Υπάρχουν φωτογραφίες που δεν αποτυπώνουν απλώς μια στιγμή· φυλακίζουν μέσα τους μια ολόκληρη εποχή. Μια τέτοια είναι και αυτή η εικόνα με τον κύριο Κώστα, μια γνώριμη φυσιογνωμία της Πάτρας, που για χρόνια είχε το μικρό του «γραφείο» απέναντι από το παλιό Δημαρχείο.
Καθισμένος πίσω από ένα απλό γραφείο στον δρόμο, με χαρτιά, αιτήσεις και μια γραφομηχανή μπροστά του, ο κύριος Κώστας ήταν για πολλούς συμπολίτες κάτι πολύ περισσότερο από έναν επαγγελματία. Ήταν ένα ζωντανό ΚΕΠ πριν ακόμη υπάρξουν τα ΚΕΠ. Για ανθρώπους που δεν είχαν τη γνώση ή την άνεση να συμπληρώσουν μια αίτηση, να συντάξουν ένα έγγραφο ή να κατανοήσουν τη δαιδαλώδη γραφειοκρατία του κράτους, εκείνος ήταν ο άνθρωπος που θα τους βοηθούσε.
Ήταν η εποχή που κάθε χαρτί είχε βάρος, κάθε σφραγίδα σημασία και κάθε αίτηση μια μικρή διαδρομή μέσα σε γραφεία, διαδρόμους και ουρές. Ο κύριος Κώστας γνώριζε τα μονοπάτια αυτού του κόσμου. Με υπομονή, εμπειρία και μια ήρεμη καλοσύνη, βοηθούσε τους ανθρώπους να βάλουν σε τάξη τις υποθέσεις τους.
Και όμως, η φωτογραφία κρύβει μια λεπτομέρεια που λέει πολλά για εκείνη την εποχή: τα λουλούδια πάνω στο γραφείο του. Ένα μικρό βάζο, σχεδόν συμβολικό. Σαν να υπενθύμιζε πως ακόμη και μέσα στη γραφειοκρατία, ο άνθρωπος κρατούσε κάτι από την ομορφιά και την απλότητα της ζωής.
Πέρασε μόλις μια γενιά- και όμως όλα άλλαξαν.
Σήμερα, πολλές από τις δουλειές που έκανε ο κύριος Κώστας μπορούν να γίνουν με ένα κλικ. Μια αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά. Ένα πιστοποιητικό κατεβαίνει σε λίγα δευτερόλεπτα. Η ψηφιακή εποχή έφερε ταχύτητα, ευκολία, λιγότερη ταλαιπωρία. Κανείς δεν θα νοσταλγήσει πραγματικά τις ατελείωτες ουρές ή τη γραφειοκρατική ταλαιπωρία.
Κι όμως, κάτι άλλαξε βαθύτερα.
Μαζί με τα χαρτιά και τις σφραγίδες χάθηκαν σιγά-σιγά και επαγγέλματα που είχαν στο κέντρο τους τον άνθρωπο: ο γραφέας των αιτήσεων, ο μικρός δακτυλογράφος της γειτονιάς, ο φωτογράφος για ταυτότητες δίπλα στις δημόσιες υπηρεσίες, ο υπάλληλος που εξηγούσε υπομονετικά μια διαδικασία.
Η οθόνη δεν χαμογελά.
Το κουμπί δεν ρωτά «τι θέλετε να κάνουμε;».
Ο υπολογιστής δεν βάζει λουλούδια πάνω στο γραφείο.
Η πρόοδος είναι αδιαμφισβήτητη. Μας έδωσε εργαλεία που κάποτε θα έμοιαζαν σχεδόν μαγικά. Όμως κάθε τεχνολογική αλλαγή μεταμορφώνει και τον τρόπο που συναντιόμαστε ως άνθρωποι.
Ίσως γι’ αυτό τέτοιες φωτογραφίες μας αγγίζουν τόσο. Γιατί μέσα σε αυτές βλέπουμε όχι μόνο έναν άνθρωπο και ένα επάγγελμα που χάθηκε, αλλά και έναν τρόπο ζωής όπου η καθημερινότητα περνούσε μέσα από πρόσωπα, κουβέντες και μικρές ανθρώπινες σχέσεις.
Η φωτογραφία του κυρίου Κώστα δεν είναι απλώς μια νοσταλγία του παρελθόντος. Είναι μια υπενθύμιση του πόσο γρήγορα αλλάζει ο κόσμος -καμιά φορά μέσα σε μία μόνο γενιά.
Και ίσως γι’ αυτό αξίζει να στεκόμαστε για λίγο μπροστά σε τέτοιες εικόνες. Όχι μόνο για να θυμόμαστε από πού ξεκινήσαμε, αλλά και για να σκεφτόμαστε προς τα πού πηγαίνουμε.
