Του Γιώργου Ηλιόπουλου
Νέες ισορροπίες αναζητά η Πάτρα στην αγορά επαγγελματικών ακινήτων. Την ώρα που μεγάλα κτίρια στο κέντρο αλλάζουν χρήση, προσελκύοντας δημόσιες υπηρεσίες και επαγγελματικούς φορείς, δεκάδες εμπορικά καταστήματα παραμένουν κλειστά, συνθέτοντας μια εικόνα με δύο όψεις: από τη μία, ακίνητα που αποκτούν νέα ζωή και δημιουργούν προϋποθέσεις για την ενίσχυση της δραστηριότητας στο κέντρο και από την άλλη χώροι που εξακολουθούν να αναζητούν μισθωτή ή αγοραστή.
Το ερώτημα είναι εάν η πόλη αξιοποιεί πραγματικά το υφιστάμενο κτιριακό της απόθεμα, ποιες χρήσεις μπορούν να υποστηρίξουν την επόμενη ημέρα του κέντρου και κατά πόσο η ζήτηση για μεγάλους επαγγελματικούς χώρους συμβαδίζει με τις ανάγκες της τοπικής αγοράς.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα το κτήριο του ΟΤΕ στην οδό Γούναρη. Το κτήριο, σε ένα κομβικό σημείο του αστικού ιστού, προορίζεται να στεγάσει τα Διοικητικά Δικαστήρια, με ορίζοντα ολοκλήρωσης του έργου το 2027, σύμφωνα με τον μέχρι σήμερα σχεδιασμό.
Η μεταφορά των δικαστικών υπηρεσιών σε έναν οργανωμένο χώρο δημιουργεί προϋποθέσεις για την επαναφορά ενός σημαντικού ακινήτου σε ενεργή χρήση, ενώ παράλληλα μπορεί να ενισχύσει την οικονομική δραστηριότητα στην περιοχή. Δικηγορικά γραφεία, επιχειρήσεις εστίασης, καταστήματα και άλλες επαγγελματικές δραστηριότητες ενδέχεται να επηρεαστούν από τη νέα καθημερινή κίνηση.
Ανάλογη σημασία έχει και η αξιοποίηση ακινήτου στην οδό Αγίου Ανδρέου για τη στέγαση των υπηρεσιών του ΤΕΕ. Πρόκειται για το «Κληροδότημα Κόλλα» στο κέντρο της Πάτρας που παραχωρήθηκε για 40 χρόνια στο ΤΕΕ Δυτικής Ελλάδας. Η συγκέντρωση επαγγελματικών υπηρεσιών σε κεντρικά σημεία αναδεικνύει μια τάση που μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην επόμενη φάση αναδιάταξης των χρήσεων της πόλης.
Η θέση του ακινήτου παίζει καθοριστικό ρόλο
«Τα ακίνητα στο κέντρο, όταν βρίσκονται σε καλή θέση, είναι περιζήτητα και δημοφιλή. Η τοποθεσία παίζει καθοριστικό ρόλο. Όλα αυτά, βέβαια, έχουν να κάνουν με το κόστος επαναχρησιμοποίησης των ακινήτων. Το αναφέρω αυτό διότι, εάν το κόστος είναι απαγορευτικό, η επένδυση καθίσταται δύσκολη. Εάν, όμως, η θέση είναι κατάλληλη και το κόστος αγοράς ή αγοράς και ανακατασκευής είναι συνδυαστικά συμφέρον, τότε η επένδυση προχωρά. Σε αυτή την περίπτωση, το ενδιαφέρον είναι μεγάλο και είναι απλώς θέμα χρόνου να αξιοποιηθούν τα συγκεκριμένα κτίρια. Το φαινόμενο αυτό το βλέπουμε έντονα και στην Αθήνα, όπου πολλά παλιά εργοστάσια στο κέντρο έχουν αξιοποιηθεί», τονίζει στον Σ.Ε. ο κτηματομεσίτης Κωνσταντίνος Κοπανιτσάνος.

CREATOR: gd-jpeg v1.0 (using IJG JPEG v80), quality = 100
Η πρόκληση, κατά τον ίδιο, είναι να μη μείνουν οι παρεμβάσεις στο κτήριο του ΟΤΕ και το κληροδότημα «Κόλλα» μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά να ενταχθούν σε μια ευρύτερη συζήτηση για το πώς μπορεί το κέντρο να αποκτήσει νέες λειτουργίες, να προσελκύσει επενδύσεις και να αξιοποιήσει χώρους που σήμερα παραμένουν ανενεργοί.
Αναφορικά με τις περιοχές για τις οποίες καταγράφεται ενδιαφέρον, ο κ. Κοπανιτσάνος σημειώνει ότι «οι περιοχές που έχουν μπει εξαρχής στο ραντάρ είναι αυτές του αστικού κέντρου. Μιλάμε για αποστάσεις που μπορούν να διανυθούν με τα πόδια. Ειδικότερα, η περιοχή από την Τριών Ναυάρχων έως την οδό Καρόλου αποτελεί έναν ασφαλή ορισμό των περιοχών που παρουσιάζουν ενδιαφέρον».
Το προφίλ των επενδυτών
Ως προς το προφίλ των επενδυτών, αναφέρει ότι εκδηλώνεται ενδιαφέρον από ομίλους για συγκεκριμένες χρήσεις. Ωστόσο, δεν αρκεί μόνο το μέγεθος ενός κτιρίου, αλλά πρέπει να εξετάζεται και η γενικότερη διαρρύθμισή του. Όπως εξηγεί, ένας επενδυτής μπορεί αρχικά να σχεδιάζει την εμπορική χρήση ενός ακινήτου, αλλά, εάν αυτό διαθέτει μεγάλο εμβαδόν, ενδέχεται να επιλέξει τη μετατροπή του σε διαμερίσματα. Από την άλλη πλευρά, χώροι που δεν διαθέτουν επαρκή φυσικό φωτισμό δεν είναι κατάλληλοι για τη δημιουργία διαμερισμάτων που προορίζονται για φοιτητική στέγαση.
«Είναι μια άσκηση που λύνεται επί χάρτου», σημειώνει ο κ. Κοπανιτσάνος.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το τελευταίο διάστημα καταγράφεται τάση αξιοποίησης ορισμένων κτιρίων για τη στέγαση φοιτητών. Ωστόσο, με βάση τα τελευταία δεδομένα, η τάση αυτή αρχίζει να υποχωρεί, καθώς μειώνεται ο αριθμός των φοιτητών, ενώ θέσεις στα πανεπιστήμια παραμένουν κενές, τόσο λόγω του δημογραφικού προβλήματος όσο και εξαιτίας του αυξημένου κόστους διαβίωσης και σπουδών. Πολλοί γονείς νοικιάζουν ένα χώρο σε κεντρικό σημείο στην Πάτρα και το τελικό κόστος είναι συγκεντρωτικό, περιλαμβάνοντας εκτός από το ενοίκιο και όλους του λογαριασμούς. Επιπρόσθετα, οι ανακατασκευές των κτηρίων έχουν γίνει με σύγχρονα υλικά που τους εξασφαλίζουν μια άνεση διαβίωση.
«Από χρονιά σε χρονιά έχουμε μια πτώση 2.000 φοιτητών πανελλαδικά. Ο κόσμος δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να στείλει τα παιδιά του για σπουδές μακριά από τον τόπο κατοικίας του. Γι’ αυτό υπήρξαν κενές θέσεις ακόμη και σε σχολές Ιατρικής», εξηγεί ο κ. Κοπανιτσάνος.
Παράλληλα, η ιδιωτική εκπαίδευση αποτελεί μια εναλλακτική διέξοδο για αρκετούς γονείς, ενώ ρόλο στις εκπαιδευτικές επιλογές διαδραματίζει, σε ορισμένες περιπτώσεις, και η τηλεκπαίδευση.
Υπό διωγμό το airbnb
Την ίδια ώρα, όπως επισημαίνει, η αγορά βραχυχρόνιας μίσθωσης τύπου Airbnb βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενους περιορισμούς, καθώς το νομοθετικό πλαίσιο μεταβάλλεται με ταχύτητα και, όπως ο ίδιος υποστηρίζει, χωρίς επαρκή προειδοποίηση. Μάλιστα, αναφέρει ότι είχε πραγματοποιήσει σχετική ανάλυση για το Airbnb υπό την ιδιότητά του ως προέδρου της Διεθνούς Ομοσπονδίας Επαγγελματιών Ακίνητης Περιουσίας στη χώρα μας. Βέβαια το να αλλάζουν ξαφνικά τα δεδομένα για έναν επενδυτή δεν είναι και ό,τι το καλύτερο, καθώς άλλα σχεδιάζει και άλλα δεδομένα διαπιστώνει στην πορεία ότι επικρατούν.
Σε γενικότερο επίπεδο, ο κ. Κοπανιτσάνος εκτιμά ότι η Ελλάδα προσελκύει επενδύσεις κυρίως στον τομέα της κατοικίας και των τουριστικών ακινήτων. Αντίθετα, όπως σημειώνει, δεν έχει δοθεί αντίστοιχη έμφαση στην ανάπτυξη χώρων γραφείων και άλλων υποδομών, όπως είναι οι μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων.
«Δυστυχώς, γηράσκουμε ως κοινωνία, αλλά δεν δίνεται το απαιτούμενο βάρος στην τρίτη ηλικία», επισημαίνει.
Τα 85 κενά εμπορικά καταστήματα του κέντρου που αναζητούν ενοικιαστή

Ο Γιάννης Ρούπας, επικεφαλής της παράταξης «Εμπορική Ανανέωση» στον Εμπορικό Σύλλογο Πατρών, πραγματοποιώντας πριν από μερικούς μήνες επιτόπια έρευνα, είχε εντοπίσει 85 ακίνητα στο κέντρο, τα οποία παραμένουν κλειστά, παρότι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για εμπορική χρήση.
«Είναι καταστήματα τα οποία είναι προς ενοικίαση, αλλά δεν ενοικιάζονται. Δεν υπάρχει ενδιαφέρον πλέον για νέα εμπορικά καταστήματα», σημειώνει στον «Σ.Ε.».
Κατά τον ίδιο, οι λόγοι είναι πολυπαραγοντικοί: τα υψηλά ενοίκια, η οικονομική κατάσταση των επιχειρήσεων, το ενεργειακό κόστος και η πρόσβαση στο κέντρο παίζουν καθοριστικό ρόλο.
«Η Πάτρα που ξέραμε δεν έχει σχέση με την Πάτρα που δημιουργείται», αναφέρει ο κ. Ρούπας.
Κατά τον ίδιο, οι μικρές επιχειρήσεις πλέον δεν στηρίζονται για να λειτουργήσουν όπως πρέπει.
«Οι ρυθμίσεις που έγιναν δεν έχουν βοηθήσει τις επιχειρήσεις να ορθοποδήσουν. Για παράδειγμα, για να μπεις σε ρύθμιση πρέπει να έχεις τακτοποιήσει οφειλές. Το πραγματικό εμπόριο και την πραγματική οικονομία τέτοιες παρεμβάσεις δεν τα αγγίζουν», αναφέρει ο κ. Ρούπας. Τέλος, σημειώνει ότι και το ηλεκτρονικό εμπόριο παίζει ρόλο.
Βέβαια, σημαντικό ρόλο έπαιξε και η πεζοδρόμηση της Μαιζώνος, που οδήγησε σε εκτόξευση των ενοικίων.
«Οι πεζόδρομοι είναι αποτρεπτικοί για τα εμπορικά καταστήματα. Όταν ζητούνται 3.000 ευρώ για 40 τετραγωνικά μέτρα, δεν μπορεί να σταθεί μια τοπική επιχείρηση. Οι πολυεθνικές, από την άλλη, δεν θέλουν μικρά, αλλά μεγαλύτερα καταστήματα», εξηγεί ο κ. Ρούπας.
Η οδός Κορίνθου και η οδός Κανακάρη έχουν κενά ακίνητα, γιατί οι επιχειρήσεις συρρικνώνονται και γι’ αυτό δημιουργείται αυτή η κατάσταση. Τέλος, ο ίδιος σημειώνει ότι δεν υπάρχει το νέο αίμα στο εμπόριο που θα θελήσει να ασχοληθεί με μια νέα επιχείρηση.
Στα ύψη τα ενοίκια και τα κόστη
Η εκτόξευση των ενοικίων στο κέντρο της Πάτρας αποτελεί βασικό παράγοντα που επηρεάζει τη βιωσιμότητα των εμπορικών επιχειρήσεων και οδηγεί επαγγελματίες στην αναζήτηση φθηνότερων επαγγελματικών χώρων σε άλλες περιοχές της πόλης.

Ο Βασίλης Στριφτούλιας, Β΄ αντιπρόεδρος και υπεύθυνος Τύπου του Εμπορικού και Εισαγωγικού Συλλόγου Πατρών, επισημαίνει ότι με τη λήξη της τριετίας οι ιδιοκτήτες ζητούν σε αρκετές περιπτώσεις αυξήσεις που φτάνουν το 100%. Όπως αναφέρει, υπάρχουν περιπτώσεις όπου το μηνιαίο μίσθωμα από τα 2.000 ευρώ αυξάνεται στα 4.000 ευρώ.
«Τα χρήματα αυτά δεν βγαίνουν και αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αναπτύσσονται άλλοι δρόμοι, όπως για παράδειγμα η Κορίνθου. Ζήτηση υπάρχει για τη Γούναρη, την Κανακάρη κλπ. Έχουν ανέβει πολύ τα ενοίκια», εξηγεί ο κ. Στριφτούλιας.
Παράλληλα, τα κόστη μεταφορών και παραγωγής επιβαρύνουν περαιτέρω τη λειτουργία των επιχειρήσεων, εντείνοντας την πίεση για περιορισμό των λειτουργικών εξόδων. Σε αυτό το περιβάλλον, αρκετοί επαγγελματίες εξετάζουν τη μεταφορά των δραστηριοτήτων τους εκτός του εμπορικού κέντρου.
«Η Ακρωτηρίου και η Έλληνος Στρατιώτου έχουν βρεθεί στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος στην προσπάθεια μείωσης του κόστους. Ιδιαίτερα το ενοίκιο είναι βασικός παράγοντας», εξηγεί ο κ. Στριφτούλιας.
Ένα ακόμη ζήτημα αφορά τα παλιά ακίνητα που χρειάζονται επισκευές. Όπως επισημαίνει, οι επιχειρηματίες συχνά διστάζουν να επενδύσουν σημαντικά ποσά για την ανακαίνισή τους, καθώς δεν έχουν εξασφαλισμένη τη μακροχρόνια παραμονή τους στον χώρο.
«Υπάρχουν περιπτώσεις όπου το συμβόλαιο δεν καλύπτει τον επιχειρηματία και δεν παίρνει το ρίσκο να ξοδέψει τόσα πολλά χρήματα», εξηγεί ο κ. Στριφτούλιας.
Ο. Λόη: «Η αξιοποίηση των ακινήτων μπορεί να κινητοποιήσει την αγορά»

Η ανεπαρκής αξιοποίηση του παλαιού κτιριακού αποθέματος και η απουσία ολοκληρωμένης καταγραφής της δημόσιας περιουσίας αποτελούν δύο από τα βασικά ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν, προκειμένου να δημιουργηθούν νέες δυνατότητες για την αγορά ακινήτων στην Πάτρα, επισημαίνει από την πλευρά της στον «Σ.Ε.» η πρόεδρος του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Αχαΐας, Ολυμπία Λόη. Σήμερα οι περιπτώσεις ανακατασκευής παλαιών κτιρίων παραμένουν περιορισμένες, κυρίως εξαιτίας του υψηλού κόστους.
«Είναι λίγα τα παραδείγματα ανακατασκευών. Είναι κάτι ασύμφορο οικονομικά γιατί τα κόστη είναι τεράστια. Εγώ θα έλεγα ότι υπάρχει ένα μεγάλο πρόβλημα, ότι τα δημόσια ακίνητα δεν έχουν καταγραφεί. Σε πολλά μέρη και στην Αχαΐα δεν υπάρχει πλήρης καταγραφή και εγείρεται ένα γενικότερο ζήτημα. Θα έπρεπε να υπάρχει ένας οργανισμός που να ασχολείται με τη δημόσια περιουσία του Δήμου, της Περιφέρειας, των Υπουργείων. Προαπαιτούμενο είναι η καταγραφή και να δούμε τρόπους αξιοποίησης», εξηγεί η κ. Λόη.
Όπως επισημαίνει, υπάρχουν οικόπεδα που παραμένουν αναξιοποίητα, χωρίς να μπορούν να εξυπηρετήσουν τις υφιστάμενες ανάγκες των ιδιοκτητών τους. Η πώληση ή η εκποίησή τους, όπου αυτό είναι εφικτό, θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικούς οικονομικούς πόρους, οι οποίοι θα διατίθεντο για τη στέγαση υπηρεσιών ή την ανακατασκευή υφιστάμενων κτιρίων.
Καθοριστική παράμετρος για την προσέλκυση επενδυτών είναι, σύμφωνα με την ίδια, η δυνατότητα μακροχρόνιας παραχώρησης των ακινήτων, ώστε να διασφαλίζεται η βιωσιμότητα των επενδύσεων.
«Για να έρθει κάποιος να επενδύσει θα πρέπει επίσης να υπάρχει η δυνατότητα μακροχρόνιας παραχώρησης. Δεν μπορεί να διατεθεί για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Επίσης δεν λέω να φθάσουμε στο άλλο άκρο της πλήρους εκμετάλλευσης ή της παράδοσης άνευ όρων ακινήτων που είναι φιλέτα», τονίζει η κ. Λόη.
Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη διαφάνειας στις διαδικασίες αξιοποίησης, ώστε να είναι σαφείς οι όροι παραχώρησης και να αποφεύγονται αμφισβητούμενες συμφωνίες.
«Θα πρέπει να υπάρξει μια κουλτούρα και μια διάθεση για αξιοποίηση τέτοιων κτιρίων και να μην εκφράζονται άκριτα αντιρρήσεις για τη χρήση τους», αναφέρει.
Η αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας θα μπορούσε, κατά την ίδια, να ενισχύσει οικονομικά τους φορείς που διαθέτουν ακίνητα, σε μια περίοδο κατά την οποία η χρηματοδότησή τους περιορίζεται σημαντικά. Ταυτόχρονα, θα δημιουργούσε κίνητρα για την ενεργοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων και την ευρύτερη αναθέρμανση της αγοράς.
«Όταν γίνει αυτό θα πάρουν μπροστά και αρκετοί ιδιώτες. Δείτε τι συμβαίνει με το ακίνητο του ΤΕΕ στην οδό Αγ. Ανδρέου. Εκεί θα κινηθεί και ο κοντινός ιδιώτης για να διεκδικήσει την αξιοποίηση άλλου ακινήτου. Έτσι πλέον κινείται ολόκληρη η αγορά», εξηγεί η κ. Λόη.




















