Επιμέλεια: ELYROS S.A. Στις προτάσεις που δημοσιοποιήθηκαν και αποτελούν αντικείμενο εξέτασης και διαπραγμάτευσης από τα όργανα της ΕΕ, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η Κοινή Γεωργική Πολιτική μετά το 2027. Η εστίαση του ενδιαφέροντος αφορά την εισοδηματική στήριξη, τη μείωση των πόρων και τον κίνδυνο αποδυνάμωσης του κοινού χαρακτήρα της ΚΓΠ, με προφανές αποτέλεσμα την επανεθνικοποίηση της πλέον ώριμης και αποδοτικής κοινής πολιτικής της ΕΕ . Στο παρόν σημείωμα έχουμε λάβει υπόψη μας ένα εντελώς πρόσφατο έγγραφο σχετικά με τις βασικές σχεδιαστικές επιλογές για την εισοδηματική στήριξη ως συζήτηση προσανατολισμού. Ταυτόχρονα εξετάζουμε ως προς το θέμα των πόρων, αλλά και τις συμφωνία ή τις αντιρρήσεις από τα βασικά όργανα που εμπλέκονται με την ΚΓΠ, ως εξής: 1. Μείωση των δαπανών της ΚΓΠ από 386,6 δις σε 300 δις €, 2. Τι σηματοδοτεί η κριτική του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 3. Η κριτική της ΕΟΚΕ, της Επιτροπής των Περιφερειών, των αγροτοσυνδικαλιστών της Copa-Cogeca και άλλων αγροτικών οργανώσεων Για να εξάγουμε σωστά συμπεράσματα Η συζήτηση στο Συμβούλιο Γεωργίας και Αλιείας της 27ης Απριλίου 2026 για την Κοινή Γεωργική Πολιτική μετά το 2027 δεν ήταν μια τυπική τεχνική συζήτηση. Αφορούσε τον πυρήνα της ίδιας της ΚΓΠ: ποιος δικαιούται την εισοδηματική στήριξη, με ποια κριτήρια, με ποιο ανώτατο όριο και σε ποιο βαθμό θα παραμείνει η ΚΓΠ μια πραγματικά κοινή πολιτική ή θα μετακινηθεί προς μεγαλύτερη εθνική ευελιξία. Το δελτίο τύπου αναφέρει ότι οι υπουργοί αντάλλαξαν απόψεις για το πώς η στήριξη μπορεί να στοχεύει καλύτερα στους γεωργούς, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα δίκαιη κατανομή, βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων, ανθεκτικότητα και ανταγωνιστικότητα του τομέα. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ισορροπία ανάμεσα στο κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο κανόνων και στην ευελιξία των κρατών μελών, ιδίως ως προς τη φθίνουσα μείωση και το ανώτατο όριο των ενισχύσεων. Η συζήτηση στηρίχθηκε στο ενημερωτικό σημείωμα του Συμβουλίου με τίτλο «Η Κοινή Γεωργική Πολιτική μετά το 2027 — Βασικές επιλογές σχεδιασμού για την εισοδηματική στήριξη». Σύμφωνα με τη συνοπτική παρουσίαση του Συμβουλίου, η συζήτηση εντάσσεται στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για την ΚΓΠ μετά το 2027 και για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, χωρίς οι υπουργοί να επιδιώκουν ακόμη τελικά συμπεράσματα ή να προδικάζουν την έκβαση των δημοσιονομικών διαπραγματεύσεων. Το πολιτικό σκεπτικό είναι εμφανές. Η Επιτροπή θέλει να αποδείξει ότι η ΚΓΠ μετά το 2027 δεν είναι απλώς μηχανισμός διανομής ενισχύσεων, αλλά εργαλείο διατήρησης της παραγωγικής ικανότητας, στήριξης των πραγματικών γεωργών και ενίσχυσης της επισιτιστικής ασφάλειας. Παράλληλα, επιδιώκει να απαντήσει σε μια χρόνια κριτική: ότι μεγάλο μέρος των άμεσων ενισχύσεων καταλήγει σε λίγους μεγάλους δικαιούχους και ότι το υφιστάμενο σύστημα δεν στοχεύει επαρκώς όσους έχουν πραγματική ανάγκη εισοδηματικής στήριξης. Γι’ αυτό η φθίνουσα στήριξη, το πλαφόν και η νέα λογική στόχευσης παρουσιάζονται ως μέσα δικαιότερης ανακατανομής. Η πρόταση της Επιτροπής εισάγει το νέο σχήμα φθίνουσας εισοδηματικής στήριξης με βάση την έκταση, δηλαδή το Degressive Area-Based Income Support (DABIS) που είναι ένα προτεινόμενο απλοποιημένο σύστημα εισοδηματικής ενίσχυσης της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ) 2028-2034. Βασίζεται σε πληρωμές ανά επιλέξιμο εκτάριο, εισάγοντας τη φθίνουσα πορεία , όπου η ενίσχυση μειώνεται για τις μεγάλες εκμεταλλεύσεις, με ανώτατο όριο τις 100.000 € ανά γεωργό ετησίως, για πιο δίκαιη κατανομή . Σύμφωνα με την ανάλυση των ειδικών, για τη νομοθετική πρόταση, η βασική εισοδηματική στήριξη, η αναδιανεμητική στήριξη και η στήριξη νέων γεωργών αντικαθίστανται από αυτό το νέο εργαλείο. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διαφοροποιούν τις πληρωμές ανά ομάδες γεωργών ή γεωγραφικές περιοχές και να στοχεύουν τη στήριξη σε όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, ιδίως νέους και νέες γεωργούς, γυναίκες, οικογενειακές ή μικρές εκμεταλλεύσεις, μεικτές εκμεταλλεύσεις και περιοχές με φυσικούς ή άλλους ειδικούς περιορισμούς. Να σημειωθεί επίσης ότι η φθίνουσα μείωση και το ανώτατο όριο δεν θα είναι πλέον προαιρετικά: η μέγιστη ετήσια στήριξη με βάση την έκταση θα είναι 100.000 ευρώ ανά γεωργό, ενώ ποσά μεταξύ 20.000 και 100.000 ευρώ θα μειώνονται προοδευτικά. Η πρόταση προβλέπει επίσης ένα λεπτό, αλλά πολιτικά σημαντικό, θέμα: έως το 2032, το αργότερο, γεωργοί που φθάνουν στην ηλικία συνταξιοδότησης που ορίζεται από την εθνική νομοθεσία και λαμβάνουν σύνταξη δεν θα είναι πλέον επιλέξιμοι για τη φθίνουσα εισοδηματική στήριξη με βάση την έκταση. Το σημείο αυτό εξηγεί γιατί στο Συμβούλιο οι υπουργοί τόνισαν ότι η ανανέωση των γενεών είναι αναγκαία, αλλά δεν πρέπει να προωθηθεί εις βάρος των γεωργών που φθάνουν σε ηλικία συνταξιοδότησης. Για χώρες όπως η Ελλάδα, όπου σημαντικό τμήμα του αγροτικού πληθυσμού είναι μεγαλύτερης ηλικίας αλλά εξακολουθεί να έχει πραγματική παραγωγική δραστηριότητα, το θέμα αυτό δεν είναι θεωρητικό. Είναι κοινωνικό, παραγωγικό και πολιτικό. Ο προϋπολογισμός: 386,6 δισ. ευρώ έναντι 300 / 293,7 δισ. ευρώ Η συζήτηση για την εισοδηματική στήριξη μετά το 2027 δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από το δημοσιονομικό πλαίσιο της ΚΓΠ. Στην περίοδο 2021-2027, η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι η συνολική κατανομή για την ΚΓΠ ανέρχεται σε 386,6 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές. Το ποσό αυτό κατανέμεται σε δύο πυλώνες: 291,1 δισ. ευρώ για το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων, δηλαδή κυρίως άμεσες ενισχύσεις και μέτρα αγοράς, και 95,5 δισ. ευρώ για το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Στο δεύτερο ποσό περιλαμβάνονται και 8,1 δισ. ευρώ από το NextGenerationEU . Για την περίοδο 2028-2034, η Επιτροπή προτείνει διαφορετική δημοσιονομική αρχιτεκτονική. Σύμφωνα με την Επιτροπή η ΚΓΠ μετά το 2027 θα ενταχθεί στα νέα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης, τα οποία συνδέονται με ένα ευρύτερο χρηματοδοτικό πλαίσιο 865 δισ. ευρώ. Εντός αυτού του νέου σχήματος, η Επιτροπή αναφέρει ένα κονδύλι που εμφανίζει ως ειδικά κατοχυρωμένο για τη στήριξη των γεωργών, ύψους τουλάχιστον 300 δισ. ευρώ για εισοδηματική και κρίσιμη στήριξη. Από αυτό, 293,7 δισ. ευρώ είναι η καθαρή εισοδηματική στήριξη, ενώ τα 6,3 δισ. ευρώ είναι το αποθεματικό κρίσεων (σε περιπτώσεις διαταραχών των αγορών). Μαζί σχηματίζουν το κονδύλι των 300 δισ. ευρώ που η Επιτροπή εμφανίζει ως ειδικά κατοχυρωμένο για τη στήριξη των γεωργών. Αν συγκρίνουμε τη συνολική ΚΓΠ 2021-2027 των 386,6 δισ. ευρώ με το νέο ειδικά κατοχυρωμένο ποσό των 300 δισ. ευρώ, η αριθμητική διαφορά είναι 86,6 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου 22,4%. Αν, αυστηρότερα, συγκρίνουμε τα 386,6 δισ. ευρώ με μόνο τα 293,7 δισ. ευρώ της εισοδηματικής στήριξης, η διαφορά ανεβαίνει σε 92,9 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου 24%. Η σύγκριση αυτή... Read More