Άρθρο του Μιχάλη Δρίτσα*

Η Elevate Greece ξεκίνησε ως ένα φωτεινό παράδειγμα για το πώς η ελληνική δημόσια διοίκηση μπορεί να κινηθεί γρήγορα, αποτελεσματικά και στοχευμένα, δημιουργώντας σε χρόνο-ρεκόρ έναν σύγχρονο μηχανισμό στήριξης του πιο ζωντανού και υποσχόμενου κομματιού της οικονομίας: των νεοφυών επιχειρήσεων.
Η γέννηση μιας στρατηγικής παρέμβασης
Την άνοιξη του 2020, εν μέσω πανδημίας COVID-19, το μέλλον εκατοντάδων startups κρεμόταν από μια κλωστή. Οι πρώτες αναφορές για πιθανό αφανισμό νεοφυών επιχειρήσεων, κυρίως στον τουρισμό και τις υπηρεσίες, ενεργοποίησαν μια συντονισμένη αντίδραση στο Υπουργείο Ανάπτυξης. Η προτροπή ήταν σαφής: άμεση δράση και θεσμική θωράκιση του οικοσυστήματος.
Τότε ετέθη για πρώτη φορά, με θεσμικούς όρους, το ερώτημα: με ποια κριτήρια μπορεί να χαρακτηριστεί μία επιχείρηση ως startup, ώστε εν συνεχεία να υποστηριχθεί;
Για να απαντηθεί, σε συνεργασία με το ΕΣΕΤΕΚ, διαμορφώθηκε ένας εθνικός ορισμός για τις νεοφυείς επιχειρήσεις και δημιουργήθηκε το Εθνικό Μητρώο Startups – Elevate Greece, με στόχο όχι μόνο την προσωρινή διάσωσή τους, αλλά και την στρατηγική ενίσχυσή τους μακροπρόθεσμα.
Μέσα σε πέντε μήνες (Μάιος–Οκτώβριος 2020) επιτεύχθηκαν:
• Θεσμική σύσταση του Μητρώου μέσω νόμου και ΚΥΑ.
• Κατασκευή ψηφιακής πλατφόρμας υποβολής και αξιολόγησης.
• Σύσταση Μητρώου Αξιολογητών.
• Εγκαίνια της πλατφόρμας παρουσία Πρωθυπουργού στις 13 Οκτωβρίου 2020.
Η συνέχεια ήταν ακόμα πιο ουσιαστική:
• Τον Νοέμβριο 2020 ξεκίνησε η σχεδίαση της πρώτης χρηματοδοτικής δράσης: μη επιστρεπτέο κεφάλαιο κίνησης λόγω COVID-19, με πόρους ΕΣΠΑ.
• Τον Φεβρουάριο 2021, η δράση προκηρύχθηκε μέσω της ΓΓΕΚ.
• Τον Ιούνιο 2021, ξεκίνησαν οι εκταμιεύσεις.
Σε λιγότερο από 12 μήνες, οι πρώτες 250 νεοφυείς επιχειρήσεις ενισχύθηκαν. Η διαδικασία ήταν απρόσμενα γρήγορη και διαφανής: first come–first served και αξιολόγηση από εξειδικευμένους κριτές.
Νομοθετικές παρεμβάσεις: ένα πλήρες πακέτο πολιτικής
Η Elevate Greece δεν ήταν μόνο ένα Μητρώο. Παράλληλα:
• Θεσπίστηκαν φορολογικά κίνητρα για stock options, τοποθετώντας την Ελλάδα στην πεντάδα των πιο startup-friendly χωρών παγκοσμίως.
• Εισήχθησαν φορολογικά κίνητρα για angel investors.
• Απλοποιήθηκαν οι διαδικασίες ίδρυσης τεχνοβλαστών (spin-offs).
• Εκδόθηκε 2η προκήρυξη ΕΣΠΑ (έως €100.000/επιχείρηση σωρευτικά) μέσω της ΓΓΕΚ και συνολικά στη διετία στηρίχθηκαν 550 startups με περίπου 40 εκ. ευρώ.
Επιπλέον, δημιουργήθηκαν τα πρώτα ετήσια reports του οικοσυστήματος, οργανώθηκαν διαγωνισμοί καινοτομίας και αποστολές στο εξωτερικό, ενώ ξεκίνησαν και συνεργασίες με τον ιδιωτικό τομέα στο πλαίσιο της ανοικτής καινοτομίας (open innovation).
Ήταν το πρώτο ολοκληρωμένο πλαίσιο στήριξης startups στην Ελλάδα – σχεδιασμένο και εκτελεσμένο με πλήθος παρεμβάσεων σε 2 μόλις έτη!
Το μεταίχμιο: η ίδρυση της Elevate Greece Α.Ε.
Το 2022 ψηφίστηκε ο ιδρυτικός νόμος σύστασης της Elevate Greece Α.Ε., ως δημόσια εταιρεία προορισμένη για την αυτόνομη συνέχιση του έργου και το πρώτο ΔΣ ανέλαβε 1.1.2023, ενώ Μάιο και Ιούνιο μεσολάβησαν διπλές εκλογές.
Η αρχική αποστολή του ΔΣ, ήταν η συγκρότηση του φορέα και η αυτόνομη λειτουργία του. Ωστόσο, αντιμετώπισε δυσκολίες σε τρία επίπεδα:
1. Έλλειψη επαρκούς αρχικής χρηματοδότησης.
2. Αδυναμία ταχείας στελέχωσης, ιδανικά, από την αγορά.
3. Δυστοκία στην υλοποίηση 3 εγκεκριμένων έργων του Ταμείου Ανάκαμψης (ψηφιακή πλατφόρμα, στρατηγική ανάπτυξης, εξωστρέφεια) χωρίς ευθύνη του νεοσύστατου φορέα.
Με ελάχιστους πόρους, χωρίς πραγματική υποστήριξη από τις υπηρεσίες του υπουργείου και με γραφειοκρατικά εμπόδια, η συνέχιση της προσπάθειας κατά τη γνώμη μου ήταν ατελέσφορη. Επέλεξα να αποχωρήσω αξιοπρεπώς, αρνούμενος να συμμετέχω σε μία διαδικασία απονεύρωσης ενός θεσμού με τόσο κρίσιμο ρόλο.
Τι πρέπει να γίνει τώρα – Πλαίσιο επανεκκίνησης
Για να έχει νόημα η επανεκκίνηση της Elevate Greece, πρέπει να προχωρήσουν άμεσα τα εξής:
Θεσμικές παρεμβάσεις
1. Τροποποίηση του ιδρυτικού νόμου για ευέλικτη στελέχωση με εξειδικευμένα άτομα της αγοράς, όπως π.χ. η Startup Portugal.
2. Σταθερή χρηματοδότηση από τακτικό προϋπολογισμό – χωρίς υπερβολές, αλλά με λειτουργική αυτάρκεια.
3. Προσλήψεις άμεσης απόδοσης (μπλοκάκι) για βασικές λειτουργίες.
Στρατηγικές κινήσεις μέσω ΕΣΠΑ
4. Δράσεις στήριξης όπως:
• «Ερευνώ–Καινοτομώ» για deep tech startups.
• Επιδότηση νέων θέσεων εργασίας.
• Στήριξη συμμετοχής στο EIC Accelerator.
• «Proof of Concept» προκηρύξεις.
• Διαγωνισμοί καινοτομίας σε περιφέρειες (σε ΑΕΙ και Ερευνητικά Κέντρα που πλέον διαθέτουν Γραφεία Μεταφοράς Τεχνολογίας, και κατά τόπους Επιμελητήρια)).
5. Ίδρυση Εθνικού Παρατηρητηρίου Καινοτομίας, που θα συλλέγει, αναλύει και δημοσιοποιεί δεδομένα.
Ψηφιακή και θεσμική ενοποίηση
6. Διασύνδεση της πλατφόρμας με ΑΑΔΕ, ΕΡΓΑΝΗ, ΓΕΜΗ για αυτοματοποιημένη ενημέρωση της βάσης δεδομένων.
7. Ψηφιακή κατάθεση δικαιολογητικών για angel investors.
8. Προστασία από κυβερνοεπιθέσεις μέσω κρατικών δομών.
Διεθνής παρουσία και προβολή
9. Σταθερή συνεργασία με τον ευρωπαϊκό φορέα ESNA στον οποίο η Elevate Greece έγινε μέλος τον Ιούνιο 2023 καθώς και με οργανισμούς αξιολόγησης οικοσυστημάτων startups π.χ. Startup Genome κ.ά.
10. Επαναφορά του Ετήσιου Απολογισμού, των Elevate Awards και των εταιρικών συνεργασιών.
11. Εθνικές αποστολές σε κορυφαία events του χώρου
Επίλογος: Quo vadis Elevate Greece;
Το case study της Elevate Greece απέδειξε ότι όταν η Πολιτεία θέλει, μπορεί, αρκεί να δράσει συντεταγμένα.
Όμως το να δημιουργηθεί ένας θεσμός δεν είναι αρκετό: χρειάζεται σταθερό όραμα, πολιτική συνέχεια και στρατηγική συνέπεια, πραγματική οικονομική στήριξη και τεχνοκρατική καθοδήγηση. Το ελληνικό οικοσύστημα startups ζητά ένα φορέα πολιτικής με ουσία και αποτελεσματικότητα, όχι με διακοσμητικό ρόλο. Ένα πραγματικό εταίρο, όχι έναν νέο γραφειοκρατικό κρίκο.
Είναι στο χέρι της Πολιτείας να επιλέξει: θα αναζωπυρώσει το όραμα ή θα αφήσει ένα success story να απονευρωθεί;
* Ο Μιχάλης Δρίτσας είναι πρώην Διευθύνων Σύμβουλος της Elevate Greece Α.Ε.
























