Η είδηση ότι ο Chris Rokos μεταφέρει τη φορολογική του κατοικία από τη Βρετανία στην Ελλάδα ήρθε σχεδόν την ιδανική στιγμή. Λίγες ώρες μετά τη ΔΕΘ, μέσα σε ένα κλίμα νέων εξαγγελιών, στόχων για υψηλότερους μισθούς, περισσότερες επενδύσεις, χαμηλότερη ανεργία και μια οικονομία που φιλοδοξεί να τρέχει σταθερά ταχύτερα από την ευρωπαϊκή. Ο συμβολισμός είναι ισχυρός. Ένας δισεκατομμυριούχος διαχειριστής κεφαλαίων επιλέγει την Ελλάδα, όταν πριν από μερικά χρόνια το βασικό πρόβλημα της χώρας ήταν πώς θα πείσει τις αγορές ότι δεν κινδυνεύει να βρεθεί ξανά εκτός χρηματοδότησης. Η πρόοδος είναι υπαρκτή. Η Ελλάδα έχει επενδυτική βαθμίδα, χαμηλότερο ασφάλιστρο κινδύνου, καλύτερη πρόσβαση στις αγορές, πολύ χαμηλότερη ανεργία και περισσότερες επενδύσεις. Όμως η υπόθεση Rokos έχει ενδιαφέρον κυρίως επειδή μας αναγκάζει να κοιτάξουμε τι είδους Ελλάδα οικοδομούμε. Το ελληνικό κράτος δημιούργησε ένα ανταγωνιστικό φορολογικό καθεστώς για εύπορους πολίτες του εξωτερικού. Ο Rokos ανταποκρίνεται σε αυτό το κίνητρο. Απολύτως θεμιτό. Εφόσον αφήνει φόρους, κατανάλωση, επενδύσεις, επαγγελματικές υπηρεσίες και ενδεχομένως θέσεις εργασίας, η χώρα έχει όφελος. Η Rokos Capital άλλωστε σχεδιάζει και γραφείο στην Αθήνα. Αρκεί να μην μπερδεύουμε την προσέλκυση πλούτου με την παραγωγή πλούτου. Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο ζήτημα που έμεινε πίσω από τις φετινές εξαγγελίες της ΔΕΘ. Ακούσαμε για χρηματοδότηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων, ταχύτερες αποσβέσεις επενδύσεων, στόχο για ανάπτυξη άνω του 2%, μεταποίηση στο 12% του ΑΕΠ έως το 2031 και εκατοντάδες χιλιάδες επιχειρήσεις που θα πρέπει να περάσουν στην τεχνητή νοημοσύνη και στον αυτοματισμό. Είναι σωστή κατεύθυνση. Είναι όμως ταυτόχρονα και μια έμμεση παραδοχή ότι το παραγωγικό πρόβλημα παραμένει ανοικτό. Και εδώ οι αριθμοί είναι πιο χρήσιμοι από τα συνθήματα. Η ίδια η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι η χαμηλή παραγωγικότητα παραμένει μία από τις βασικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας. Μεγάλο μέρος της δραστηριότητας εξακολουθεί να συγκεντρώνεται σε κλάδους χαμηλότερης παραγωγικότητας, οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να μεγαλώσουν, να εξάγουν και να επενδύσουν στην καινοτομία, ενώ το κεφαλαιακό απόθεμα της χώρας παραμένει περίπου 20% χαμηλότερο από τα προ κρίσης επίπεδα. Υπάρχει πρόοδος. Οι παραγωγικές επενδύσεις αυξάνονται, οι εξαγωγές αγαθών έχουν βελτιωθεί και η μεταποίηση εμφανίζει μεγαλύτερη δυναμική. Η Τράπεζα της Ελλάδος καταγράφει μάλιστα τις παραγωγικές επενδύσεις, εξαιρουμένων των κατασκευών, στο υψηλότερο επίπεδο ως ποσοστό του ΑΕΠ εδώ και τρεις δεκαετίες. Αυτό όμως είναι η αρχή της διαδρομής, όχι το τέλος της. Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών παραμένει βασική ευπάθεια και δείχνει κάτι βαθύτερο: η χώρα συνεχίζει να χρειάζεται πολλά περισσότερα αγαθά, τεχνολογία, μηχανήματα και ενδιάμεσα προϊόντα από όσα μπορεί να προσφέρει προς τα έξω. Η Τράπεζα της Ελλάδος ζητά ευρύτερη εξαγωγική βάση, παραγωγή υψηλότερης προστιθέμενης αξίας και περισσότερα προϊόντα υψηλής τεχνολογίας. Εδώ πρέπει τελικά να κριθούν και οι επόμενες προεκλογικές υποσχέσεις. Οι φοροελαφρύνσεις έχουν σημασία. Οι αυξήσεις μισθών επίσης. Τα επιδόματα μπορούν να ανακουφίσουν πραγματικές ανάγκες. Καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να αγνοεί την καθημερινότητα. Όμως μια οικονομία δεν μπορεί επ’ αόριστον να συζητά κυρίως πώς θα μοιράσει καλύτερα το εισόδημα που ήδη παράγει. Κάποτε πρέπει να συζητήσει με την ίδια ένταση πώς θα παράγει περισσότερο. Περισσότερη βιομηχανία. Μεγαλύτερες και ισχυρότερες επιχειρήσεις. Φθηνότερη ενέργεια. Έρευνα που γίνεται προϊόν. Αγροτική παραγωγή υψηλότερης αξίας. Ελληνικές εταιρείες που βγαίνουν στις διεθνείς αγορές. Επενδύσεις που δημιουργούν εξαγωγές και όχι μόνο ακριβότερα ακίνητα. Η πραγματική αναβάθμιση της Ελλάδας θα ολοκληρωθεί όταν ένας Rokos θα έρχεται επειδή τον συμφέρει φορολογικά, αλλά ταυτόχρονα εκατοντάδες ελληνικές επιχειρήσεις θα μπορούν να γίνονται οι αυριανοί Rokos της παραγωγής. Μέχρι τότε, η χώρα θα έχει κάνει σημαντική πρόοδο. Θα της λείπει όμως ακόμη το δυσκολότερο κομμάτι: να μετατρέψει την εμπιστοσύνη των αγορών σε παραγωγική δύναμη.
