Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και έντονο συμβολισμό κορυφώθηκαν στη Ναύπακτο οι εορτασμοί για την 197η Επέτειο της Απελευθέρωσης της πόλης, με επίκεντρο το εμβληματικό Ενετικό Λιμάνι, τον χώρο που συνδέει διαχρονικά την ιστορική μνήμη με τη σύγχρονη ταυτότητα της πόλης. Οι εκδηλώσεις, που αναπτύχθηκαν από τις 24 έως τις 26 Απριλίου, περιλάμβαναν ιστορικές ομιλίες, πολιτιστικά δρώμενα και την αναπαράσταση «Η Ναύπακτος Ελεύθερη», αναδεικνύοντας τον ρόλο της πόλης ως στρατηγικού και εθνικού σημείου αναφοράς. Ιδιαίτερο βάρος είχε η ομιλία του Δημάρχου Ναυπακτίας Βασίλης Γκίζας, ο οποίος έδωσε έναν σαφή τόνο ιστορικής συνέχειας αλλά και σύγχρονης ευθύνης. Όπως τόνισε, το Λιμάνι δεν αποτελεί απλώς ένα ιστορικό τοπόσημο, αλλά «το σημείο όπου η Ναύπακτος αναγνωρίζει τον εαυτό της», συνδέοντας την ιστορική της διαδρομή με την αναπτυξιακή της προοπτική. Ο δήμαρχος στάθηκε ιδιαίτερα στη διαχρονική γεωστρατηγική σημασία της πόλης, υπενθυμίζοντας πως η Ναύπακτος δεν ήταν απλώς παρούσα σε κρίσιμες στιγμές της ιστορίας, αλλά συχνά αποτέλεσε το ίδιο το σημείο αναφοράς. Από τη Ναυμαχία του 1571, που έμεινε στην παγκόσμια ιστορία ως Lepanto, έως το 1829, όταν από το λιμάνι της αποχώρησαν οι τελευταίοι Οθωμανοί και η πόλη πέρασε οριστικά στην ελληνική κυριαρχία, η Ναύπακτος λειτούργησε ως τόπος με εθνικό και ευρωπαϊκό αποτύπωμα. Ξεχωριστή αναφορά έκανε στην άφιξη της φρεγάτας «Ελλάς» και του Κυβερνήτη Ιωάννης Καποδίστριας, μία ημέρα μετά την έπαρση της ελληνικής σημαίας στο Κάστρο, υπογραμμίζοντας πως η απελευθέρωση της Ναυπάκτου δεν ήταν μόνο τοπικό γεγονός, αλλά παράγοντας που ενίσχυσε καθοριστικά τη διαμόρφωση των συνόρων του νέου ελληνικού κράτους προς βορρά. Στον πυρήνα της παρέμβασής του, ωστόσο, βρέθηκε το μήνυμα της ανασυγκρότησης. Ο κ. Γκίζας υπενθύμισε ότι μετά την απελευθέρωση η πόλη δεν ήταν έτοιμη να γιορτάσει, αλλά σχεδόν ερειπωμένη και άδεια. Η αναγέννησή της ήρθε μέσα από την επιστροφή των ανθρώπων της, αλλά και την εγκατάσταση νέων κατοίκων — μεταξύ αυτών Σουλιωτών και ανθρώπων από τις γύρω περιοχές — που ενώθηκαν με τον τόπο και συνέβαλαν στην εκ νέου οικοδόμησή του. Αυτό, όπως σημείωσε, είναι και το ουσιαστικότερο στοιχείο της ναυπακτιακής ταυτότητας: η ικανότητα να ξαναχτίζεται από το μηδέν, να υποδέχεται, να ενώνει και να μετατρέπει τη δοκιμασία σε νέα αρχή. Ένα μήνυμα με σαφή αναφορά και στη σημερινή εποχή, όπου η τοπική ανάπτυξη, η κοινωνική συνοχή και η διατήρηση της πολιτιστικής φυσιογνωμίας αποτελούν κρίσιμες προκλήσεις. «Δεν ζητείται από κανέναν μας να κάνει κάτι ηρωικό. Ζητείται όμως από όλους μας να στεκόμαστε αντάξιοι όσων παραλάβαμε», ανέφερε χαρακτηριστικά, δίνοντας το στίγμα μιας διοίκησης που επιχειρεί να συνδέσει την ιστορική κληρονομιά με τη σύγχρονη ευθύνη διακυβέρνησης. Στο ίδιο πλαίσιο, ιδιαίτερη αναφορά έγινε στους «αφανείς πρωταγωνιστές» της ιστορίας: στους δασκάλους, τους ιερείς, τους τεχνίτες και στις γενιές των πολιτών που δεν πέρασαν στα βιβλία της ιστορίας, αλλά κράτησαν τη Ναύπακτο ζωντανή μέσα στους αιώνες. Για τον δήμαρχο, αυτή είναι η πραγματική συνέχεια της πόλης: οι μεγάλες στιγμές της της έδωσαν θέση στην ιστορία, αλλά οι άνθρωποί της τη διατήρησαν ζωντανή. Η φετινή επέτειος δεν λειτούργησε μόνο ως φόρος τιμής στο παρελθόν, αλλά και ως υπενθύμιση ότι η ιστορική ταυτότητα μπορεί να αποτελέσει μοχλό εξωστρέφειας, τουριστικής ανάπτυξης και τοπικής αυτοπεποίθησης. Σε μια περίοδο όπου οι πόλεις αναζητούν νέο αναπτυξιακό αφήγημα, η Ναύπακτος επιχειρεί να επενδύσει στη μνήμη όχι ως νοσταλγία, αλλά ως στρατηγικό κεφάλαιο για το μέλλον.
