Του Μιχάλη Δρίτσα*
Η Ευρώπη μπαίνει δυναμικά στη νέα εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, επιχειρώντας να μεταβεί από τη ρύθμιση στην εφαρμογή. Μετά τον AI Act του 2024 -το πρώτο παγκόσμιο πλαίσιο δεοντολογίας και συμμόρφωσης για την ΤΝ- η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το Apply AI και το AI in Science, δύο στρατηγικές που εντάσσονται στο AI Continent Action Plan. Οι πρωτοβουλίες αυτές, συνολικού ύψους άνω των €4 δισ., στοχεύουν στην ενσωμάτωση της ΤΝ σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας και στη δημιουργία του RAISE (Resource for AI Science in Europe), ενός εικονικού ινστιτούτου για την ερευνητική αριστεία.
Ταυτόχρονα, η Data Union Strategy και το προσεχές AI in Science Summit στην Κοπεγχάγη αποδεικνύουν ότι η ΕΕ επιχειρεί να περάσει από τη θεσμική υπεροχή στη βιομηχανική και τεχνολογική ισχύ. Παρά τις προσπάθειες αυτές, η ήπειρος εξακολουθεί να βρίσκεται πίσω σε επενδύσεις και εμπορική αξιοποίηση της ΤΝ σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.
Σύμφωνα με το AI Index Report 2025 του Stanford, οι ιδιωτικές επενδύσεις το 2024 ανήλθαν σε $109 δισ. στις ΗΠΑ, $9,3 δισ. στην Κίνα και $19,4 δισ. στην Ευρώπη.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν κυρίαρχες στη δραστηριότητα των venture capitals, με 6.956 startups Τεχνητής Νοημοσύνης που χρηματοδοτήθηκαν την περίοδο 2013–2024, έναντι περίπου 1.700 στην ΕΕ και 1.60 στην Κίνα.
Η υπεροχή αυτή αντανακλάται και στις αποτιμήσεις των εταιρειών: OpenAI ($500 δισ.), Anthropic ($183 δισ.) και Databricks (> $100 δισ.) αποτελούν την αιχμή ενός οικοσυστήματος που συνδέει πανεπιστήμια, κεφάλαια και επιχειρήσεις. Στην Κίνα, εταιρείες όπως η ByteDance ($330 δισ.) και η Baidu ($49 δισ.) λειτουργούν στο πλαίσιο μιας κρατικο-καθοδηγούμενης στρατηγικής, ενώ η Ευρώπη παραμένει κατακερματισμένη, με λαμπρές εξαιρέσεις όπως η Mistral AI (€11,7 δισ.), η DeepL και η Synthesia.
Σε επιστημονικό επίπεδο, η Κίνα παράγει πλέον το 34% των παγκόσμιων δημοσιεύσεων ΤΝ, όμως οι ΗΠΑ διατηρούν την ποιοτική πρωτοκαθεδρία με τα δύο τρίτα των πιο αναφερόμενων εργασιών. Η Κίνα κατέχει το 70% των πατεντών ΤΝ, ενώ η Ευρώπη περιορίζεται σε 2–3%, επιβεβαιώνοντας το «παράδοξο καινοτομίας»: παράγει γνώση αλλά δεν την εμπορευματοποιεί.
Ο παγκόσμιος ανταγωνισμός στην Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αφορά μόνο τεχνολογία· αφορά ποιος θα καθορίσει τους κανόνες της οικονομίας του μέλλοντος.
Η Ευρώπη, με τις νέες πρωτοβουλίες της, επιχειρεί να καλύψει το χαμένο έδαφος – όχι μόνο ρυθμίζοντας, αλλά και δημιουργώντας.
* Ο Μιχάλης Δρίτσας είναι Policy Officer, Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών
