Η πρωτοβουλία για την έλευση του Χριστουγεννιάτικου Τρένου στην Πάτρα, από τον Εμπορικό Εισαγωγικό Σύλλογο Πατρών, κινείται αναμφίβολα σε θετική κατεύθυνση ως προς την πρόθεση: να ενισχυθεί το εορταστικό κλίμα και να τονωθεί η τοπική αγορά σε μια ιδιαίτερα απαιτητική περίοδο για το λιανεμπόριο. Σε αυτό, αξίζει να αποδοθεί το αυτονόητο εύσημο. Η οικονομική πραγματικότητα, ωστόσο, επιβάλλει μια πιο ψύχραιμη αποτίμηση. Τέτοιου τύπου αποσπασματικές δράσεις, όταν δεν εντάσσονται σε έναν συνολικό, συνεκτικό και χρονικά προγραμματισμένο σχεδιασμό για την προσέλκυση επισκεπτών με σαφή καταναλωτική στόχευση, σπάνια παράγουν ουσιαστικό οικονομικό αποτέλεσμα. Το όφελος περιορίζεται συνήθως στη δημοσιότητα και-συχνά-στην ανάδειξη των πρωταγωνιστών και των χορηγών, όχι όμως στην πραγματική αύξηση της εμπορικής κίνησης. Στην προκειμένη περίπτωση, το Χριστουγεννιάτικο Τρενάκι λειτουργεί περισσότερο ως υπαίθριο διαφημιστικό όχημα, με εμφανή και αισθητικά ασύνδετη αρίθμηση χορηγών, παρά ως ένα καλαίσθητο, συλλογικό χριστουγεννιάτικο σύμβολο της πόλης. Το αποτέλεσμα δεν δικαιώνει ούτε την ίδια την ιδέα ούτε –παραδόξως– τους ίδιους τους χορηγούς, οι οποίοι τελικά δεν αναδεικνύονται μέσα από μια ισχυρή και ελκυστική εικόνα. Και στην αστική οικονομία, η εικόνα δεν είναι δευτερεύουσα: είναι βασικό εργαλείο προσέλκυσης, παραμονής και κατανάλωσης. Αρκεί μια σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές πόλεις για να γίνει σαφές τι σημαίνει οργανωμένη πρακτική. Στο Στρασβούργο, τα Χριστούγεννα δεν αντιμετωπίζονται ως μεμονωμένο γεγονός, αλλά ως πολυεβδομαδιακό οικονομικό και τουριστικό πρόγραμμα, με ενιαία αισθητική, καθορισμένες διαδρομές αγορών και ξεκάθαρη στόχευση στον επισκέπτη-καταναλωτή. Στη Βιέννη, οι χριστουγεννιάτικες αγορές εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλέγμα πολιτισμού, γαστρονομίας και εμπορίου, μετατρέποντας το κέντρο της πόλης σε προορισμό και όχι απλώς σε χώρο διέλευσης. Η Βαρκελώνη επενδύει στη συνοχή: φωτισμός, δράσεις δρόμου και εμπορικά ωράρια σχεδιάζονται από κοινού, με μετρήσιμους στόχους επισκεψιμότητας. Ακόμη και η μικρότερη Λιουμπλιάνα αποδεικνύει ότι το μέγεθος δεν είναι εμπόδιο, όταν υπάρχει συλλογική αισθητική και κεντρικός προγραμματισμός. Το κοινό στοιχείο όλων αυτών των παραδειγμάτων είναι η συνεργασία, η ενιαία ταυτότητα και ο στρατηγικός σχεδιασμός. Οι δράσεις δεν είναι αυτοσκοπός· είναι εργαλεία μιας ευρύτερης πολιτικής αστικής οικονομίας. Στην Πάτρα, το ζητούμενο παραμένει ακριβώς αυτό. Ο Εμπορικός Σύλλογος Πατρών δεν εκπροσωπεί μόνο τους εμπόρους του ιστορικού κέντρου, αλλά οφείλει να λειτουργεί ως μέρος ενός συνολικού οικοσυστήματος που περιλαμβάνει τον Δήμο, τους επαγγελματικούς φορείς, τον τουρισμό και τον πολιτισμό. Ειδικά φέτος, όπου έργα και αγροτικές κινητοποιήσεις δυσχεραίνουν την πρόσβαση με αυτοκίνητο, γίνεται ακόμη πιο σαφές ότι οι μεμονωμένες, «εύκολες» δράσεις δεν αρκούν. Αυτή η συγκυρία είναι δευτερεύουσα ως αιτία, αλλά αποκαλυπτική ως σύμπτωμα. Αν η Πάτρα θέλει τα Χριστούγεννα να αποτελούν πραγματικό μοχλό τόνωσης της τοπικής οικονομίας, χρειάζεται λιγότερες αποσπασματικές πρωτοβουλίες και περισσότερο στρατηγικό σχεδιασμό: με σαφείς στόχους, αισθητική συνοχή, συνεργασίες και αξιολόγηση αποτελεσμάτων. Διαφορετικά, θα συνεχίσουμε να παράγουμε εικόνες χωρίς αντίκρισμα – και δράσεις που κινούνται, αλλά δεν οδηγούν πουθενά.
