Τι δείχνουν τα τελευταία στοιχεία της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και της Eurostat – η θέση της Ελλάδας και το επενδυτικό χάσμα που απειλεί την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ
Η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) έχει μετατραπεί σε μία από τις καθοριστικές τεχνολογίες του 21ου αιώνα. Από τις εφαρμογές της στη βιομηχανία, την ενέργεια, την υγεία και τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, έως την πρόσφατη «έκρηξη» των εργαλείων γενετικής τεχνητής νοημοσύνης (generative AI), η ΤΝ αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι επιχειρήσεις και αναδιαμορφώνει ολόκληρους τομείς της οικονομίας.
Ωστόσο, όπως επιβεβαιώνει η τελευταία Έρευνα Επενδύσεων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (EIB Investment Survey 2025), η Ευρώπη εμφανίζει σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών ως προς την επένδυση και υιοθέτηση των τεχνολογιών ΤΝ. Οι διαφορές αυτές δεν είναι μόνο τεχνολογικές· είναι και οικονομικές – και ενδέχεται να καθορίσουν ποιοι θα είναι οι πραγματικοί «πρωταθλητές» της ευρωπαϊκής καινοτομίας την επόμενη δεκαετία.
Οι «πρωταθλητές» της AI στην Ευρώπη

Σύμφωνα με τα στοιχεία της EIB, που βασίζονται σε δείγμα περίπου 13.000 επιχειρήσεων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις ΗΠΑ, η Φινλανδία ηγείται των ευρωπαϊκών χωρών στην υιοθέτηση τεχνολογιών generative AI, με 66 % των επιχειρήσεων να δηλώνουν ότι τις χρησιμοποιούν. Ακολουθούν η Δανία (58 %), η Ολλανδία (55 %), το Βέλγιο (51 %) και η Ισπανία (50 %).
Πρόκειται κυρίως για χώρες με ανεπτυγμένα οικοσυστήματα καινοτομίας, υψηλή ψηφιακή ωριμότητα, ισχυρά προγράμματα έρευνας & ανάπτυξης (R&D) και πρόσβαση σε εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό. Η σύνδεση μεταξύ τεχνολογικής ετοιμότητας και παραγωγικότητας είναι σαφής: οι οικονομίες αυτές επενδύουν περισσότερο και απολαμβάνουν ήδη απτά οφέλη από την αυτοματοποίηση και τη δημιουργία νέων υπηρεσιών.
Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος και οι ουραγοί
Ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώνεται στο 37 % των επιχειρήσεων που δηλώνουν ότι χρησιμοποιούν ή επενδύουν σε generative AI. Κάτω από αυτό το ποσοστό βρίσκονται αρκετά κράτη μέλη της Κεντρικής και Νότιας Ευρώπης.
Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, στις χαμηλότερες θέσεις βρίσκονται:
- η Ελλάδα (19 %),
- η Ιταλία (20 %),
- η Ουγγαρία (21 %),
- η Βουλγαρία (22 %)
και η Κροατία (22 %).
Αυτές οι χώρες χαρακτηρίζονται από μικρότερο μέσο μέγεθος επιχειρήσεων, περιορισμένη πρόσβαση σε εξειδικευμένο προσωπικό και χαμηλότερες δαπάνες R&D. Παράλληλα, παρουσιάζουν πιο αργή μετάβαση σε ψηφιακές υποδομές, κάτι που εμποδίζει την ενσωμάτωση συστημάτων AI στην παραγωγή και τη διοίκηση.
Η εικόνα της Eurostat: Υιοθέτηση AI σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις
Η Eurostat, στην έκθεσή της του Ιανουαρίου 2025, επιβεβαιώνει την ανοδική αλλά άνιση πορεία υιοθέτησης τεχνολογιών ΤΝ.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία:
- Το 13,5 % των επιχειρήσεων στην ΕΕ (με 10 ή περισσότερους εργαζόμενους) χρησιμοποιεί τουλάχιστον μία τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης, από 8 % το 2023.
- Το ποσοστό ανεβαίνει στο 41 % για μεγάλες επιχειρήσεις (250+ εργαζόμενοι), αλλά περιορίζεται σε μόλις 11 % για τις μικρές.
- Οι χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά χρήσης AI είναι η Δανία (27,6 %), η Σουηδία (25,1 %) και το Βέλγιο (24,7 %).
- Στον αντίποδα, η Ρουμανία (3,1 %), η Πολωνία (5,9 %) και η Βουλγαρία (6,5 %) παραμένουν πολύ πίσω από τον μέσο όρο.

Σύμφωνα με τα αναλυτικά στοιχεία της Eurostat για το 2024, η Ελλάδα καταγράφει ποσοστό 9,8 % των επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν τουλάχιστον μία τεχνολογία AI, έναντι 13,5 % στον μέσο όρο της Ε.Ε., παρουσιάζοντας πάντως σημαντική αύξηση σε σχέση με το 2023.
Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν ότι, αν και η τεχνολογία γίνεται ολοένα και πιο προσιτή, η διάχυσή της δεν είναι ομοιόμορφη εντός της ΕΕ.
Το επενδυτικό χάσμα της Ευρώπης
Η ΕΤΕπ, στην ετήσια Έκθεση Επενδύσεων της (EIB Investment Report 2024), προειδοποιεί ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει επενδυτικό χάσμα έως και 10 δισ. ευρώ στους τομείς της Τεχνητής Νοημοσύνης και των συναφών ψηφιακών τεχνολογιών.
Παρά τη σημαντική πρόοδο, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις εξακολουθούν να επενδύουν λιγότερο σε προηγμένες ψηφιακές τεχνολογίες σε σχέση με τις ΗΠΑ. Η διαφορά εκτιμάται γύρω στις 6 ποσοστιαίες μονάδες ως προς τη χρήση AI και Big Data.
Τα κυριότερα εμπόδια που εντοπίζει η ΕΤΕπ είναι:
- Υψηλό αρχικό κόστος εγκατάστασης και προσαρμογής τεχνολογιών AI.
- Έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού σε data science, machine learning και AI engineering.
- Δυσκολία πρόσβασης στη χρηματοδότηση, κυρίως για μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
- Ρυθμιστικές αβεβαιότητες γύρω από τη χρήση δεδομένων, πνευματικά δικαιώματα και διαφάνεια αλγορίθμων.
Η ΕΤΕπ επισημαίνει ότι η αντιμετώπιση αυτών των παραγόντων είναι κρίσιμη για να κλείσει το χάσμα ανταγωνιστικότητας με τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Η Ελλάδα στον ευρωπαϊκό χάρτη της ΤΝ
Η θέση της Ελλάδας στην κατάταξη δεν προκαλεί έκπληξη: με μόλις 19 % των επιχειρήσεων να δηλώνουν ότι χρησιμοποιούν generative AI (σύμφωνα με την EIB), η χώρα συγκαταλέγεται στις τελευταίες της Ευρώπης.
Παράλληλα, η Eurostat δείχνει ότι η συνολική υιοθέτηση τεχνολογιών ΤΝ από ελληνικές επιχειρήσεις είναι κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αν και σε ανοδική πορεία. Η χαμηλή επενδυτική ένταση, η καθυστέρηση στον ψηφιακό μετασχηματισμό και το μικρό μέγεθος των επιχειρήσεων λειτουργούν ως ανασταλτικοί παράγοντες.
Στην Ελλάδα, οι περισσότερες εφαρμογές AI εντοπίζονται σε τομείς όπως:
- τραπεζικές υπηρεσίες,
- τηλεπικοινωνίες,
- ηλεκτρονικό εμπόριο,
- τουρισμός.
Ωστόσο, η χρήση τους περιορίζεται συχνά σε βασικές λειτουργίες (π.χ. chatbot, ανάλυση δεδομένων πελατών, αυτοματοποίηση εξυπηρέτησης) και όχι σε παραγωγικές επενδύσεις που θα αύξαναν την προστιθέμενη αξία.
Γιατί έχει σημασία η επένδυση στην AI
Η υιοθέτηση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης δεν ισοδυναμεί απαραίτητα με επένδυση. Πολλές επιχειρήσεις χρησιμοποιούν έτοιμες λύσεις cloud ή SaaS χωρίς να αναπτύσσουν εσωτερικές ικανότητες AI. Αυτό όμως δεν δημιουργεί μακροπρόθεσμο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Η επένδυση στην ΤΝ σημαίνει:
- ανάπτυξη δικών τους αλγορίθμων και μοντέλων,
- δημιουργία δομών δεδομένων,
- πρόσληψη ή εκπαίδευση εξειδικευμένου προσωπικού,
- και κυρίως, ενσωμάτωση της ΤΝ στη στρατηγική της επιχείρησης.
Η διαφορά αυτή εξηγεί γιατί ορισμένες χώρες προηγούνται και άλλες μένουν πίσω – όχι λόγω έλλειψης τεχνολογίας, αλλά έλλειψης επενδυτικής κουλτούρας και μακροπρόθεσμου σχεδιασμού.
Τι χρειάζεται να αλλάξει
Η ΕΤΕπ και η Eurostat προτείνουν μια σειρά από πολιτικές που μπορούν να βοηθήσουν τις ευρωπαϊκές οικονομίες να γεφυρώσουν το χάσμα:
- Χρηματοδοτικά κίνητρα: Δημιουργία στοχευμένων ευρωπαϊκών και εθνικών προγραμμάτων χρηματοδότησης για επενδύσεις σε AI υποδομές.
- Εκπαίδευση και κατάρτιση: Επένδυση σε ανθρώπινο κεφάλαιο, με προγράμματα επανακατάρτισης (reskilling) σε data science, machine learning και κυβερνοασφάλεια.
- Διασύνδεση έρευνας – αγοράς: Ενίσχυση συνεργειών μεταξύ πανεπιστημίων, ερευνητικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων.
- Απλούστευση ρυθμίσεων: Σαφές και ευέλικτο πλαίσιο για τη χρήση δεδομένων και την ανάπτυξη αλγορίθμων.
- Προσβασιμότητα σε υποδομές: Δημιουργία κοινών ευρωπαϊκών data centers και υπολογιστικών κόμβων, ώστε οι μικρότερες επιχειρήσεις να μπορούν να πειραματιστούν με ΤΝ χωρίς υπερβολικό κόστος.
Το στοίχημα για την Ευρώπη – και την Ελλάδα
Η επένδυση στην Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι απλώς ζήτημα τεχνολογίας. Είναι επένδυση στην παραγωγικότητα, την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα. Οι χώρες που θα καταφέρουν να ενσωματώσουν αποτελεσματικά την ΤΝ στην οικονομία τους θα διαμορφώσουν και το μέλλον της ευρωπαϊκής αγοράς.
Η Ελλάδα, αν και αργεί να ακολουθήσει, έχει σημαντικές δυνατότητες: ισχυρή ακαδημαϊκή κοινότητα, αυξανόμενα tech start-ups και ένα αναπτυσσόμενο οικοσύστημα καινοτομίας. Χρειάζεται όμως συνεπής πολιτική, συνεργασία δημόσιου – ιδιωτικού τομέα και σταθερή χρηματοδοτική υποστήριξη.
Το μήνυμα της ΕΤΕπ είναι σαφές: η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να γίνει κινητήριος μοχλός ανάπτυξης για την Ευρώπη, αρκεί να συνοδευτεί από τις σωστές επενδύσεις. Διαφορετικά, το χάσμα με τις παγκόσμιες δυνάμεις θα συνεχίσει να διευρύνεται – και η ήπειρος θα παραμείνει καταναλωτής, όχι δημιουργός τεχνολογίας.
Πηγές
- European Investment Bank (EIB), Investment Survey 2025
- European Investment Bank, Investment Report 2024: Transforming Europe’s Economy
- EIB, Artificial Intelligence, Blockchain and the Future of Europe
- Eurostat, Use of Artificial Intelligence by Enterprises, 2025 Edition
- CEPR VoxEU, Corporate Investment in Europe: Snapshot 2024 (EIBIS)
- GreeceInFigures.com, Eurostat data visualization 2024
























