0 Comment
Η έκθεση European Innovation Scoreboard 2025 (EIS) αποτυπώνει για ακόμη μια χρονιά την πρόοδο και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη της Ε.Ε. στον τομέα της καινοτομίας. Η Ελλάδα κατατάσσεται για το 2025 στην κατηγορία των μέτριων καινοτόμων, επιτυγχάνοντας το 75,8% της ευρωπαϊκής επίδοσης, καταλαμβάνοντας τη 20ή θέση μεταξύ των χωρών της Ένωσης και την 24η συνολικά με τις γειτονικές χώρες. Η πορεία της χώρας τα τελευταία χρόνια ήταν ανοδική, με αύξηση 15,3 μονάδων από το 2018. Ωστόσο, η φετινή χρονιά σημαδεύεται από μικρή πτώση 2,9 μονάδων σε σχέση με το 2024, ενώ η γενική τάση σε επίπεδο Ε.Ε. δείχνει στασιμότητα, με μείωση 0,4 μονάδων σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Η εξέλιξη αυτή ερμηνεύεται ως σημάδι κόπωσης αλλά και ως προειδοποίηση ενόψει των αυξανόμενων πιέσεων από τον διεθνή ανταγωνισμό και τις ανάγκες τεχνολογικής προσαρμογής. Ο δείκτης καινοτομίας του EIS βασίζεται σε 32 επιμέρους δείκτες, οι οποίοι καλύπτουν τομείς όπως επενδύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη, εκπαίδευση, επιχειρηματικότητα, ψηφιακή τεχνολογία, περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιδόσεις. Σκοπός του Πίνακα είναι η υποστήριξη πολιτικών, η συγκριτική αξιολόγηση των χωρών και η χάραξη στρατηγικής ενόψει της νέας Ευρωπαϊκής Ατζέντας Καινοτομίας, της «Πυξίδας Ανταγωνιστικότητας» και του υπό σχεδίαση Ευρωπαϊκού Νόμου για την Καινοτομία. Η Σουηδία επανέρχεται στην κορυφή της ευρωπαϊκής κατάταξης, ακολουθούμενη από Δανία, Ολλανδία, Φινλανδία και Ιρλανδία, χάρη στην υψηλή επένδυση σε υποδομές, την τεχνολογική ετοιμότητα και τη διασύνδεση του ιδιωτικού τομέα με την καινοτομία. Αντίστοιχα, οι Κροατία και Εσθονία αναδεικνύονται ως ανερχόμενες δυνάμεις, με σημαντικές βελτιώσεις της τάξης των 19,4 και 30 μονάδων αντίστοιχα από το 2018. Στον αντίποδα, χώρες όπως η Ρουμανία, η Βουλγαρία και η Σλοβακία παραμένουν στην κατηγορία των αναδυόμενων καινοτόμων, κάτω του 70% της ευρωπαϊκής επίδοσης. Η Ελλάδα, παρά τη διαχρονική πρόοδο, εξακολουθεί να υπολείπεται του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Από τις 13 περιφέρειές της, καμία δεν εντάσσεται στην ομάδα των ισχυρών καινοτόμων, ενώ μόνο η Κρήτη και η Αττική προσεγγίζουν επίπεδα άνω του 80% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Οι υπόλοιπες περιφέρειες κυμαίνονται μεταξύ 60% και 75%, καταδεικνύοντας σημαντικά περιθώρια βελτίωσης. Ειδικότερα, η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας εμφανίζεται χαμηλότερα από τον εθνικό μέσο όρο, με απόδοση κοντά στο 65%-70% του ευρωπαϊκού δείκτη. Παρά το ότι διαθέτει ισχυρά ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα, όπως το Πανεπιστήμιο Πατρών και σημαντικά ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ και ερευνητικούς φορείς η περιοχή δεν έχει καταφέρει να μετατρέψει τη γνώση σε εφαρμοσμένη καινοτομία, κάτι που οφείλεται σε σειρά από διαρθρωτικά εμπόδια: χαμηλή διασύνδεση με τις επιχειρήσεις, ελλείψεις σε χρηματοδοτικά εργαλεία, αλλά και περιορισμένη περιφερειακή στρατηγική για την ενίσχυση των startups και της ψηφιακής μετάβασης. Η έκθεση RIS 2025 (Regional Innovation Scoreboard), που συνοδεύει την ετήσια ανάλυση του EIS, αποκαλύπτει πως η Δυτική Ελλάδα – όπως και πολλές περιφέρειες της Νότιας Ευρώπης – συνεχίζει να υπολείπεται σημαντικά των περιφερειών του Βορρά και της Δύσης. Αν και το 85% των ευρωπαϊκών περιφερειών έχει βελτιώσει τις επιδόσεις του από το 2018, πολλές, όπως και η Δυτική Ελλάδα, παρουσίασαν πτώση την τελευταία διετία (2023–2025), γεγονός που μαρτυρά την ευαλωτότητα των περιφερειακών συστημάτων καινοτομίας σε εξωτερικές πιέσεις και κρίσεις. Η ανάδειξη της καινοτομίας ως μοχλού περιφερειακής ανάπτυξης δεν μπορεί πλέον να θεωρείται επιλογή. Είναι αναγκαιότητα. Η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας καλείται να επανασχεδιάσει τη στρατηγική της, με έμφαση: Στη δημιουργία οικοσυστημάτων καινοτομίας γύρω από την Πάτρα και τα πανεπιστημιακά κέντρα Στην προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων υψηλής τεχνολογίας Στη δικτύωση μικρομεσαίων επιχειρήσεων με την ερευνητική κοινότητα Στη στόχευση ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων όπως το Horizon Europe και το EIC Μόνο έτσι η Δυτική Ελλάδα θα μπορέσει να αναβαθμίσει τη θέση της στον ευρωπαϊκό χάρτη καινοτομίας και να μετατρέψει τις δυνατότητες που διαθέτει σε πραγματικά συγκριτικά πλεονεκτήματα.
