Η δεύτερη ημέρα της δίκης για την τραγωδία των Τεμπών εξελίσσεται σε ένα κρίσιμο τεστ όχι μόνο για τη δικαιοσύνη, αλλά και για την ικανότητα του κράτους να διαχειρίζεται υποθέσεις υψηλής κοινωνικής έντασης με θεσμική επάρκεια και ισορροπία. Η διάταξη της προέδρου του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Λάρισας, Γεωργία Στεφανίδου, έρχεται ως απάντηση στην εικόνα αποδιοργάνωσης που καταγράφηκε στην πρώτη συνεδρίαση. Αυστηροί έλεγχοι, ποσοτικοί περιορισμοί, σαφώς οριοθετημένες ροές εισόδου: όλα δείχνουν μια προσπάθεια «επαναφοράς του ελέγχου». Σε διοικητικούς όρους, πρόκειται για μια κλασική αντίδραση συστήματος μετά από επιχειρησιακή αποτυχία. Ωστόσο, εδώ ακριβώς εντοπίζεται και ο βασικός κίνδυνος. Σε περιβάλλοντα υψηλής ευαισθησίας, όπως μια δίκη με ισχυρό κοινωνικό αποτύπωμα, η υπερδιόρθωση μπορεί να αποδειχθεί εξίσου επιβαρυντική με την αρχική δυσλειτουργία. Η πρώτη ημέρα εξέθεσε την ανεπαρκή προετοιμασία της πολιτείας.Η δεύτερη κινδυνεύει να εκθέσει μια διαφορετική αδυναμία: την προσφυγή σε υπερ-ρυθμιστικές λύσεις που, αν και τυπικά νόμιμες, ενδέχεται να περιορίσουν ουσιώδη χαρακτηριστικά της δίκαιης δίκης. Η επιβολή αριθμητικών ορίων στην παρουσία συγγενών θυμάτων, ο αυστηρός έλεγχος της δημοσιογραφικής κάλυψης και η συνολική «διαχείριση πρόσβασης» μετατρέπουν μια κατ’ εξοχήν δημόσια διαδικασία σε ένα αυστηρά φιλτραρισμένο περιβάλλον. Αυτό, από μόνο του, δεν συνιστά παραβίαση. Συνιστά όμως δυνητικά πρόβλημα αντίληψης. Και στην οικονομία,όπως και στη δικαιοσύν, η αντίληψη είναι κεφάλαιο. Η εμπιστοσύνη στους θεσμούς λειτουργεί ως άυλο αλλά κρίσιμο μέγεθος: επηρεάζει την κοινωνική συνοχή, την επενδυτική σταθερότητα και τη συνολική εικόνα μιας χώρας. Όταν μια εμβληματική δίκη δημιουργεί έστω και την υπόνοια ότι η πρόσβαση περιορίζεται ή ότι η διαδικασία «ελέγχεται» υπέρμετρα, το κόστος δεν είναι μόνο επικοινωνιακό. Είναι θεσμικό. Οι αντιδράσεις συγγενών θυμάτων κινούνται ακριβώς σε αυτό το πεδίο. Δεν αμφισβητούν την ανάγκη τάξης, αμφισβητούν το ενδεχόμενο η τάξη να λειτουργήσει εις βάρος της διαφάνειας. Σε μια υπόθεση όπου το διακύβευμα είναι η πλήρης διαλεύκανση ευθυνών, ακόμη και η εντύπωση περιορισμού μπορεί να λειτουργήσει διαβρωτικά. Η πολιτεία βρίσκεται, συνεπώς, μπροστά σε μια λεπτή εξίσωση: να αποκαταστήσει την επιχειρησιακή επάρκεια χωρίς να υπονομεύσει την ανοιχτότητα της διαδικασίας. Πρόκειται για ισορροπία που δεν επιτυγχάνεται με κανονιστικές υπερβολές, αλλά με λειτουργική ακρίβεια και συνεχή προσαρμογή. Η πρώτη ημέρα της δίκης ανέδειξε το έλλειμμα οργάνωσης. Η δεύτερη δεν πρέπει να καταγραφεί ως παράδειγμα υπερβολικού ελέγχου. Διότι, σε τελική ανάλυση, η αξιοπιστία των θεσμών δεν κρίνεται μόνο από την ικανότητά τους να επιβάλλουν κανόνες, αλλά από το κατά πόσο αυτοί οι κανόνες ενισχύουν-και δεν περιορίζουν- την εμπιστοσύνη των πολιτών.
