«Σαν βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη…» Η φράση του Καβάφη πατά πάνω σε ένα ακόμη παλαιότερο θεμέλιο: στην Οδύσσεια του Ομήρου. Από τότε που ο πολυμήχανος Οδυσσέας άφησε την Τροία για να αναζητήσει τον δρόμο της επιστροφής, η Ιθάκη έπαψε να είναι απλώς ένα νησί. Έγινε σύμβολο. Έγινε ο προορισμός που δίνει νόημα στο ταξίδι, η κορυφή που καλεί τον ορειβάτη, ο ωκεανός που προκαλεί τον θαλασσοπόρο, το όνειρο που αρνείται να γεράσει. Οι Σειρήνες, οι Λαιστρυγόνες και οι Κύκλωπες μπορεί να άλλαξαν μορφή, όμως δεν εξαφανίστηκαν ποτέ. Σήμερα κρύβονται μέσα στον φόβο, στην αμφιβολία, στη βολή και στην παραίτηση. Τρεις χιλιάδες χρόνια μετά τον Όμηρο, οι άνθρωποι εξακολουθούν να αναζητούν τις δικές τους Ιθάκες. Όχι ανάμεσα σε μυθικά τέρατα, αλλά σε καταιγίδες του Ατλαντικού, σε παγωμένες ερήμους της Ανταρκτικής, σε βουνά που αγγίζουν τον ουρανό και σε προσωπικές δοκιμασίες που μοιάζουν αδύνατο να ξεπεραστούν. Ένας από αυτούς τους σύγχρονους Οδυσσείς ήταν ο Aleksander Doba. Δεν γεννήθηκε ήρωας. Ήταν ένας Πολωνός μηχανικός, οικογενειάρχης, ένας άνθρωπος της διπλανής πόρτας. Το αξιοσημείωτο είναι ότι ανακάλυψε το καγιάκ όταν είχε ήδη περάσει τα τριάντα. Σε μια εποχή όπου πολλοί θεωρούν ότι οι μεγάλες ευκαιρίες ανήκουν στη νιότη, εκείνος μόλις τότε ξεκινούσε το προσωπικό του ταξίδι. Στα εξήντα του διέσχιζε μόνος τον Ατλαντικό Ωκεανό, παλεύοντας με κύματα, βλάβες, εξάντληση και ατελείωτες ώρες μοναξιάς. Δεν τον οδηγούσε η ανάγκη για δόξα. Τον οδηγούσε η ανάγκη να ανακαλύψει μέχρι πού μπορεί να φτάσει ο άνθρωπος όταν δεν εγκαταλείπει. Και όταν, στα εβδομήντα τέσσερά του χρόνια, έφτασε στην κορυφή του Κιλιμάντζαρο, λες και ολοκλήρωσε τον τελευταίο σταθμό της δικής του Οδύσσειας. Έκλεισε τα μάτια του εκεί ψηλά, έχοντας ζήσει όπως ακριβώς ονειρευόταν: σε συνεχή κίνηση προς μια νέα Ιθάκη. Ο Doba όμως δεν είναι ο μόνος. Η ιστορία γράφεται από ανθρώπους που αρνήθηκαν να υποκύψουν στα όρια που τους επέβαλαν οι άλλοι ή ακόμη και οι ίδιοι οι φόβοι τους. Ο Ernest Shackleton, εξερευνητής της Ανταρκτικής, είδε το πλοίο του να συνθλίβεται από τους πάγους. Κι όμως, κατάφερε να κρατήσει ζωντανούς όλους τους άνδρες της αποστολής του σε μία από τις μεγαλύτερες ιστορίες επιβίωσης που έχουν καταγραφεί ποτέ. Ο Aron Ralston, παγιδευμένος μόνος σε ένα φαράγγι της Γιούτα, πήρε μια αδιανόητη απόφαση για να σωθεί και μετατράπηκε σε σύμβολο της ανθρώπινης θέλησης. Η Jessica Watson, μόλις δεκαέξι ετών, έκανε τον γύρο του κόσμου με ιστιοπλοϊκό, αποδεικνύοντας ότι το θάρρος δεν μετριέται με τα χρόνια αλλά με την αποφασιστικότητα. Αναρωτιέται κανείς τι είναι αυτό που ενώνει τόσο διαφορετικούς ανθρώπους. Δεν είναι η σωματική δύναμη. Δεν είναι η τύχη. Ούτε η απουσία φόβου. Αντίθετα, όλοι τους γνώρισαν τον φόβο πολύ καλά. Εκείνο που τους ξεχωρίζει είναι ότι προχώρησαν παρά τον φόβο. Συνέχισαν όταν οι πιθανότητες ήταν εναντίον τους. Έκαναν το επόμενο βήμα όταν οι περισσότεροι θα γύριζαν πίσω. Σε μια εποχή όπου η άνεση θεωρείται συχνά ύψιστο αγαθό, τέτοιες ιστορίες αποκτούν ιδιαίτερη αξία. Μας θυμίζουν ότι η ζωή δεν μετριέται μόνο με τα χρόνια που περνούν, αλλά με τα όνειρα που τολμάμε να κυνηγήσουμε. Ότι κανένα ημερολόγιο δεν μπορεί να ορίσει πότε τελειώνει η περιπέτεια. Και ότι οι πραγματικές ήττες δεν έρχονται όταν αποτυγχάνουμε, αλλά όταν παραιτούμαστε πριν καν δοκιμάσουμε.
