Η Έρευνα και Ανάπτυξη, γνωστή διεθνώς ως R&D, συνδέεται συνήθως με πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και πολυεθνικές επιχειρήσεις που διαθέτουν μεγάλα εργαστήρια. Στην πράξη, όμως, δραστηριότητες με ουσιαστικό ερευνητικό περιεχόμενο πραγματοποιούνται καθημερινά και σε μικρομεσαίες ή μεγαλύτερες επιχειρήσεις, χωρίς πάντοτε να αναγνωρίζονται ως τέτοιες. Αυτό σημαίνει ότι ορισμένες εταιρείες ενδέχεται να αφήνουν ανεκμετάλλευτα φορολογικά κίνητρα που προβλέπει η νομοθεσία για τις δαπάνες επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας. Πού μπορεί να «κρύβεται» η έρευνα; Μια παραγωγική ή βιομηχανική μονάδα που δοκιμάζει νέα υλικά, επιχειρεί να επιλύσει ένα σύνθετο τεχνικό πρόβλημα ή αναζητά μια νέα μέθοδο παραγωγής μπορεί να πραγματοποιεί ερευνητικό έργο. Το ίδιο μπορεί να ισχύει για μια εταιρεία πληροφορικής που αναπτύσσει έναν πρωτότυπο αλγόριθμο, εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης ή καινοτόμο λογισμικό και δεν περιορίζεται στην απλή παραμετροποίηση υφιστάμενων λύσεων. Αντίστοιχα, μια τεχνική ή κατασκευαστική επιχείρηση που σχεδιάζει, κατασκευάζει και δοκιμάζει πειραματικά πρωτότυπα μπορεί επίσης να εμπίπτει στο σχετικό πλαίσιο. Η κρίσιμη διαφορά Δεν αποτελεί έρευνα κάθε νέο προϊόν, κάθε τεχνική βελτίωση ή η αγορά ενός σύγχρονου μηχανήματος. Το βασικό κριτήριο είναι η ύπαρξη επιστημονικής ή τεχνολογικής αβεβαιότητας. Το ερώτημα είναι απλό: όταν ξεκίνησε το έργο, ήταν προφανής ο τρόπος επίλυσης του προβλήματος; Αν χρειάστηκε να δοκιμαστούν διαφορετικές προσεγγίσεις, να πραγματοποιηθούν πειράματα, να αξιολογηθούν αποτυχημένες προσπάθειες και να επαναληφθούν οι δοκιμές μέχρι να βρεθεί μια λειτουργική λύση, τότε μπορεί να υπάρχει πραγματικό ερευνητικό περιεχόμενο. Ποιες δαπάνες μπορούν να εξεταστούν; Εφόσον ένα έργο χαρακτηριστεί ερευνητικό, μπορούν να εξεταστούν, μεταξύ άλλων, οι αμοιβές προγραμματιστών, μηχανικών και επιστημόνων, το κόστος υλικών και αναλωσίμων για τις δοκιμές, οι δαπάνες κατασκευής πρωτοτύπων, οι αποσβέσεις εξοπλισμού και εξειδικευμένου λογισμικού, καθώς και οι αμοιβές εξωτερικών συνεργατών και ερευνητικών φορέων. Οι δαπάνες αυτές δεν επιδοτούνται με τη μορφή άμεσης χρηματοδότησης. Μπορούν, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, να τύχουν ειδικής φορολογικής μεταχείρισης. Η παγίδα της τεκμηρίωσης Για πολλές επιχειρήσεις, το πρόβλημα δεν είναι η απουσία καινοτομίας, αλλά η αδυναμία απόδειξής της. Μπορεί να έχουν αφιερωθεί μήνες σε δοκιμές και σημαντικά ποσά σε υλικά, εργατοώρες και εξωτερικές υπηρεσίες. Αν, όμως, δεν υπάρχει σωστή τεχνική και λογιστική καταγραφή του προβλήματος, των μεθόδων, των αποτελεσμάτων και του κόστους, ο ερευνητικός χαρακτήρας δύσκολα αποδεικνύεται. Η αφετηρία, επομένως, δεν είναι το ερώτημα «τι μπορούμε να εμφανίσουμε ως έρευνα», αλλά η προσεκτική αξιολόγηση όσων ήδη κάνει η επιχείρηση. Η καινοτομία μπορεί να βρίσκεται ήδη στη γραμμή παραγωγής, στο τεχνικό τμήμα ή στην ομάδα των προγραμματιστών. Το κρίσιμο είναι να αναγνωριστεί εγκαίρως και να τεκμηριωθεί σωστά. Για τις επιχειρήσεις που αναπτύσσουν προϊόντα, λογισμικό, υλικά ή νέες μεθόδους παραγωγής, αξίζει να εξεταστεί αν τα έργα που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη πληρούν τις προϋποθέσεις του σχετικού θεσμικού πλαισίου. Ο «Σύμβουλος Επιχειρήσεων» θα επανέλθει το επόμενο διάστημα, στην έντυπη και ηλεκτρονική του έκδοση, με ειδικότερα άρθρα για τα κριτήρια χαρακτηρισμού των έργων, τις επιλέξιμες δαπάνες και τις απαιτήσεις τεκμηρίωσης. Μέσα από τη σχετική ενημέρωση και τις απόψεις συνεργαζόμενων με την εφημερίδα ειδικών , οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις θα μπορούν να αποκτήσουν πληρέστερη εικόνα και να αναζητήσουν, όπου απαιτείται, την κατάλληλη επιστημονική, τεχνική, φορολογική ή ελεγκτική υποστήριξη.
