Όποιος περπατήσει σήμερα στο κέντρο της Πάτρας βλέπει μια εικόνα που έχει γίνει πλέον χαρακτηριστική: καφέ, νυχάδικα, μικρές υπηρεσίες και καταστήματα χαμηλής έντασης γνώσης σε κάθε δρόμο, από τη Ρήγα Φεραίου μέχρι την Αγίου Νικολάου. Δεν είναι απλώς αισθητικό φαινόμενο∙ είναι οικονομικό σύμπτωμα. Δείχνει τι είδους «επενδύσεις» προσελκύει η πόλη και, κυρίως, τι είδους δεν προσελκύει.
Την ίδια στιγμή, η Πάτρα δεν είναι μια οποιαδήποτε περιφερειακή πόλη. Φιλοξενεί τρία πανεπιστημιακά ιδρύματα – το Πανεπιστήμιο Πατρών, το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου με ισχυρή παρουσία μέσω τμημάτων και ερευνητικών ομάδων. Γύρω από αυτά τα ιδρύματα λειτουργεί ένα ζωντανό οικοσύστημα έρευνας, τεχνολογίας και καινοτομίας: εργαστήρια, ερευνητικά ινστιτούτα, εταιρείες deep tech, clusters, spin-offs, start-ups με κατοχυρωμένες πατέντες. Στην πραγματικότητα, η Πάτρα είναι μία από τις λίγες ελληνικές πόλεις που έχουν τις προϋποθέσεις για να μετατραπούν σε περιφερειακό κόμβο τεχνολογικής παραγωγής.
Και όμως, όταν κοιτάξεις τον χάρτη των νέων επενδύσεων, η εικόνα ανατρέπεται. Η πόλη αναπτύσσεται κυρίως γύρω από δραστηριότητες χαμηλής παραγωγικότητας. Δεν είναι τυχαίο. Είναι αντανάκλαση του ελληνικού παραγωγικού μοντέλου, το οποίο εδώ και χρόνια ωθεί τους νέους – ακόμη και τους πιο καταρτισμένους -σε θέσεις χαμηλής ειδίκευσης. Η μελέτη του Ελληνικού Παρατηρητηρίου της LSE το ονόμασε εύστοχα «οικονομία του καφέ».
Στην Πάτρα το φαινόμενο γίνεται οξύτερο: πόλη φοιτητών, ερευνητών, επιστημόνων∙ αλλά και πόλη όπου χιλιάδες πτυχιούχοι εργάζονται ως σερβιτόροι, ντελιβεράδες, εποχικοί υπάλληλοι. Όχι επειδή το επέλεξαν∙ αλλά επειδή η τοπική οικονομία δεν τους προσφέρει εναλλακτική ισάξια των σπουδών τους.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι απλό: Θέλουμε η Πάτρα να παράγει τεχνολογία ή να σερβίρει καφέδες;
Σήμερα κάνει και τα δύο -αλλά όχι ισότιμα. Το οικοσύστημα καινοτομίας της πόλης παράγει αποτελέσματα που θα μπορούσαν να αλλάξουν τη φυσιογνωμία της οικονομίας. Εκείνο που λείπει δεν είναι οι ιδέες, αλλά οι επενδύσεις που θα τις μετατρέψουν σε παραγωγή, εξαγωγές και υψηλές θέσεις εργασίας.
Αυτή ακριβώς η συζήτηση πρέπει να τεθεί ανοιχτά-και είναι ευκαιρία να γίνει στο 28ο Forum Ανάπτυξης, που θα πραγματοποιηθεί στις 22 και 23 Νοεμβρίου στο ξενοδοχείο My Way. Αν η Πάτρα θέλει να διεκδικήσει τον ρόλο που της αξίζει, τώρα είναι η στιγμή να θέσει στο επίκεντρο το πραγματικό διακύβευμα: όχι πόσα καφέ ανοίγουν, αλλά πόσες παραγωγικές επενδύσεις μπορούν να έρθουν.
Διότι στο τέλος, μια πόλη δεν κρίνεται από το πόσο καφέ πίνει-αλλά από το πόση αξία παράγει.























