Ανάπτυξη με… αναμμένα φλας: Όταν τα έργα της Πάτρας συναντούν το χάος

Αυτό το καλοκαίρι στην Πάτρα, η εικόνα θυμίζει κάτι ανάμεσα σε εργοτάξιο, φουτουριστικό data hub και κυκλοφοριακό γρίφο. Έχουμε ένα… μικρό όργιο έργων. Από τη μία, δημοτικά έργα ανάπλασης σε δρόμους, πεζόδρομους και πλατείες – στο κέντρο και σε συνοικίες όπως αυτή γύρω από την Πλατεία Ελευθερίας. Από την άλλη, τα έργα για τις οπτικές ίνες που θα κάνουν την Πάτρα “έξυπνη” και ψηφιακά εκσυγχρονισμένη. Σαν να μην έφταναν αυτά, έχουμε και το εντυπωσιακό κύμα οικοδομών που ξεφυτρώνουν σε πολλές μεριές. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, μόνο στην Πάτρα, μεταξύ Μαΐου 2023 και Μαΐου 2024, η επιφάνεια των νέων οικοδομών αυξήθηκε κατά 93,2% ενώ ο όγκος τους εκτοξεύτηκε κατά 218%. Μετά από σχεδόν μία δεκαετία πλήρους οικοδομικής άπνοιας λόγω κρίσης, έχουμε ένα ξεσπάσμα που μοιάζει περισσότερο με αναβίωση εποχής… αντιπαροχής. Όλα αυτά, στο χαρτί, μοιάζουν εξαιρετικά. Φέρνουν επενδύσεις, κινητικότητα, εργασία, αύξηση αξιών ακινήτων και μια νότα αισιοδοξίας. Αλλά ας δούμε και την… πρακτική εφαρμογή. Γιατί εκεί αρχίζουν τα παράδοξα. Σε όλα αυτά τα “μπουμ”, λείπουν κάποιες βασικές παράμετροι που συμπυκνώνονται σε δύο λέξεις: Συντονισμός και Μέτρο. Βλέπουμε τα έργα να ξεφυτρώνουν ξαφνικά, δρόμοι να κλείνουν από παντού χωρίς ενημέρωση ή σχεδιασμό, και η πόλη να βυθίζεται σ’ έναν γενικό κυκλοφοριακό χαμό. Ο καθένας κάνει το δικό του: ο Δήμος σκάβει, οι εταιρείες βάζουν ίνες, οι εργολάβοι χτίζουν, αλλά κανείς δεν φαίνεται να σκέφτεται τον άλλον – ούτε τον δημότη που προσπαθεί να πάει στη δουλειά του χωρίς να χρειαστεί εφαρμογή GPS κάθε 200 μέτρα. Πού είναι ο συντονισμός των διαφόρων φορέων; Υλοποιούν έργα στον ίδιο δρόμο χωρίς χρονοδιάγραμμα, χωρίς κοινό σχεδιασμό, λες και πρόκειται για παράλληλα σύμπαντα. Και μέσα σ’ αυτό το μωσαϊκό έλλειψης μέτρου, εμφανίζεται και η… διαχρονική ελληνική συνήθεια του “παρκάρω όπου βρω – είναι για λίγο”. Ακόμη κι όταν ο μισός δρόμος έχει κλείσει λόγω έργων, από την άλλη πλευρά όλο και κάποιος θα σταματήσει “για δύο λεπτά”, μπλοκάροντας όλο το σύστημα. Εδώ δεν μιλάμε για κακή συμπεριφορά. Μιλάμε για συνένοχη ασυδοσία, όταν δεν υπάρχει κανείς να την αποτρέψει. Γιατί; Διότι και η αστυνομία – που θα μπορούσε να συμβάλει καθοριστικά στον συντονισμό – είναι σχεδόν απούσα. Αυτή την περίοδο, μεγάλο μέρος της δύναμής της έχει στραφεί στην εφαρμογή των νέων μέτρων του ΚΟΚ. Φυσικά και είναι απαραίτητο να κυνηγούμε κράνη και ανασφάλιστα, γιατί σώζουν ζωές και –ας το πούμε κι αυτό– φέρνουν και σημαντικά έσοδα στα δημόσια ταμεία. Αλλά όταν σχεδόν όλη η δύναμη της τροχαίας είναι απασχολημένη αποκλειστικά εκεί, ποιος θα ασχοληθεί με τη ρύθμιση της κυκλοφορίας; Κι αν αυτό σας ακούγεται δευτερεύον, θυμηθείτε πως τα έργα οπτικών ινών που “τρέχουν” παντού είναι κομμάτι επενδύσεων που αγγίζουν τα €680 εκατ. πανελλαδικά, με στόχο να φτάσουν σε 1,7 εκατ. νοικοκυριά ως το 2025. Η Πάτρα είναι μέσα σε αυτό το χάρτη. Αλλά το ερώτημα είναι: θα προλάβει να γίνει “έξυπνη πόλη” ή θα μείνει… “μπερδεμένη πόλη”; Γιατί όσο χτίζεις χωρίς σχέδιο, χωρίς αστυνόμευση, χωρίς κοινό πρόγραμμα, και κυρίως χωρίς να πείσεις και τον πολίτη να αλλάξει συμπεριφορά, τότε απλώς φτιάχνεις έναν ακριβό λαβύρινθο από έργα – όχι μια σύγχρονη πόλη. Και τελικά, δεν φταίνε ούτε οι εργάτες, ούτε οι εργολάβοι, ούτε τα έργα. Φταίει πως κάθε υπηρεσία πηγαίνει με τις δικές της προτεραιότητες, χωρίς κανείς να σηκώσει το τηλέφωνο ή να κοιτάξει ένα κοινό ημερολόγιο. Ναι, ανάπτυξη. Ναι, επενδύσεις. Ναι, ευημερία. Αλλά και λίγη κοινή λογική. Γιατί χωρίς συντονισμό, και η καλύτερη πρόθεση… γίνεται εμπόδιο. Ανάπτυξη με μυαλό. Όχι μόνο με μπετόν.