Σημαντικές αλλαγές στο ισχύον πλαίσιο για τον ετήσιο καθαρισμό οικοπέδων ενόψει της αντιπυρικής περιόδου φέρνουν τα άρθρα 37–39 του υπό διαβούλευση νομοσχεδίου «ΕΝΕΡΓΗ ΜΑΧΗ» του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Οι ρυθμίσεις αφορούν άμεσα ιδιοκτήτες οικοπέδων και ακαλύπτων χώρων εντός σχεδίου και εντός οικισμών και κινούνται, σε μεγάλο βαθμό, προς την κατεύθυνση του εξορθολογισμού. Ωστόσο, παραμένουν κρίσιμα ζητήματα ανοικτά. Δίμηνη πλέον η περίοδος καθαρισμού Η προθεσμία καθαρισμού επεκτείνεται από τον έναν μήνα σε δίμηνο, από 1 Απριλίου έως 31 Μαΐου κάθε έτους, με δυνατότητα παράτασης με υπουργική απόφαση. Οι έλεγχοι των δήμων ξεκινούν από 1ης Ιουνίου, ενώ στο διάστημα 1–15 Ιουνίου μπορεί να επιβληθεί πρόστιμο για μη καθαρισμό, όχι όμως για μη δήλωση στην πλατφόρμα «Ακαθάριστα Οικόπεδα». Η ρύθμιση ικανοποιεί σε μεγάλο βαθμό πάγιο αίτημα της ΠΟΜΙΔΑ, η οποία ωστόσο επιμένει ότι η προθεσμία θα έπρεπε να επεκταθεί έως τις 15 Ιουνίου, ως πιο ρεαλιστική. Διπλασιασμός προστίμων για μη καθαρισμό Το πρόστιμο για μη εκπλήρωση της υποχρέωσης καθαρισμού διπλασιάζεται σε 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, από 0,5 ευρώ, με το ελάχιστο να παραμένει στα 200 ευρώ. Για μεγάλες ιδιοκτησίες, το ύψος του προστίμου μπορεί να καταστεί ιδιαίτερα βαρύ, ειδικά σε περίπτωση αυτεπάγγελτου καθαρισμού από τον δήμο, όπου προστίθενται και τα έξοδα καθαρισμού. Η ΠΟΜΙΔΑ προτείνει την καθιέρωση ανώτατου ορίου προστίμου στις 2.000 ευρώ, ώστε να αποφευχθούν δυσανάλογες επιβαρύνσεις. Δήλωση καθαρισμού έως 15 Ιουνίου Η προθεσμία υποβολής δήλωσης καθαρισμού ορίζεται στις 15 Ιουνίου κάθε έτους. Πρόταση των ιδιοκτητών είναι η μεταφορά της προθεσμίας στις 30 Ιουνίου, χωρίς δυνατότητα παράτασης, ώστε να υπάρχει σαφές και σταθερό πλαίσιο. Μείωση προστίμων για μη δήλωση Ιδιαίτερα θετική κρίνεται η δραστική μείωση των προστίμων για μη υποβολή δήλωσης: στα 500 ευρώ όταν δεν έχει γίνει καθαρισμός, στα 100 ευρώ όταν ο καθαρισμός έχει πραγματοποιηθεί. Η ρύθμιση αίρει, κατά κοινή ομολογία, υπερβολές του προηγούμενου καθεστώτος. Ποινικές κυρώσεις για ψευδή δήλωση Η υποβολή ψευδούς υπεύθυνης δήλωσης καθαρισμού επισύρει πλέον ποινικές κυρώσεις: χρηματική ποινή 5.000 ευρώ και φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών. Η διάταξη αντικαθιστά προγενέστερες εξαιρετικά αυστηρές προβλέψεις και εναρμονίζεται με το γενικό πλαίσιο περί υπεύθυνων δηλώσεων. Διευκολύνσεις για ανήμπορους πολίτες Προβλέπεται δυνατότητα υποβολής δήλωσης μέσω της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας σε περιπτώσεις αντικειμενικής αδυναμίας (ηλικία, αναπηρία κ.λπ.), με σχετική υπουργική απόφαση που θα εξειδικεύει τη διαδικασία. Τα ζητήματα που παραμένουν ανοικτά Παρά τις βελτιώσεις, δύο βασικά θέματα εξακολουθούν να μην αντιμετωπίζονται επαρκώς: η αποκομιδή των υπολειμμάτων καθαρισμού, η οποία στην πράξη γίνεται από τους δήμους αλλά δεν περιλαμβάνεται ρητά στις υποχρεώσεις τους, ο σαφέστερος ορισμός του τι συνιστά «καθαρισμό», όπως προβλέπεται στην Πυροσβεστική Διάταξη 20/2024. Η δημόσια διαβούλευση για το νομοσχέδιο ολοκληρώνεται τη Δευτέρα 26 Ιανουαρίου 2026, στις 08:00 π.μ.
