Του Κίμωνα Αποστολόπουλου*
Η υπό συζήτηση εμπορική συμφωνία Ευρωπαϊκής Ένωσης – Mercosur παρουσιάζεται από τους υποστηρικτές της ως ένα ακόμη βήμα «ανοίγματος των αγορών» και ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας.
Για την Ελλάδα, όμως, δεν πρόκειται απλώς για μια εμπορική συμφωνία. Πρόκειται για μια δομική επιλογή οικονομικού μοντέλου, με άμεσες συνέπειες στον πρωτογενή τομέα, το εμπορικό ισοζύγιο και τελικά τη βιωσιμότητα της ίδιας της παραγωγικής βάσης της χώρας.
Η Mercosur είναι μια ζώνη οικονομικής ολοκλήρωσης χωρών της Λατινικής Αμερικής (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη), με τεράστια αγροτική παραγωγική ισχύ, χαμηλό κόστος, εκτεταμένες εκμεταλλεύσεις και διαφορετικά περιβαλλοντικά και εργασιακά πρότυπα.
Η συμφωνία με την ΕΕ προβλέπει εκτεταμένη απελευθέρωση του εμπορίου αγροδιατροφικών προϊόντων, με σταδιακή κατάργηση δασμών και ποσοστώσεων.
Η ελληνική γεωργία και κτηνοτροφία εισέρχονται στη συζήτηση για τη Mercosur σε καθεστώς αδυναμίας:
- υψηλό κόστος παραγωγής,
- μικρός και κατακερματισμένος κλήρος,
- εξάρτηση από εισαγόμενες ζωοτροφές,
- συρρίκνωση της κτηνοτροφίας,
- απώλεια αυτάρκειας σε βασικά προϊόντα.
Σε αυτό το περιβάλλον, η πλήρης απελευθέρωση των εισαγωγών από χώρες με μαζική, χαμηλού κόστους παραγωγή δεν λειτουργεί ως «ανταγωνιστική πρόκληση», αλλά ως επιταχυντής αποδιάρθρωσης.
Η Mercosur και το εμπορικό έλλειμμα
Η Ελλάδα είναι διαχρονικά ελλειμματική χώρα στο αγροδιατροφικό ισοζύγιο. Εισάγει περισσότερα τρόφιμα από όσα εξάγει, ιδιαίτερα σε: κρέας, γάλα και γαλακτοκομικά, ζάχαρη, ζωοτροφές. Η Mercosur δεν έρχεται να αντιστρέψει αυτή την εικόνα. Την παγιώνει.
Περισσότερες εισαγωγές σημαίνουν:
- διεύρυνση του εμπορικού ελλείμματος,
- εκροή εισοδήματος,
- υποκατάσταση εγχώριας παραγωγής.
Σε μακροοικονομικούς όρους, αυτό συνιστά χαρακτηριστικό οικονομίας σε διαδικασία παραγωγικής φτωχοποίησης, όχι ανάπτυξης.
Ποιοι κλάδοι πλήττονται
- Κρέας και γάλα: άμεση πίεση τιμών, επιτάχυνση εγκατάλειψης εκμεταλλεύσεων.
- Τυριά και ΠΟΠ προϊόντα: έμμεση υπονόμευση μέσω φθηνών εισαγόμενων πρώτων υλών και ελέγχου της αγοράς από μεγάλους αγοραστές.
- Ζάχαρη: οριστική απώλεια κάθε προοπτικής επανεκκίνησης εγχώριας παραγωγής.
- Ελαιόλαδο: όχι λόγω ποιοτικής υστέρησης, αλλά λόγω υποτιμολόγησης, εισαγωγών για ανάμειξη και απουσίας στρατηγικής προστασίας της προστιθέμενης αξίας.
Παραγωγική ανασυγκρότηση ή χώρα καταναλωτικής αγοράς;
Καμία χώρα δεν μπορεί να μιλά για παραγωγική ανασυγκρότηση όταν ανοίγει πλήρως την αγορά της στα ξένα προϊόντα, χωρίς μηχανισμούς προστασίας της αγροτικής ταυτότητας, χωρίς εθνική στρατηγική, χωρίς ενίσχυση της εγχώριας προστιθέμενης αξίας.
Η Mercosur, όπως προωθείται σήμερα, μετατρέπει την Ελλάδα σε αγορά κατανάλωσης αγροτικών προϊόντων τρίτων χωρών, όχι σε παραγωγικό κόμβο.
Τι πρέπει να γίνει
Η Ελλάδα δεν οφείλει να πει «ναι» ή «όχι» ιδεολογικά επειδή αυτό είναι προς το συμφέρον της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας.
Οφείλει να πει «όχι»:
- Χωρίς ρήτρες προστασίας για ευαίσθητους κλάδους όπως το λάδι.
- Με αυστηρούς ελέγχους προέλευσης και ποιότητας αγροτικών προϊόντων, απαλλαγμένων από απαγορευμένα φυτοφάρμακα.
- Με σύνδεση της συμφωνίας Mercosur με πολιτικές διατροφικής αυτάρκειας.
Η χώρα χρειάζεται ενεργητική αγροτική και βιομηχανική πολιτική. Η Mercosur δεν είναι τεχνικό ζήτημα εμπορίου. Είναι πολιτική επιλογή για το ποια οικονομία θέλουμε.
Σε μια χώρα με αγροτικό τομέα υπό πίεση, εμπορικό έλλειμμα και χαμηλή παραγωγική ανθεκτικότητα, η παθητική αποδοχή της συμφωνίας δεν είναι πρόοδος. Είναι παραίτηση από την παραγωγή.
Και αν ήταν ήδη στραβό το κλίμα στον αγροτικό τομέα, η Mercosur κινδυνεύει να το αποτελειώσει.
* Ο κ. Κίμωνας Αποστολόπουλος είναι οικονομολόγος, κτηνοτρόφος.

























