0 Comment
Στην ταραγμένη σιωπή του καιρού μας, όπου ο Λόγος φθίνει και η εικόνα θριαμβεύει, ο Φιλέας Τετράζης – ποιητικό ψευδώνυμο του Λύσανδρου Γ. Αντωνόπουλου – επιμένει να γράφει με ήθος, αλήθεια και σεμνότητα. Γεννημένος στην Αθήνα το 1937, μα με τις ρίζες του βαθιά δεμένες με την Κάτω Μέλπεια Μεσσηνίας, κουβαλά στην ψυχή του την αύρα της πατρώας γης. Η Κάτω Μέλπεια, ριζωμένη στους πρόποδες του όρους Τετράζιο σε υψόμετρο 175 μέτρων, με ιστορία που χάνεται στους αιώνες – από την εποχή του βασιλιά Νέστορα και των Αλκμεωνιδών, έως τους Σλάβους Μηλιγγούς και το νεότερο λαογραφικό της αποτύπωμα – δεν χάρισε στον ποιητή μόνο την αγάπη για τον τόπο, αλλά και το επώνυμο του πνευματικού του εαυτού. Το “Τετράζης”, από το αγαπημένο του βουνό, είναι ένας φόρος τιμής στη γη που τον γαλούχησε. Όπως κι εκείνος γράφει με ευγνωμοσύνη και συγκίνηση, η ποίησή του μοιάζει με μονοπάτι που ενώνει την Άνω με την Κάτω Μέλπεια, διαδρομή μέσα στη φύση και τη μνήμη, με τρεχούμενα νερά και ψίθυρους του παρελθόντος. Σπούδασε νομικά και υπηρέτησε το δικηγορικό λειτούργημα για πάνω από τέσσερις δεκαετίες, ωστόσο από νωρίς αναγνώρισε τον εαυτό του στη σφαίρα του ποιητικού λόγου. Η πρώτη του εμφάνιση στα γράμματα έγινε το 1954, και από τότε η ποίηση έγινε για εκείνον ένα αθόρυβο αλλά επίμονο μονοπάτι αντίστασης στην αλλοτρίωση, στην αδικία, στην απώλεια του συλλογικού. Με δεκατέσσερις ποιητικές συλλογές στο ενεργητικό του – με πιο πρόσφατη το Καθεύδει ο Λόγος (Polaris, 2023) – και παρουσία σε ανθολογίες και λογοτεχνικά περιοδικά, ο Τετράζης έχει χτίσει μια πορεία συνεπή, μακριά από το θόρυβο, δίπλα στους ταπεινούς και αληθινούς ανθρώπους. Η ποίησή του είναι κυρίως αυτοβιογραφική, απλή στην έκφραση αλλά πολυστρωματική στο βάθος της. Δεν επιδιώκει την εντύπωση, αλλά την επαφή· δεν υψώνει τείχη αισθητικισμού, αλλά ανοίγει πόρτες κατανόησης. Από το Απογευματινό τσάι έως τη Μπαλάντα του Ζήκου, από το Ο έχων ώτα ακούειν ακουέτω έως το Επιλεγμένα ποιήματα, ο ποιητής καταγράφει τον εσωτερικό του κόσμο, τις μικρές του συνήθειες, τις καθημερινές στιγμές που αποκτούν νόημα μέσα από τη ματιά της αγάπης και της ενσυναίσθησης. Ο Φιλέας Τετράζης γράφει για τον φίλο που ξέχασε τη λέξη «ελπίδα», για τη μικρή Ελένη που δεν πρόλαβε να ζήσει, για τον αγρότη που φέρνει το ψωμί στο τραπέζι. Στο έργο του πρωταγωνιστούν μορφές αγαπημένες, συγγενικές και οικείες, μα και μορφές της ιστορίας και του πνεύματος: από τον Όμηρο και τη Σαπφώ, έως τον Ελύτη και τον Ρίτσο. Το παρελθόν και το παρόν συναντώνται στη σκέψη του, όπως στο ποίημα Το θέατρο σκιών, όπου η σύγχρονη κοινωνία παραλληλίζεται με τη σάτιρα του Καραγκιόζη και τη σιωπηλή υποταγή στον εκάστοτε Βεληγκέκα. Η ποίησή του είναι ύμνος στον συλλογικό άνθρωπο. Ακόμη και στο ομότιτλο ποίημα Καθεύδει ο Λόγος, όπου η παρακμή του πνευματικού κόσμου καταγράφεται με ένταση και ευθύτητα, η απουσία της λέξης «Εμείς» αποτελεί την πιο δυνατή κραυγή του βιβλίου. Αλλά και η προσωπική του ζωή βρίσκει τη θέση της στους στίχους του. Η σύντροφός του, Άννα, ενσαρκώνει το χαμόγελο που διαπέρασε την ποίησή του από την πρώτη συλλογή ως την τελευταία – ένα χαμόγελο αληθινό, όχι σκηνοθετημένο, που θυμίζει “την ανατολή του ήλιου στον Ταΰγετο”. Η γραφή του Τετράζη δεν υπόσχεται θαύματα, μα προσφέρει κάτι πιο πολύτιμο: τη ματιά που βλέπει το θαύμα στην απλότητα. Τον στοχασμό που μεταγγίζει τη μνήμη σε σοφία. Τη φωνή που γίνεται ηχώ ενός “εμείς” επίκαιρου, ανθεκτικού και βαθιά ανθρώπινου. Ο Λύσανδρος Αντωνόπουλος, πίσω από τη σεμνότητα του Φιλέα Τετράζη, μας χάρισε έναν ποιητικό κόσμο όπου το σημαντικό δεν κραυγάζει αλλά φωτίζει. Έναν κόσμο που μας καλεί να κοιτάξουμε ψηλά, να θυμηθούμε τη σοφία της γης και την υπέρβαση της αγάπης.
