Οι πρόσφατες ανακοινώσεις του Κωστή Χατζηδάκη για την πλήρη λειτουργία του Ελληνικού Ταμείου Καινοτομίας και Υποδομών δημιουργούν εύλογες προσδοκίες, αλλά απαιτούν και προσεκτική ανάγνωση. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης ανακοίνωσε ότι σύντομα θα παρουσιαστεί η πρώτη επένδυση του Ταμείου στις ψηφιακές υποδομές, έθεσε στόχο κινητοποίησης επενδύσεων άνω του 1 δισ. ευρώ μέσα στην επόμενη τριετία και ανέφερε ότι, σε βάθος χρόνου, η συνολική αξία των έργων που θα χρηματοδοτηθούν μπορεί να φτάσει τα 20 δισ. ευρώ. Οι αριθμοί είναι εντυπωσιακοί, αλλά δεν είναι ισοδύναμοι. Το Ταμείο ξεκινά με αρχικό κεφάλαιο περίπου 300 εκατ. ευρώ. Το ένα δισεκατομμύριο αφορά συνολικές επενδύσεις που φιλοδοξεί να κινητοποιήσει μαζί με ιδιώτες συνεπενδυτές, ενώ τα 20 δισ. αποτελούν μακροπρόθεσμη εκτίμηση και όχι ήδη εξασφαλισμένη χρηματοδότηση. Η βασική ιδέα, πάντως, είναι ορθή. Η Ελλάδα χρειάζεται έναν επενδυτικό μηχανισμό που να μπορεί να συμμετέχει σε έργα μεγάλης διάρκειας και αυξημένου αρχικού κινδύνου, ιδιαίτερα σε ψηφιακές, ενεργειακές και περιβαλλοντικές υποδομές. Το δημόσιο κεφάλαιο μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης, μειώνοντας τον κίνδυνο και προσελκύοντας πρόσθετη ιδιωτική χρηματοδότηση. Εδώ, όμως, βρίσκεται και η μεγάλη δοκιμασία. Όπως τόνισε ο κ. Χατζηδάκης, το Ταμείο πρέπει να συμπληρώνει και όχι να υποκαθιστά την αγορά. Αυτό σημαίνει ότι δεν πρέπει να διοχετεύει δημόσιο χρήμα σε έργα που θα πραγματοποιούνταν ούτως ή άλλως ή να περιορίζεται σε ασφαλείς επενδύσεις μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων. Τι σημαίνουν στην πράξη οι ανακοινώσεις για το νέο Ταμείο- Τα επιβεβαιωμένα μεγέθη, οι κυβερνητικοί στόχοι και τα σημεία που μένει να αποδειχθούν Η ανακοίνωση Τι σημαίνει πραγματικά Τι μένει να αποδειχθεί Αρχικό κεφάλαιο περίπου 300 εκατ. ευρώ Είναι το κεφάλαιο εκκίνησης του Ταμείου. Πόσο και με ποιο χρονοδιάγραμμα θα επενδυθεί. Επενδύσεις άνω του 1 δισ. ευρώ σε τρία χρόνια Είναι στόχος κινητοποίησης συνολικών επενδύσεων μαζί με ιδιώτες. Πόσα ιδιωτικά κεφάλαια θα προσελκύονται για κάθε ευρώ του Ταμείου. Έργα έως 20 δισ. ευρώ σε βάθος χρόνου Πρόκειται για μακροπρόθεσμη εκτίμηση της αξίας των έργων. Δεν υπάρχει ακόμη αντίστοιχο δεσμευμένο ή συμβασιοποιημένο χαρτοφυλάκιο. Πρώτη επένδυση στις ψηφιακές υποδομές Η πρώτη συμφωνία αναμένεται να ανακοινωθεί σύντομα. Το ποσό, οι συνεπενδυτές, οι θέσεις εργασίας και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Το Ταμείο θα συμπληρώνει την αγορά Θα πρέπει να επενδύει εκεί όπου υπάρχει πραγματικό χρηματοδοτικό κενό. Να μη χρηματοδοτεί έργα που θα γίνονταν ούτως ή άλλως. Δυνατότητα περιφερειακών επενδύσεων Η Πάτρα μπορεί να διεκδικήσει χρηματοδότηση για ώριμα τεχνολογικά έργα. Να υπάρξει γεωγραφική διασπορά και όχι συγκέντρωση των πόρων στην Αττική. Η επιτυχία του θα κριθεί από το αν καλύψει πραγματικά χρηματοδοτικά κενά, αν κινητοποιήσει νέα ιδιωτικά κεφάλαια και αν στηρίξει επενδύσεις με σαφή παραγωγική, τεχνολογική και περιφερειακή προστιθέμενη αξία. Η επιλογή των ψηφιακών υποδομών για την πρώτη επένδυση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η χώρα επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση της στα κέντρα δεδομένων, στις τηλεπικοινωνίες και στη διαχείριση δεδομένων. Ωστόσο, το ύψος μιας επένδυσης δεν αρκεί για να αποδείξει το αναπτυξιακό της αποτέλεσμα. Θα πρέπει να εξεταστούν οι μόνιμες θέσεις εργασίας, η συμμετοχή ελληνικών επιχειρήσεων, η σύνδεση με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα, καθώς και το ενεργειακό και περιβαλλοντικό της αποτύπωμα. Για την περιφέρεια, ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η επανάληψη ενός γνωστού μοντέλου: οι εθνικοί επενδυτικοί μηχανισμοί να συγκεντρώνουν τελικά τους περισσότερους πόρους στην Αττική, όπου βρίσκονται οι έδρες των μεγάλων επιχειρήσεων, των τραπεζών και των επενδυτικών συμβούλων. Η περιφερειακή διάσταση δεν θα προκύψει αυτόματα. Χρειάζεται ενεργή αναζήτηση επενδυτικών ευκαιριών εκτός των μεγάλων κέντρων, τεχνική υποστήριξη για την ωρίμανση έργων και δημοσιοποίηση της γεωγραφικής κατανομής των επενδύσεων. Η Πάτρα έχει σοβαρή βάση για να διεκδικήσει ρόλο. Διαθέτει το Πανεπιστήμιο Πατρών, ισχυρά ερευνητικά εργαστήρια, το ΙΤΕ/ΙΕΧΜΗ, το Επιστημονικό Πάρκο, το ΙΤΥΕ “ΔΙΟΦΝΤΟΣ”, το ΙΝΒΙΣ-Ε.Κ ΑΘΗΝΑ, και τεχνολογικές επιχειρήσεις με δραστηριότητα στις ψηφιακές τεχνολογίες, στην ενέργεια, στα νέα υλικά, στη βιοτεχνολογία και στην αγροδιατροφή. Το πρόβλημα της περιοχής δεν είναι η έλλειψη επιστημονικής γνώσης. Είναι η δυσκολία μετατροπής της γνώσης σε επιχειρήσεις μεγαλύτερης κλίμακας, παραγωγικές μονάδες και σταθερές, καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας. Πολλές καινοτόμες επιχειρήσεις μπορούν να εξασφαλίσουν μια αρχική επιχορήγηση. Δυσκολεύονται, όμως, να βρουν τα κεφάλαια που απαιτούνται για πιλοτικές εγκαταστάσεις, πιστοποιήσεις, παραγωγικό εξοπλισμό και διεθνή ανάπτυξη. Αυτό ακριβώς είναι το πεδίο στο οποίο θα μπορούσε να αποδειχθεί χρήσιμο το νέο Ταμείο. Η Πάτρα, ωστόσο, δεν πρέπει να περιμένει παθητικά. Πανεπιστήμιο, Επιστημονικό Πάρκο, Ερευνητικά Κέντρα, Περιφέρεια, Επιμελητήριο, Δήμος, λιμάνι και επιχειρήσεις χρειάζεται να παρουσιάσουν ένα κοινό χαρτοφυλάκιο ώριμων επενδυτικών προτάσεων. Σε αυτό θα μπορούσαν να περιλαμβάνονται υποδομές υπολογιστικής ισχύος και τεχνητής νοημοσύνης, εργαστήρια κυβερνοασφάλειας, πιλοτικές γραμμές προηγμένων υλικών, συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, τεχνολογίες διαχείρισης νερού και εφαρμογές γαλάζιας οικονομίας που συνδέονται με το λιμάνι και τον Πατραϊκό Κόλπο. Η ευκαιρία είναι πραγματική, αλλά δεν αποτελεί λευκή επιταγή ούτε για την κυβέρνηση ούτε για τους τοπικούς φορείς. Η κυβέρνηση οφείλει να εξασφαλίσει διαφάνεια, ανεξάρτητη αξιολόγηση και πραγματική περιφερειακή διάσταση. Η Πάτρα, από την πλευρά της, πρέπει να ξεπεράσει τον κατακερματισμό και να μετατρέψει τις ερευνητικές της δυνατότητες σε ώριμα και επενδύσιμα έργα. Το Ταμείο θα κριθεί όχι από το ύψος των ανακοινώσεων, αλλά από το πραγματικό του αποτύπωμα: πόσα ιδιωτικά κεφάλαια κινητοποίησε, πόσες νέες παραγωγικές δραστηριότητες δημιούργησε και πόσες ποιοτικές θέσεις εργασίας έφερε και εκτός Αθηνών. Για την Πάτρα, αυτό είναι και το ουσιαστικό στοίχημα: να πάψει να αποτελεί μόνο τόπο παραγωγής επιστημονικού ανθρώπινου δυναμικού και να γίνει τόπος όπου η γνώση μετατρέπεται σε επένδυση, παραγωγή και ανάπτυξη.















