Αύριο, Πέμπτη 8 Ιανουαρίου, στο Αποτεφρωτήριο Ριτσώνας, θα τελεστεί η κηδεία του Γιώργου Παπαδάκη. Με το ύστατο αυτό αντίο κλείνει οριστικά ένας κύκλος -όχι μόνο μιας προσωπικής διαδρομής, αλλά μιας ολόκληρης εποχής του δημόσιου λόγου. Και δεν είναι τυχαίο. Ένα από τα βασικά επιτεύγματα της μακράς πορείας του, υπήρξε ακριβώς αυτό: ότι κατάφερε να γίνει «ο άνθρωπος της διπλανής πόρτας» για εκατομμύρια συμπολίτες του. Όχι ως ρόλος ή επικοινωνιακό τέχνασμα, αλλά ως σταθερή δημόσια παρουσία. Και αυτό είναι αφορμή για έναν ευρύτερο στοχασμό γύρω από το τι σημαίνει σήμερα ο «άνθρωπος της διπλανής πόρτας» στη δημοσιογραφία, στην πολιτική και στην επιστήμη -και γιατί η απουσία του γίνεται τόσο έντονα αισθητή. Ο Γιώργος Παπαδάκης δεν υπήρξε απλώς ένας μακροβιότερος παρουσιαστής. Υπήρξε ένας αναγνωρίσιμος δημόσιος συνομιλητής. Δεν έκρυψε ποτέ τις θέσεις του, ούτε όμως τις αδυναμίες του. Αμφισβητήθηκε , επικρίθηκε, κάποτε υπερέβαλε. Όμως είχε ένα χαρακτηριστικό που σήμερα μοιάζει σχεδόν αναχρονιστικό: αναγνώριζε το λάθος. Δημόσια. Κάποτε μάλιστα «αυτομουτζώθηκε» αισθανόμενος την ευθύνη κάποιων επιλογών του. Με κόστος. Και αυτό τον έφερνε πιο κοντά στον πολίτη από κάθε επιτηδευμένη ουδετερότητα. Στη δημοσιογραφία, ο «άνθρωπος της διπλανής πόρτας» δεν είναι ο εύκολος, ούτε ο λαϊκιστής. Είναι εκείνος που μπορεί να σταθεί ανάμεσα στην πληροφορία και στην κοινωνία, χωρίς να ευτελίζει ούτε τη μία ούτε την άλλη. Ο Παπαδάκης, ερχόμενος από την έντυπη δημοσιογραφία και τη δημόσια τηλεόραση, μετέφερε στην ιδιωτική TV μια κουλτούρα εμπειρίας, ρεπορτάζ και ευθύνης. Δημιούργησε ένα άτυπο σχολείο, απ’ όπου πέρασαν και αναδείχθηκαν δεκάδες δημοσιογράφοι, αφήνοντας αποτύπωμα που ξεπερνά την προσωπική του παρουσία. Στην πολιτική, η έννοια αυτή είναι ακόμη πιο κρίσιμη. Ο πολιτικός της «διπλανής πόρτας» δεν είναι ο πρόχειρος ή ο δημαγωγός, αλλά εκείνος που μιλά κατανοητά χωρίς να απλοποιεί επικίνδυνα. Σήμερα, που η πολιτική συχνά εγκλωβίζεται ανάμεσα στην τεχνοκρατική αλαζονεία και στο επικοινωνιακό θέαμα, η απόσταση από την κοινωνία μεγαλώνει. Ο Παπαδάκης, με όλες τις αντιφάσεις του, λειτούργησε επί δεκαετίες ως πεδίο τριβής αυτής της σχέσης, αναγκάζοντας την εξουσία να εξηγηθεί -έστω και μέσα από το φίλτρο της τηλεοπτικής συνθήκης. Ακόμη και στην επιστήμη, το ζητούμενο είναι παρόμοιο. Ο επιστήμονας της «διπλανής πόρτας» δεν είναι εκείνος που χαϊδεύει βεβαιότητες, αλλά αυτός που επικοινωνεί τη γνώση με σαφήνεια και σεμνότητα. Σε μια εποχή παραπληροφόρησης, η εμπιστοσύνη δεν χτίζεται με τίτλους, αλλά με συνεπή δημόσια στάση. Ο Γιώργος Παπαδάκης δεν υπήρξε άμοιρος ευθυνών. Προσωποποίησε την ενημέρωση, πλησίασε επικίνδυνα την εξουσία, συνέβαλε στη θεαματοποίηση της πολιτικής. Αυτά ανήκουν στον τελικό απολογισμό. Όμως αν κάτι απομένει, είναι η αίσθηση ότι μαζί του κλείνει μια εποχή όπου ο δημόσιος λόγος είχε πρόσωπο, ρίσκο και λογοδοσία. Και ίσως αυτό να είναι το πιο δυσεύρετο μάθημα της εποχής μας. Ο «άνθρωπος της διπλανής πόρτας» δεν είναι ρόλος. Είναι ευθύνη. Και σήμερα, αυτή η ευθύνη σπανίζει.
