Στην εποχή της ταχύτητας και της στιγμιαίας επικοινωνίας, το λάθος γεννιέται συχνά πιο γρήγορα κι από τη σκέψη. Ένα τηλεφώνημα τα ξημερώματα σε λάθος άνθρωπο, ένα μήνυμα που αποστέλλεται βιαστικά, μια ειδοποίηση που διαβάζεται επιφανειακά, χωρίς δεύτερη σκέψη. Μικρές κινήσεις, σχεδόν ασήμαντες, που όμως μπορούν να προκαλέσουν ανησυχία, παρεξηγήσεις, ακόμη και αλυσιδωτές αντιδράσεις με απρόβλεπτες συνέπειες. Ζούμε σε μια εποχή όπου όλα μοιάζουν να προσφέρονται έτοιμα. Η πληροφορία έρχεται στο κινητό μας, οι απαντήσεις βρίσκονται με ένα «κλικ», οι λύσεις παρουσιάζονται ως εύκολες και άμεσες. Η τεχνολογία μάς έχει χαρίσει άνεση, ασφάλεια και ταχύτητα. Όμως, μαζί με αυτά, μας έχει συνηθίσει και σε κάτι άλλο: στο να περιμένουμε τα πάντα χωρίς κόπο, χωρίς αναμονή, χωρίς προσωπική προσπάθεια. Μαθαίνουμε να εμπιστευόμαστε περισσότερο την οθόνη παρά τη σκέψη μας. Έτσι, ένα μήνυμα του 112, μια μετεωρολογική ή σεισμολογική πρόβλεψη, μια είδηση που διαδίδεται αστραπιαία, αρκεί για να προκαλέσει φόβο και αναστάτωση. Ταξίδια ακυρώνονται, εκδηλώσεις αναβάλλονται, άνθρωποι ανησυχούν υπερβολικά. Όχι πάντα επειδή ο κίνδυνος είναι πραγματικός, αλλά επειδή η πληροφορία φτάνει χωρίς φίλτρο, χωρίς ψυχραιμία, χωρίς προσωπική επεξεργασία. Περιμένουμε από την τεχνολογία να μας πει τι να κάνουμε, πότε να φοβηθούμε και πότε να ηρεμήσουμε. Σε αυτό το σημείο, η σύγχρονη πραγματικότητα συναντά τα βαθιά και διαχρονικά μηνύματα του βιβλίου Το Λάθος του Αντώνη Σαμαράκη. Στο έργο αυτό, το λάθος δεν παρουσιάζεται ως μια απλή αστοχία. Είναι το αποτέλεσμα της ανθρώπινης αδυναμίας, της βιασύνης, της έλλειψης ευθύνης. Είναι η στιγμή που ο άνθρωπος παραιτείται από την προσωπική του κρίση και αφήνεται σε μηχανισμούς, σε εντολές, σε «εύκολες λύσεις». Ο Σαμαράκης μας δείχνει πως το πιο επικίνδυνο λάθος δεν είναι αυτό που γίνεται από άγνοια, αλλά εκείνο που γίνεται από αδιαφορία. Όταν ο άνθρωπος παύει να σκέφτεται, να αμφισβητεί, να αναλαμβάνει το βάρος των επιλογών του. Όταν παραδίδει την ευθύνη του σε συστήματα και διαδικασίες, πιστεύοντας ότι έτσι θα είναι προστατευμένος. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και σήμερα. Πολλές φορές δεν διασταυρώνουμε, δεν περιμένουμε, δεν προβληματιζόμαστε. Πατάμε «αποστολή», «κοινοποίηση», «επιβεβαίωση» και προχωράμε. Κάποιες φορές το αποτέλεσμα είναι αθώο: μια συγγνώμη, ένα χαμόγελο, μια διόρθωση. Άλλες φορές όμως, το κόστος είναι μεγάλο: πληγωμένες σχέσεις, χαμένη εμπιστοσύνη, συλλογικός πανικός. Η τεχνολογία είναι ένα πολύτιμο εργαλείο. Δεν είναι όμως υποκατάστατο της ανθρώπινης συνείδησης. Δεν πρέπει να μας μαθαίνει να περιμένουμε τα πάντα έτοιμα, αλλά να μας βοηθά να σκεφτόμαστε καλύτερα, να αποφασίζουμε υπεύθυνα, να δρούμε με επίγνωση. Ίσως, τελικά, το πραγματικό μάθημα τόσο της εποχής μας όσο και του Σαμαράκη είναι αυτό: ότι το λάθος δεν θα πάψει ποτέ να υπάρχει. Αυτό που μπορεί να αλλάξει, όμως, είναι η στάση μας απέναντί του. Να μη ζούμε μηχανικά. Να μη φοβόμαστε άκριτα. Να θυμόμαστε πως πίσω από κάθε οθόνη, κάθε μήνυμα και κάθε απόφαση, υπάρχει ένας άνθρωπος. Και η ευθύνη, όσο κι αν προχωρά η τεχνολογία, θα παραμένει πάντα δική του.
