο-σημείο αναφοράς», που πίστευε πως η αληθινή πρόοδος δεν μετριέται σε FLOPS και chips, αλλά σε τρόπους σκέψης, στην ικανότητα του ανθρώπου να φαντάζεται και να στοχάζεται εντός του ψηφιακού σύμπαντος. Με λόγια λιτά αλλά φορτισμένα:
«Δεν δίδαξε απλώς Πληροφορική – μας δίδαξε πώς να είμαστε σκεπτόμενοι άνθρωποι στην εποχή της Πληροφορίας».
Ομιλία του Ομότιμου Καθηγητή, Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής, Πανεπιστήμιο Πατρών Θανάση Τσακαλίδη με θέμα:«Παρμενίδης και Αριστοτέλης στην Έκτη Βιομηχανική Επανάσταση».

Εισαγωγή – Η Φιλοσοφία των Bits
Στο μεταίχμιο των τεχνολογικών εξελίξεων και της φιλοσοφίας, ο καθηγητής Θανάσης Τσακαλίδης επιχειρεί έναν μοναδικό διάλογο ανάμεσα σε δύο κόσμους: την αρχαία φιλοσοφία και τη σύγχρονη ψηφιακή τεχνολογία. Η ομιλία του συγκροτεί μια αφήγηση από τον Παρμενίδη έως την Τεχνητή Νοημοσύνη, με τίτλους όπως «Η Τεχνολογία από το 500 π.Χ. στο 2030 μ.Χ.» και «Retro-Innovation».
Από τις Εποχές των Υλικών στην Ψηφιακή Εποχή
Η ιστορία της τεχνολογικής προόδου αποτυπώνεται σε πέντε εποχές: Λίθου, Χαλκού, Σιδήρου, Ενέργειας και Τεχνολογίας. Από το 1945 και έπειτα εισερχόμαστε στην ψηφιακή εποχή, αρχικά με δομημένα δεδομένα (πίνακες, αριθμοί, συμβολοσειρές), και από το 2022, με την εκρηκτική ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, περνάμε στην εποχή των αδόμητων δεδομένων (κείμενο, εικόνα, ήχος, βίντεο).
Η Εξέλιξη των Βιομηχανικών Επαναστάσεων
Από την πρώτη Βιομηχανική Επανάσταση με τον ατμό, στη δεύτερη με τον ηλεκτρισμό και την τρίτη με την πληροφορική, σήμερα εισερχόμαστε στην 4η (Νανοτεχνολογία, Βιοτεχνολογία, Εκθετικές Τεχνολογίες), και ατενίζουμε την 5η και 6η:
-
5η ΒΕ (2025–2035): Ανθρώπινη γνώση κατανοητή από μηχανές.
-
6η ΒΕ (2030–2050): Γνώση μηχανών κατανοητή και αξιοποιήσιμη από τον άνθρωπο.
Οι Πατέρες της Τεχνητής Νοημοσύνης
Η ΤΝ, που ξεκίνησε με τον Alan Turing, πλαισιώθηκε από τον McCarthy, τον Minsky και τον Shannon. Η ανακάλυψη του transistor και η εκθετική αύξηση των transistors σε chips οδήγησε σε υπολογιστές ισχυρούς και παράλληλους – θεμέλια της σημερινής υπολογιστικής ισχύος.
Η Ψηφιακή Πληροφορική και η Ανατομία της Γνώσης
Από την αποθήκευση γνώσης σε βάσεις δεδομένων, σήμερα μιλάμε για:
-
Γνωσιακούς Χάρτες (Knowledge Graphs)
-
Μηχανική Μάθηση (ML) και Ενισχυτική Μάθηση (RL)
-
Διανυσματοποίηση (Vectorization) της πληροφορίας
-
Νευρομορφικούς υπολογιστές (Loihi της Intel)
-
AGI και ASI – η μελλοντική τεχνητή συνείδηση
Η Φιλοσοφική Διάσταση: Παρμενίδης και Αριστοτέλης
Ο Παρμενίδης ορίζει την Οντότητα, τη βάση για την Οντολογία των σύγχρονων δεδομένων. Ο Αριστοτέλης εισάγει τη Λογική και τον Επαγωγικό Συλλογισμό, θεμέλια της τεχνητής συλλογιστικής και των inference engines.
Νέες Ειδικότητες – Νέες Ανάγκες
Ο κ. Τσακαλίδης προτείνει νέες επαγγελματικές κατευθύνσεις όπως:

-
Μηχανικός Ψηφιακής Γνώσης
-
Μηχανικός Διαχείρισης Αδόμητων Δεδομένων
Η επιστημονική πρόκληση της εποχής είναι η αποτελεσματική αναπαράσταση, κατανόηση και αξιοποίηση της γνώσης από μηχανές και ανθρώπους.
Η Προσωπική Οπτική – «Ζω στο Μέλλον, Βασανίζομαι στο Παρόν»
Ο Θανάσης Τσακαλίδης, διακεκριμένος καθηγητής πληροφορικής και ιδρυτικό μέλος του Τμήματος Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών στο Πανεπιστήμιο Πατρών, είναι ένας άνθρωπος που δεν βλέπει την τεχνολογία απλώς ως εργαλεία και αριθμούς. Τη βλέπει ως προέκταση της σκέψης μας, ως μια νέα μορφή φιλοσοφίας. Και κυρίως, την βλέπει πάντα με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον.
Στο έργο του συνδυάζει την ιστορία της τεχνολογίας με την πορεία της ανθρώπινης σκέψης. Από τους πρώτους υπολογιστές μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη και τα δίκτυα που μιμούνται τον ανθρώπινο εγκέφαλο, παρουσιάζει τη ραγδαία εξέλιξη που μας οδηγεί σε ένα μέλλον όπου η πληροφορία μετατρέπεται σε γνώση, και η γνώση σε κατανόηση.
Ο ίδιος υπήρξε πρωτοπόρος στην ανάλυση αλγορίθμων και στην κατασκευή λογισμικών που άνοιξαν τον δρόμο για εφαρμογές όπως τα σύγχρονα ψηφιακά λεξικά. Ήταν ένας από εκείνους που μετέτρεψαν την επιστημονική φαντασία του ’80 σε πραγματικότητα του 21ου αιώνα.
Όμως, πέρα από επιστήμονας, είναι και δάσκαλος. «Ζω στο μέλλον και βασανίζομαι στο παρόν», λέει με χιούμορ και στοχασμό. Προτρέπει τους νέους να αναζητούν κάθε μέρα “πεντάλεπτα που κρύβουν ψήγματα αιωνιότητας” και να στηρίζουν τα όνειρά τους στις αναμνήσεις τους, με οδηγό την ανατροφοδότηση – εκείνο το “δέσιμο” ανάμεσα στο παλιό και το καινούριο.
Στον ψηφιακό κόσμο που έρχεται, πιστεύει πως ο άνθρωπος πρέπει να παραμείνει στο κέντρο. Η μηχανή δεν είναι ανταγωνιστής, αλλά συνεργάτης. Και το μεγαλύτερο στοίχημα είναι η νέα γενιά να μάθει να διαχειρίζεται όχι μόνο δεδομένα, αλλά και γνώση – και να τη μεταφέρει με κατανόηση, ανθρωπιά και έμπνευση.
Ο Θανάσης Τσακαλίδης είναι ένας σμιλευτής γνώσης. Από την Ελλάδα της δεκαετίας του ’70 στη Γερμανία των υπολογιστών, και πίσω στα αμφιθέατρα της Πάτρας, άφησε παρακαταθήκη όχι μόνο σε βιβλία και άρθρα, αλλά σε χιλιάδες φοιτητές που τους έμαθε να σκέφτονται, όχι απλώς να προγραμματίζουν.
Γιατί, όπως λέει και ο ίδιος: «Δάσκαλος είναι αυτός που σμιλεύει τα σκαλοπάτια της γνώσης, για να σκαρφαλώσουν οι μαθητές του στα σύννεφα».
ΔΕΙΤΕ ΤΟ VIDEO ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ ΤΣΑΚΑΛΙΔΗ






















