Του Γιώργου Ηλιόπουλου
Έντονες αντιδράσεις προκαλεί στον εμπορικό κόσμο η επικείμενη υποχρεωτική εφαρμογή του συστήματος πληρωμών IRIS, που τίθεται σε ισχύ από την Παρασκευή 31 Οκτωβρίου 2025. Το νέο ψηφιακό εργαλείο της ΔΙΑΣ Α.Ε., σε συνεργασία με τις ελληνικές τράπεζες, δίνει τη δυνατότητα άμεσων μεταφορών χρημάτων από λογαριασμό σε λογαριασμό, χωρίς τη χρήση κάρτας ή μεσαζόντων και φιλοδοξεί να εκσυγχρονίσει πλήρως τον τρόπο συναλλαγών στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών, όλες οι επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως μεγέθους ή δραστηριότητας, θα πρέπει να δέχονται πληρωμές μέσω IRIS — είτε μέσω τερματικών POS, είτε μέσω QR κωδικού που θα οδηγεί σε άμεση πληρωμή μέσω mobile banking. Η υποχρέωση αφορά τόσο τα φυσικά καταστήματα όσο και τα ηλεκτρονικά καταστήματα (eshops).
Οι έμποροι κάνουν λόγο για ανεπαρκή προετοιμασία και τεχνικά εμπόδια, επισημαίνοντας ότι πολλές επιχειρήσεις δεν έχουν λάβει ακόμη σαφείς οδηγίες για την εφαρμογή του μέτρου. Παράλληλα, οι επαγγελματίες εκφράζουν έντονη ανησυχία για τα πρόστιμα που προβλέπονται σε περίπτωση μη συμμόρφωσης που ανέρχονται στα 1500 ευρώ.
Αν και το μέτρο εξαιρεί μικρούς οικισμούς κάτω των 500 κατοίκων και νησιά με πληθυσμό έως 3.100 κατοίκους, οι έμποροι επιμένουν πως τα πρόστιμα είναι υπερβολικά και το χρονικό περιθώριο εφαρμογής ανεπαρκές.
Το Επιμελητήριο Αχαΐας
To ζήτημα απασχολεί έντονα τον επιχειρηματικό κόσμο και στο πλαίσιο αυτό το Επιμελητήριο Αχαΐας ανανεώνεται το επόμενο διάστημα να αναλάβει δράση και να ζητήσει περαιτέρω παράταση του μέτρου.
«Θα πρέπει σίγουρα να δοθεί μια ολιγόμηνη παράταση γιατί οι επιχειρήσεις δεν έχουν καταφέρει να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα. Θα πρέπει να υπάρξει καλύτερη οργάνωση και ουσιαστική σύνδεση με τις τράπεζες, αφού το σύστημα δεν μπορεί να λειτουργήσει. Οι πάροχοι των τραπεζών δεν μπορούν να κάνουν τη διασύνδεση και είναι δύσκολη διαδικασία. Το ουσιαστικό μέτρο είναι η παράταση για να μπορεί να αντιμετωπίσει αυτή την αλλαγή ο επιχειρηματίας» αναφέρει ο Φοίβος Καρακίτσος, Οικονομικός Επόπτης του Επιμελητηρίου Αχαΐας.
H Oμοσπονδία Εμπορικών Συλλόγων
O Γιώργος Βαγενάς, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας Πελοποννήσου, Νοτιοδυτικής Ελλάδας, Ζακύνθου, Κεφαλληνίας και Ιθάκης, μιλώντας στον «Σ.Ε» τονίζει ότι: «Πρέπει να δοθούν διευκρινίσεις για το τι θα γίνει. Χρειάζεται παράταση και οπωσδήποτε voucher για να προχωρήσουμε στην αναβάθμιση, επειδή οι εταιρείες λογισμικού ζητούν χρήματα για να αναβαθμίσουν τα pos. Σε κάθε περίπτωση το κόστος αυτό δεν μπορούν να το επιμεριστούν οι επιχειρήσεις. Δεν μπορεί με μια απόφαση του κάθε υπουργού κάθε τρεις και λίγο να πληρώνουμε χρήματα. Αργότερα θα υπάρξει και άλλο πρόβλημα: Θα πρέπει να αναβαθμιστούν όλα τα POS και τότε θα πρέπει να βάλουμε και πάλι το χέρι στην τσέπη».
Όπως αναφέρει ο κ. Βαγενάς, αρχικά είχε μεταφερθεί στους επιχειρηματίες ότι η συγκεκριμένη αλλαγή επρόκειτο να ενσωματωθεί με τη διασύνδεση pos και ταμειακών μηχανών. Ωστόσο αυτό δεν έγινε και τώρα έρχεται να προστεθεί η συγκεκριμένη επιβάρυνση. Το αν το IRIS θα αποδειχθεί εργαλείο εκσυγχρονισμού ή μία ακόμη υποχρεωτική επιβάρυνση για την αγορά, θα φανεί τους επόμενους μήνες.
Η επιτυχία του θα εξαρτηθεί από τον βαθμό ετοιμότητας των τραπεζών, τη συνεργασία με την ΑΑΔΕ και, κυρίως, από το κατά πόσο το κράτος θα στηρίξει τις μικρές επιχειρήσεις που παλεύουν να επιβιώσουν σε ένα ολοένα πιο ψηφιακό και απαιτητικό περιβάλλον.
«Το να επιβληθεί πρόστιμο αυτή την περίοδο είναι κάτι το απαγορευτικό, δεν το σηκώνει η αγορά, την ώρα μάλιστα που δίνεται η δυνατότητα στον πελάτη να πληρώσει με κάρτα. Δεν είναι κάτι το επιλήψιμο να μην γίνει η αγορά με IRIS» αναφέρει ο κ. Βαγενάς.
Ο Εμπορικός Σύλλογος Πατρών
Από την πλευρά του και ο Εμπορικός Σύλλογος Πατρών έχει γίνει αποδέκτης της πίεσης από τους εμπόρους που δεν κρύβουν τον προβληματισμό τους επειδή κινδυνεύουν με πρόστιμα χωρίς να φέρουν την ευθύνη.
«Δεν είμαστε αντίθετοι στην τεχνολογική πρόοδο, αλλά ζητούμε ρεαλισμό. Οι υποδομές δεν είναι έτοιμες και οι επιχειρήσεις δεν έχουν τη στήριξη που χρειάζονται», δηλώνει ο Γραμματέας του Εμπορικού και Εισαγωγικού Συλλόγου Πατρών Χρήστος Σολωμός, ζητώντας παράταση τουλάχιστον τριών μηνών. Όπως σημειώνει, είναι χιλιάδες οι επιχειρήσεις στην Αχαΐα που δεν έχουν καταφέρει να διασυνδέσουν το σύστημα αυτό με τις ταμειακές τους, επειδή οι ίδιες οι τράπεζες δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν τους πελάτες τους.
«Ξαφνικά βρέθηκαν δεκάδες επιχειρηματίες να πρέπει να προχωρήσουν στην συγκεκριμένη αλλαγή όμως το σύστημα δυστυχώς έχει καταρρεύσει» επισημαίνει ο κ. Σολωμός.
Σε ανακοίνωσή του ο Εμπορικός – Εισαγωγικός Σύλλογος Πάτρας αναφέρει:«σε συνεχή συνεργασία με την Ομοσπονδία ΟΕΕΣΠ και την ΕΣΕΕ, παρακολουθεί στενά το ζήτημα που έχει προκύψει σχετικά με την υποχρεωτική αποδοχή πληρωμών μέσω του συστήματος IRIS από τις επιχειρήσεις. Σύμφωνα με την ισχύουσα απόφαση, από την Παρασκευή 31 Οκτωβρίου τίθεται σε ισχύ η υποχρέωση αποδοχής άμεσων πληρωμών μέσω IRIS. Ωστόσο, με δεδομένο ότι ούτε οι τράπεζες, ούτε οι συνεργάτες τους, αλλά ούτε και η ΑΑΔΕ έχουν ολοκληρώσει πλήρως τις απαραίτητες τεχνικές υποδομές, θεωρούμε απαραίτητη την παράταση της προθεσμίας εφαρμογής (έχουν γίνει οι απαραίτητες ενέργειες).
Δεν είναι δυνατόν, σε μια περίοδο που το σύστημα δεν είναι ακόμη λειτουργικά έτοιμο, να επιβάλλονται πρόστιμα στις επιχειρήσεις, οι οποίες δεν φέρουν καμία ευθύνη για την καθυστέρηση υλοποίησης. O Εμπορικός Σύλλογος θα συνεχίσει να στηρίζει τα μέλη του και να παρεμβαίνει όπου χρειάζεται, ώστε να διασφαλιστούν δίκαιες και ρεαλιστικές συνθήκες συμμόρφωσης για όλους».
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το IRIS θα μειώσει τα κόστη συναλλαγών, θα περιορίσει τη φοροδιαφυγή και θα ενισχύσει τη διαφάνεια. Οι πληρωμές μέσω IRIS πραγματοποιούνται άμεσα και χωρίς προμήθειες για τον καταναλωτή, ενώ το ποσό πιστώνεται αμέσως στον λογαριασμό του επαγγελματία.
Δικηγόροι: Δεν αφορά την κλάδο η αλλαγή
Σύμφωνα με την τελευταία ενημέρωση, η υποχρέωση αποδοχής πληρωμών IRIS μέσω φυσικού ή Virtual POS δεν αφορά τους δικηγόρους και τις δικηγορικές εταιρείες.
Πιο συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι σε σχέση με το ζήτημα που έχει ανακύψει τις τελευταίες μέρες και αφορά την υποχρέωση αποδοχών πληρωμών IRIS μέσω φυσικού ή Virtual POS, μετά από επικοινωνία του Συλλόγου με το Υπουργείο Οικονομικών, το ζήτημα δεν αφορά δικηγόρους και δικηγορικές εταιρείες καθόσον αυτή η υποχρέωση βαρύνει επιχειρήσεις και επιτηδευματίες που λειτουργούν ταμειακές μηχανές συνδεδεμένες με POS.
Τέτοια υποχρέωση δεν έχουν οι δικηγόροι ούτε οι δικηγορικές εταιρείες.
Το τραπεζικό σύστημα έχει καταρρεύσει, την ώρα που οι επιχειρήσεις απειλούνται
Επιχειρηματίες και λογιστές τονίζουν ότι η τεχνική διασύνδεση με τα φορολογικά συστήματα, η εκπαίδευση του προσωπικού και η αναβάθμιση του εξοπλισμού απαιτούν χρόνο και πόρους. Παράλληλα, αρκετοί εκφράζουν φόβους για πιθανές δυσλειτουργίες στην έναρξη εφαρμογής, καθώς το σύστημα στηρίζεται σε υποδομές τραπεζών που δεν έχουν ακόμη δοκιμαστεί πλήρως.
Ο Αντώνης Ρώρος της «Ενωτικής Διεκδικητικής Κίνησης Εμπόρων Πάτρας», παράταξη του Εμπορικού Συλλόγου, τονίζει στον «Σ.Ε» ότι: «Οι ίδιες οι τράπεζες δεν μπορούν να μας εξυπηρετήσουν και περιμένουμε εδώ και πολύ καιρό για να ενσωματώσουμε το συγκεκριμένο σύστημα στα καταστήματά μας. Ούτε οι τράπεζες, ούτε οι συνεργάτες τους, ούτε η ΑΑΔΕ έχουν ολοκληρώσει τις απαραίτητες τεχνικές υποδομές, είναι αδιανόητο να επιβάλλονται πρόστιμα».
Τονίζει μάλιστα ότι αρκετοί έμποροι είχαν σπεύσει έγκαιρα να τακτοποιήσουν την συγκεκριμένη εκκρεμότητα όμως το τραπεζικό σύστημα εμφανίζεται ανέτοιμο, καθώς από τις πολλές διασυνδέσεις παρουσιάζονται καθυστερήσεις στην ανταπόκριση.
Οι λογιστές
Ο Αλέξανδρος Μπογιάκης, Αντιπρόεδρος της Ένωσης Λογιστών Φοροτεχνικών, Ελεύθερων Επαγγελματιών Νομού Αχαΐας τονίζει: «Όπως συνδεθήκανε οι ταμειακές μηχανές με τα POS τώρα τίθεται ζήτημα διασύνδεσης με το IRIS.
Αυτό είναι καθαρά θέμα τραπεζών. Δεν μπορεί να γίνει από τη μια ημέρα στην άλλη. Έχουν σημειωθεί σοβαρές καθυστερήσεις. Οι επιχειρηματίες είναι πάρα πολλοί που έχουν τη συγκεκριμένη εκκρεμότητα. Δεν είχαν την κατάλληλη πληροφόρηση και μέσα στο φόρτο εργασίας κάποιοι ίσως και το αγνόησαν. Περιμένουν είτε από τον λογιστή είτε τον προγραμματιστή να το κάνει και δεν έχουν αποσαφηνιστεί οι συνθήκες της αλλαγής». Τέλος ο ίδιος ζητάει να δοθεί μια παράταση στο νέο μέτρο καθώς οι λογιστές και οι προγραμματιστές αδυνατούν να ανταποκριθούν στα ασφυκτικά αιτήματα.
Επίσης σημειώνει ότι τα POS πρέπει να είναι νέας τεχνολογίας και να υποστηρίζουν την συγκεκριμένη εφαρμογή του QR.
Αυτό αναγκάζει πολλούς επιχειρηματίες να αλλάξουν τον εξοπλισμό τους, κάτι όμως που είναι ιδιαίτερα επιβαρυντικό στην παρούσα φάση.
Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση οι πληρωμές μπορούν να γίνουν ηλεκτρονικά μέσω κάρτας, οπότε δεν τίθεται ζήτημα επιβολής προστίμων, όπως απειλεί το Υπουργείο Οικονομικών.
Διευκρινίσεις της ΕΣΕΕ
Σε συνέχεια των πρόσφατων νομοθετικών εξελίξεων και της αυξανόμενης ανησυχίας στον επιχειρηματικό κόσμο, η Ελληνική Συνομοσπονδία Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ) προχώρησε σε διευκρινίσεις σχετικά με την υποχρεωτική αποδοχή άμεσων πληρωμών μέσω του συστήματος IRIS, με σκοπό την έγκυρη ενημέρωση των επιχειρήσεων και στην αποσαφήνιση κρίσιμων σημείων που αφορούν την εφαρμογή του μέτρου.
«Σύμφωνα με το άρθρο 219 του Ν. 5193/2025, τα νομικά πρόσωπα που είναι δικαιούχοι πληρωμής σε συναλλαγές με φυσικά πρόσωπα (καταναλωτές), υποχρεούνται να δέχονται πληρωμές μέσω υπηρεσιών άμεσης πληρωμής, όπως το IRIS. Η υποχρέωση αυτή ισχύει τόσο για τα φυσικά όσο και για τα ηλεκτρονικά καταστήματα (eshops).
Καταληκτικές Ημερομηνίες Συμμόρφωσης
Για νομικά πρόσωπα: Η καταληκτική ημερομηνία συμμόρφωσης ορίζεται για την Παρασκευή 31 Οκτωβρίου 2025, και όχι την 1η Νοεμβρίου, όπως έχει εσφαλμένα αναφερθεί σε ΜΜΕ.
Για ατομικές επιχειρήσεις / ελεύθερους επαγγελματίες: Η αρχική φάση σύνδεσης με το IRIS έληξε στις 2 Σεπτεμβρίου 2024. Η γενική υποχρέωση εφαρμογής ξεκινά επίσης στις 31 Οκτωβρίου 2025.
Τεχνικές Διαδικασίες & Ενέργειες.
Η ενεργοποίηση της υπηρεσίας IRIS απαιτεί:
- Εγγραφή μέσω internet banking της συνεργαζόμενης τράπεζας.
- Παραγωγή μοναδικού QR code της επιχείρησης για σάρωση από τον πελάτη.
- Επιλογή ΙΒΑΝ που έχει δηλωθεί στο Μητρώο Επαγγελματικών Λογαριασμών της ΑΑΔΕ.
Η ΕΣΕΕ τονίζει ότι η διαδικασία δεν περιορίζεται στην απλή ενεργοποίηση, αλλά ενδέχεται να απαιτεί:
- Αναβάθμιση POS,
- Διασύνδεση με ERP,
- Εκπαίδευση προσωπικού,
- Δοκιμαστική περίοδο λειτουργίας.
Εκκρεμότητες & Νομικά Κενά
Η ΑΑΔΕ δεν έχει ακόμη εκδώσει τη σχετική απόφαση (άρθρο 83, παρ. 17, Ν. 5104/2024) που θα καθορίσει το υποχρεωτικό πλαίσιο αποδοχής πληρωμών μέσω IRIS για νομικά πρόσωπα.
Επιπλέον, οι τράπεζες ενδέχεται να μην έχουν ενεργοποιήσει πλήρως τη δυνατότητα υποστήριξης του IRIS για επιχειρηματικούς λογαριασμούς, γεγονός που δημιουργεί κινδύνους αδικαιολόγητων προστίμων, παρότι η ευθύνη δεν βαραίνει τις επιχειρήσεις.
Ενέργειες της ΕΣΕΕ
Η Συνομοσπονδία, αντιλαμβανόμενη το εύρος και τις τεχνικές δυσκολίες της εφαρμογής του μέτρου, έχει ήδη αναλάβει πρωτοβουλίες επίλυσης, πραγματοποιώντας:
- Επαφές με αρμόδιους φορείς,
- Προετοιμασία για στενότερη συνεργασία με τη φορολογική διοίκηση και τα τραπεζικά ιδρύματα,
- Στόχο την εκπόνηση ενός πλήρως κατατοπιστικού χρονοδιαγράμματος για την υλοποίηση του μέτρου.
Η ΕΣΕΕ καλεί τις επιχειρήσεις να κινητοποιηθούν άμεσα και να επικοινωνήσουν με την τράπεζά τους, καθώς η συμμόρφωση ενδέχεται να απαιτεί πολλαπλές ενέργειες και τεχνική προετοιμασία, προκειμένου να αποφευχθούν δυσάρεστες συνέπειες μετά την 1η Νοεμβρίου 2025».
