Γράφει ο Ευάγγελος Καραχάλιος, Πρόεδρος Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας / Τμήματος Δυτικής Ελλάδας
Η δημόσια συζήτηση που έχει αναπτυχθεί το τελευταίο διάστημα γύρω από το Ρωμαϊκό Ωδείο Πατρών υπερβαίνει τα όρια μιας συνηθισμένης διαχειριστικής ή τεχνικής διαφωνίας. Στην πραγματικότητα, αγγίζει δύο κρίσιμες διαστάσεις που οφείλουν να συνυπάρχουν. Αφενός την επιστημονικά τεκμηριωμένη προστασία και ανθεκτικότητα του μνημείου, αφετέρου τον συνολικό πολιτιστικό σχεδιασμό που θα καθορίσει τον ρόλο του στην Πάτρα των επόμενων δεκαετιών.
Η συζήτηση αφορά συνολικότερα τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουμε, προστατεύουμε και αξιοποιούμε την πολιτιστική μας κληρονομιά, αλλά και τον βαθμό συνέπειας μεταξύ μελέτης, χρηματοδότησης, υλοποίησης και λειτουργίας των έργων.
Σε ό,τι αφορά το πρώτο σκέλος, η πρόσφατη αναφορά του Υπουργείου Πολιτισμού στην ανάγκη πρόσθετων παρεμβάσεων για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του μνημείου απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης ανέδειξε εύλογους τεχνικούς προβληματισμούς. Σε κάθε σύγχρονο δημόσιο έργο, και ιδιαίτερα σε έργα αποκατάστασης και ανάδειξης μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς, η αξιολόγηση των κινδύνων από ακραία φυσικά φαινόμενα, η διαχείριση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και η διασφάλιση της ανθεκτικότητας αποτελούν βασικές υποχρεώσεις του σχεδιασμού. Δεν είναι πρόσθετες επιλογές που εξετάζονται μετά την ολοκλήρωση ενός έργου.
Για τον λόγο αυτό, όταν τίθεται θέμα νέων τεχνικών παρεμβάσεων λίγους μόλις μήνες μετά την ολοκλήρωση εργασιών, η κοινωνία δικαιούται να γνωρίζει ποια νέα δεδομένα έχουν προκύψει, ποια επιστημονική τεκμηρίωση τα υποστηρίζει, ποιο είναι το εύρος των παρεμβάσεων που προτείνονται και κατά πόσο συνδέονται με αναθεώρηση αρχικών παραδοχών ή με νέες συνθήκες που δεν μπορούσαν να προβλεφθούν κατά τη φάση του σχεδιασμού.
Η διαφάνεια και η τεκμηρίωση αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις όχι μόνο για την προστασία του μνημείου αλλά και για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών απέναντι στους θεσμούς που διαχειρίζονται έναν τόσο σημαντικό δημόσιο πόρο.
Παράλληλα, η συζήτηση για την τεχνική θωράκιση του Ωδείου δεν πρέπει να αποσπά την προσοχή από το εξίσου κρίσιμο ερώτημα του πολιτιστικού του προσανατολισμού. Η ανθεκτικότητα ενός μνημείου δεν αφορά μόνο τις κατασκευές και τις υποδομές του, αλλά και τη θέση που καταλαμβάνει στη ζωή της πόλης και τη δυνατότητά του να παραμένει διαχρονικά ενεργό και δημιουργικό.
Το Ρωμαϊκό Ωδείο δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ένας χώρος φιλοξενίας εκδηλώσεων, ούτε μόνο ως ένα προστατευόμενο αρχαιολογικό μνημείο. Οφείλει να αποτελεί μέρος ενός ολοκληρωμένου πολιτιστικού οικοσυστήματος, στο οποίο η προστασία, η ανάδειξη και η δημιουργική αξιοποίηση συνυπάρχουν με ισορροπία και σαφείς κανόνες.
Για τον λόγο αυτό απαιτείται ένα σταθερό και μακροπρόθεσμο πλαίσιο λειτουργίας και πολιτιστικού σχεδιασμού, με ενεργή συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας. Το Υπουργείο Πολιτισμού έχει τον θεσμικό ρόλο της προστασίας και εποπτείας. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση, οι πολιτιστικοί φορείς, τα πανεπιστημιακά και επιστημονικά ιδρύματα και οι δημιουργικές δυνάμεις της πόλης οφείλουν να αποτελούν ουσιαστικούς συνομιλητές στον σχεδιασμό του μέλλοντος του μνημείου.
Ως Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας/ Τμήμα Δυτικής Ελλάδας, θεωρούμε ότι η πολιτιστική κληρονομιά αποτελεί ταυτόχρονα πολιτιστικό αγαθό και αναπτυξιακό κεφάλαιο. Η βιώσιμη διαχείρισή της προϋποθέτει επιστημονική τεκμηρίωση, θεσμική συνεργασία και στρατηγικό σχεδιασμό.
Το ζητούμενο σήμερα είναι η διαμόρφωση ενός συνεκτικού οράματος που θα διασφαλίζει ότι το Ρωμαϊκό Ωδείο θα παραμείνει προστατευμένο, ανθεκτικό και ταυτόχρονα ζωντανό, αποτελώντας έναν διαρκή πυλώνα πολιτισμού, εξωστρέφειας και ανάπτυξης για την Πάτρα και τη Δυτική Ελλάδα.
























